Bitcoin và thuyết âm mưu

12/10/2020 00:00

Ngân hàng

Tờ Financial Times vừa có một bài so sánh đồng tiền mật mã bitcoin với QAnon. Với nhiều người, bitcoin có lẽ đã là cái tên quen thuộc còn QAnon là một dạng thuyết âm mưu đang thu hút mối quan tâm của nhiều người Mỹ.

Ảnh minh họa

Mặc dù bài viết lấy chuyện người ta đã biết về bitcoin để lý giải sức hút của QAnon, cũng có thể đọc ở hướng ngược lại để hiểu vì sao bitcoin nói riêng và tiền mật mã nói chung vẫn đang lôi kéo nhiều người, nhất là những người bỏ tiền đầu tư vào cuộc chơi họ không hiểu hết, bất chấp logic thông thường.

QAnon xoay quanh một thuyết âm mưu chính: Có một nhân vật cao cấp trong giới tình báo hay quân đội Mỹ ẩn danh dưới mật hiệu Q, tiết lộ dần dần chuyện thế giới hiện nay đang bị một nhóm người núp trong bóng tối thao túng điều khiển. Bề ngoài nhóm người này đang là các chính trị gia, nhà văn, nhà báo, diễn viên điện ảnh, doanh nhân nổi tiếng nhưng thực chất họ là những kẻ xấu xa, phạm đủ thứ tội tày đình và Donald Trump được giới quân đội Mỹ cử ra làm tổng thống để điều tra, bắt giam và trừng trị những nhóm người này.

Bài viết của Financial Times nêu bật sự phi lý bề ngoài của phong trào QAnon nhưng nhấn mạnh phẩy tay vất bỏ chuyện QAnon như chuyện khùng điên là cách ứng xử sai lầm làm càng nhiều người tin vào nó. Đồng tiền bitcoin cũng vậy: tự nhiên nó được xem là tiền, được trao cho một giá trị, có lúc tăng vọt bất kể mọi quy luật. Cả hai đều đang được xây dựng trên những nền câu chuyện y như nhau; còn kết luận cả hai sẽ đi về đâu thì tùy nhãn quan và viễn kiến của từng người.

Đầu tiên cả bitcoin lẫn QAnon đều do những người bí ẩn lập ra. Một nhân vật tên là Satoshi Nakamoto chính là người đầu tiên đưa ra những quy tắc chi phối hoạt động của bitcoin. Chưa ai từng gặp mặt ông này cho nên nhiều người nay cho rằng đây chỉ là một cái tên ảo, đại diện cho cả một nhóm người, có thể thuộc một tập đoàn nào đó hay thậm chí của cơ quan tình báo một nước nào đó.

Còn QAnon khởi nguồn từ các đoạn viết ngắn do một nhân vật ký tên Q đưa lên các diễn đàn trực tuyến. Người ta cũng phỏng đoán Q có thể là người trong bộ máy chính quyền Mỹ, giữ chức vụ cao hay thậm chí đây là bí danh của một nhóm người cùng chia sẻ mật mã truy cập tài khoản.

Động cơ của Satoshi khi tạo ra bitcoin là chống lại việc kiểm soát Internet, kiểm soát hệ thống ngân hàng, phản đối việc dùng tiền đóng thuế của dân để cứu ngân hàng; động cơ của Q theo các tuyên bố là “dọn dẹp, làm sạch hệ thống dân chủ phương Tây”.

Cả hai đều phát triển, lan rộng ra nhờ vào một cộng đồng gắn kết, bỏ công sức để phổ biến chúng. Cả hai dựa vào thuyết âm mưu - một bên cho rằng hệ thống tài chính đã hư hỏng nặng, giới tài phiệt chỉ chăm chăm kiểm soát dòng tiền để làm lợi cho mình; bên kia khẳng định bộ máy nhà nước, kể cả các định chế lâu đời như báo chí cũng đã hư nát, bị kẻ xấu len lỏi vào nhằm kiểm soát như những chiếc vòi bạch tuộc. Khẩu hiệu của cả hai gần như giống nhau: “Không ai có thể cản đường bitcoin” và “Không ai có thể cản đường chuyện sắp xảy ra” (mặc dù câu sau của QAnon thật vô nghĩa).

Q thường viết các mẩu mơ hồ, người đọc phải tìm cách giải mã để hiểu thông điệp của Q muốn nói gì. Người theo bitcoin phải giải các bài toán ngày càng phức tạp để sử dụng đồng tiền này. Cứ thử mở bất kỳ tài liệu nào viết về “bằng chứng công việc” của bitcoin, chúng ta sẽ thấy nó mờ ảo, khó hiểu, nấp sau những từ ngữ, khái niệm xa lạ. Thế nhưng người đã tin vào bitcoin hay bất kỳ một loại tiền mật mã nào cũng sẽ gật gù tin tưởng hoàn toàn. Chuyện đó thử hỏi khác gì một thuyết âm mưu mới do QAnon đưa ra kèm theo những “bằng chứng lý thuyết” cũng khó hiểu, phi logic, cũng kèm theo những từ ngữ xa lạ không kém.

Điểm đặc biệt, cả bitcoin lẫn QAnon trở thành hiện tượng phổ biến là nhờ những nhân vật không tiếc lời ca ngợi, không tiếc lời phản bác bất kỳ ai chống lại; những nhân vật này nhờ tài ăn nói, nhờ lối lập luận chặt chẽ đã làm nhiều người trước lung lay nay tin tưởng tuyệt đối. Tờ Financial Times còn liệt kê nhiều điểm tương đồng giữa bitcoin và QAnon như cách thức “đào tiền”, “theo vết tích Q để lại”, công nghệ nền tảng một bên là blockchain một bên phân phối bằng mạng xã hội…

Tuy nhiên điều báo này chưa nói hết là cả hai đều đang bị nhiều phe phái lợi dụng: từ bitcoin đẻ ra hàng loạt tiền mật mã khác, đa phần là lừa đảo, giới tội phạm cũng ưa dùng bitcoin làm đồng tiền tội ác; nhiều chính trị gia cũng lợi dụng QAnon để tô bóng tên tuổi cho mình; các thuyết âm mưu tai hại cứ tiếp tục sản sinh. Cả hai nếu cứ lan ra sẽ có thể làm nảy sinh các thế giới song song, có thể thành hệ thống tài chính ảo, chính quyền ảo không xa.

Quốc Vũ

TAGS:

Tài chính Bitcoin

Bài liên quan

Bitcoin tăng giá khi vàng và chứng khoán suy yếu giữa căng thẳng Trung Đông

Thị trường Crypto Việt Nam giảm sâu do nhà đầu tư cẩn trọng

Bitmain sẽ mở nhà máy đầu tiên tại Mỹ, tận dụng làn sóng “Made in America”

Tin bài khác

Ngân hàng Nhà nước Khu vực 2 giám sát lãi suất thực tế tại các ngân hàng

05/11/2026 17:10

Ngân hàng Nhà nước Khu vực 2 tăng cường theo dõi lãi suất bình quân của các giao dịch phát sinh mới tại ngân hàng thương mại ở TP. Hồ Chí Minh và Đồng Nai. Động thái này nhằm giám sát việc giảm thực chất lãi suất huy động, cho vay, đồng thời gắn trách nhiệm thực hiện với chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng của từng ngân hàng.

Lãi suất giảm, bài toán lớn nằm ở hiệu quả dòng vốn

05/11/2026 15:37

Hệ thống ngân hàng đồng loạt giảm lãi suất, tạo điều kiện hạ chi phí vốn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, lãi suất thấp chưa đồng nghĩa doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận tín dụng. Khả năng tạo dòng tiền, hiệu quả kinh doanh và năng lực quản trị tài chính vẫn là những yếu tố quyết định khả năng vay vốn và phát triển bền vững.

Lãi suất cho vay mới giảm 0,5%, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục bơm thanh khoản

04/11/2026 18:57

Lãi suất cho vay phát sinh mới cuối tháng 10/2026 giảm 0,2-0,5% so với giữa tháng. Ngân hàng Nhà nước tiếp tục triển khai các giải pháp hỗ trợ thanh khoản, tạo dư địa giảm mặt bằng lãi suất và hướng tín dụng vào sản xuất, kinh doanh.

Ngân hàng sẽ hướng dòng vốn vào sản xuất kinh doanh

04/11/2026 16:20

Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các tổ chức tín dụng triển khai đồng bộ giải pháp giảm mặt bằng lãi suất, trong đó phấn đấu hạ 1,5–2%/năm lãi suất cho vay đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Động thái này nhằm giảm chi phí vốn, hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Hiệp hội Bảo hiểm tiền gửi quốc tế cập nhật 18 nguyên tắc bảo vệ người gửi tiền

30/10/2026 14:53

Bộ nguyên tắc sửa đổi năm 2025 của Hiệp hội Bảo hiểm tiền gửi quốc tế (IADI) đặt ra yêu cầu cao hơn đối với hệ thống bảo hiểm tiền gửi, từ năng lực vận hành liên tục, phát hiện sớm rủi ro đến phối hợp xử lý ngân hàng gặp khó khăn. Những chuẩn mực này là cơ sở tham chiếu quan trọng khi các quốc gia hoàn thiện cơ chế bảo vệ người gửi tiền và củng cố an toàn tài chính.

Ngân hàng SCB công bố lãi suất tiền gửi thấp chưa từng thấy

29/10/2026 15:06

Theo khảo sát, hiện lãi suất tiền gửi tiết kiệm tại các ngân hàng Việt Nam trong tháng 10/2026 dao động trong khoảng từ 1,6% đến 7,8%/năm tại quầy và có thể cao hơn đối với hình thức gửi trực tuyến (online), có nơi vượt 9%/năm. Trong khi đó, SCB áp lãi suất tiến sát về mức gần 0%/năm.

Hé lộ danh tính nhóm cổ đông nắm hơn 8,6% vốn Ngân hàng VIB

29/10/2026 15:01

Biến động trong danh sách cổ đông của VIB nằm ở Công ty Cổ phần Beston khi công ty này chuyển 85,73 triệu cổ phiếu VIB sang Công ty Cổ phần Bellmont. Ngày giao dịch làm thay đổi tỷ lệ sở hữu là 22/10.

VIB đạt gần 7.600 tỷ đồng lợi nhuận 9 tháng, tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động

28/10/2026 15:52

Ngân hàng Quốc Tế (VIB) công bố kết quả kinh doanh 9 tháng đầu năm 2026 với lợi nhuận trước thuế đạt gần 7.600 tỷ đồng, tăng 8% so với cùng kỳ. Tổng thu nhập hoạt động tăng 18%, trong khi chi phí hoạt động giảm 2%, phản ánh những chuyển biến tích cực về hiệu quả vận hành. Đến cuối tháng 9/2026, tổng tài sản VIB đạt gần 600 nghìn tỷ đồng, tăng 8% so với đầu năm, đồng thời các chỉ số an toàn hoạt động được duy trì trong giới hạn quy định.

Ngân hàng đồng loạt giảm lãi suất, mở rộng tín dụng ưu đãi

27/10/2026 10:51

Làn sóng giảm lãi suất đang lan rộng trong hệ thống ngân hàng, với các chương trình cho vay ưu đãi quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng. Động thái này thực hiện định hướng điều hành của Ngân hàng Nhà nước nhằm hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, song hiệu quả cần được đánh giá qua khả năng tiếp cận vốn và mức giảm chi phí thực tế của doanh nghiệp.

AI hướng tới rút 40% thời gian xử lý hồ sơ vay tại ngân hàng

24/10/2026 16:52

Nền tảng AI dự kiến tích hợp dữ liệu tri thức tín dụng, mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt và công cụ chấm điểm tín dụng. Nhiệm vụ kéo dài 48 tháng, với yêu cầu kiểm soát rủi ro và đo lường hiệu quả độc lập.

Lợi nhuận ngành ngân hàng quý III khởi sắc, có nơi báo lãi gấp đôi cùng kỳ

22/10/2026 11:31

Loạt ngân hàng đã công bố kết quả kinh doanh quý III/2026 với lợi nhuận hàng nghìn tỷ đồng, có nơi đạt hơn chục nghìn tỷ đồng. Mức tăng trưởng duy trì hai chữ số, thậm chí có nhà băng đạt gần gấp đôi cùng kỳ.

Sẽ có Quỹ 500 tỷ đồng hỗ trợ doanh nghiệp vay vốn tiết kiệm năng lượng

21/10/2026 14:12

Chi phí năng lượng đang là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất và sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Bộ Công Thương đang hoàn thiện đề án thành lập quỹ tài chính ngoài ngân sách, dự kiến có vốn điều lệ 500 tỷ đồng, với cơ chế cho vay ưu đãi và hỗ trợ lãi suất nhằm thúc đẩy đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng.

VIB giảm lãi suất cho vay, đồng hành cùng doanh nghiệp và khách hàng cá nhân

21/10/2026 14:00

Chủ động hưởng ứng chỉ đạo của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước về giảm mặt bằng lãi suất cho vay, Ngân hàng Quốc Tế (VIB) liên tục đẩy mạnh các giải pháp giảm chi phí vốn cho khách hàng. Mới nhất, ngân hàng vừa triển khai gói tín dụng 15.000 tỷ đồng với lãi suất ưu đãi dành cho doanh nghiệp, đồng thời, tiếp tục mở rộng các giải pháp vay linh hoạt và ổn định lãi suất trong kỳ hạn dài cho khách hàng cá nhân.

Ngân hàng NAB mở rộng đội ngũ nhân sự tại Việt Nam

21/10/2026 10:19

Với khoảng 2.000 nhân viên tại các trung tâm đổi mới ở Việt Nam, Ngân hàng Quốc gia Australia (NAB) tiếp tục tuyển dụng ở nhiều lĩnh vực. Hoạt động mở rộng đội ngũ tại Việt Nam diễn ra trong bối cảnh ngân hàng tái cấu trúc và cắt giảm nhân sự tại Australia.

LPBank lãi 10.421 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế sau 9 tháng đầu năm 2026

21/10/2026 09:07

Ngân hàng Lộc Phát Việt Nam (LPBank – mã HOSE: LPB) vừa công bố Báo cáo Tài chính Quý III với nhiều điểm nhấn đáng chú ý. Tính đến ngày 30/9/2026, Ngân hàng đạt 10.421 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế lũy kế, tổng tài sản đạt 694.183 tỷ đồng, tăng trưởng tương ứng gần 9% và 29% so với cùng kỳ.

Xem thêm

Đọc nhiều