 |
| Khu đất xây dựng nhà ở công nhân và vườn cây của HAGL Agrico. (Ảnh: HAGL Agrico). |
CTCP Nông nghiệp Quốc tế Hoàng Anh Gia Lai (HAGL Agrico – Mã chứng khoán: HNG) được thành lập từ năm 2010 và từng là “đứa con cưng” của ông Đoàn Nguyên Đức – Chủ tịch HĐQT CTCP Hoàng Anh Gia Lai. Thế nhưng khó khăn chồng chất đã buộc HAGL Agrico rơi vào tay Tập đoàn THACO của tỷ phú Trần Bá Dương.
Đến nay, HAGL Agrico đã chịu sự tiếp quản của THACO được hơn 4 năm và đang phải vật lộn, xử lý nhiều vấn đề tồn tại hơn cả thập kỉ.
Trong ĐHĐCĐ 2025 của HAGL Agrico, Chủ tịch Trần Bá Dương khá bi quan về tương lai của HAGL Agrico, ông thừa nhận “Công ty đang là cái xác không hồn, đã chết lâm sàn, chúng tôi đang cố gắng cứu". Dù công ty mẹ THACO Agri đang cố gắng cải tạo và chuyển đổi vườn cây cao su cũng như cây ăn trái, song ông cũng không biết bao giờ thì HAGL Agrico thoát lỗ.
Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý II/2025, HAGL Agrico tiếp tục lỗ sau thuế hơn 113 tỷ đồng, so với cùng kỳ năm trước lỗ 316 tỷ đồng. Đây là quý lỗ thứ 17 liên tiếp của công ty này.
Trong kỳ, doanh thu thuần đạt hơn 117 tỷ đồng, tăng 48%. Lợi nhuận gộp đã có sự cải thiện khi đạt hơn 8 tỷ đồng, đánh dấu quý thứ hai liên tiếp có lãi gộp sau chuỗi 15 quý kinh doanh dưới giá vốn.
 |
| Cơ cấu doanh thu của HAGL Agrico |
Tuy nhiên chi phí tài chính, hầu hết là chi phí lãi vay lại lên tới 131 tỷ đồng, chưa kể phải chịu thêm chi phí khấu hao của các vườn cây không cho khai thác và các tài sản không hiệu quả hơn 47 tỷ đồng. Kết quả, HAGL Agrico tiếp tục lỗ sau thuế với mức 113 tỷ.
Lũy kế 6 tháng đầu năm, HAGL Agrico đạt 217 tỷ đồng doanh thu thuần, tăng 48%. Lỗ sau thuế bán niên đạt 198 tỷ đồng, so với nửa đầu năm ngoái lỗ 364 tỷ đồng. Con số này đã nâng mức lỗ lũy kế HAGL Agrico lên 9.582 tỷ đồng
 |
| Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo tài chính hợp nhất của HAGL Agrico. |
Năm nay, HAGL Agrico dự kiến lỗ tiếp 854 tỷ đồng. Trong đó, hoạt động sản xuất kinh doanh cốt lõi sẽ có lãi 55 tỷ đồng, phần lỗ chủ yếu do chi phí hủy vườn cây ăn trái để chuyển đổi (597 tỷ), khấu hao vườn cây (229 tỷ) và khấu hao nhà xưởng/hạ tầng (83 tỷ).
Tại ĐHĐCĐ thường niên ngày 25/4, trả lời câu hỏi của cổ đông về việc khi nào thoát lỗ, Chủ tịch Trần Bá Dương chia sẻ: "Lỗ năm 2025 phần lớn đến từ chuyển đổi vườn cây và khấu hao. Đây là gánh nặng bởi nó không phải tài sản thực sự, gánh nặng này khoảng trên 200 triệu/ha”. Trong khi tính tới hết năm 2024, HAGL Agrico sở hữu 35.757 ha trồng chuối, xoài, bưởi, cao su và chăn nuôi bò ở Lào và Campuchia.
Theo tính toán của người đứng đầu, để hết lỗ, công ty phải cố gắng phải làm chuẩn trên từng ha chuối, phải đạt năng suất 55 tấn/ha và hướng đến 70 tấn/ha, giảm chi phí chăm sóc. Dự kiến khi nguồn thu chuối trên 200 triệu/ha và diện tích nhiều hơn thì mới bù lỗ được.
Như vậy, ngoài khoản khấu hao vườn cây, chi phí tài chính cũng là thứ làm HAGL Agrico “đau đầu”. Có thể thấy, cứ 1 đồng doanh thu đem về trong nửa đầu năm vừa rồi cũng không đủ để trả nợ tài chính (chưa kể các chi phí hoạt động khác). Tình trạng này đã tồn tại nhiều năm qua với công ty, gây áp lực nặng nề lên bức tranh tài chính.
Tính tới ngày 30/6, dư nợ tài chính của HAGL Agrico hơn 10.200 tỷ đồng, trong đó nợ ngắn hạn chiếm 9.650 tỷ đồng. Công ty vay nợ chủ yếu từ CTCP Nông nghiệp Trường Hải (Thaco Agri), với tổng số tiền hơn 9.300 tỷ đồng.
Bản thân lãnh đạo THACO vẫn chưa dự tính được thời gian nào HAGL Agrico sẽ thoát lỗ. Dù vậy, trong nhiều lần tuyên bố, THACO sẽ không buông HAGL Agrico. Hiện với số nợ của HAGL Agrico tại Thaco Agri hơn 9.300 tỷ, theo Chủ tịch Trần Bá Dương nếu HAGL Agrico "chết" lấy đâu mà đòi.
Tuy nhiên câu chuyện không đơn thuần dừng lại ở đó. Khi quyết định mua lại HAGL Agrico, THACO không nhìn vào tình hình kinh doanh hay các vườn cây ăn trái, mà họ nhìn vào danh tiếng cùng những đóng góp to lớn trong xây dựng hạ tầng cơ sở của HAGL Agrico ở Campuchia và Lào.
HAGL Agrico có "tiếng tăm" khá tốt ở 2 nước láng giềng, đặc biệt là ở Lào. Bên cạnh tạo công ăn việc làm cho người dân nơi đây, HAGL Agrico từng có 2 dự án hỗ trợ tài chính để Chính phủ Lào xây sân bay Nong Khang và Attapeu.
 |
| Sân bay Nong Khang tại Lào do HAGL Agrico hỗ trợ tài chính. (Ảnh: HAGL Agrico) |
Sân bay Nong Khang nằm trong chiến lược phát triển cơ sở hạ tầng của Chính phủ Lào nhằm chuyển đổi Lào từ một quốc gia không có biển trở thành đất nước kết nối khu vực.
Ngoài ra, dự án này còn là cửa ngõ giao thương kinh tế đường bộ giữa Lào - Việt Nam, là yếu tố quan trọng thúc đẩy phát triển xuất nhập khẩu qua biên giới 2 nước.
Ghi nhận trên báo cáo tài chính cho thấy, Chính phủ Lào vẫn đang nợ HAGL Agrico hơn 2.000 tỷ đồng, vay không lãi suất để xây 2 sân bay. Khoản cho vay này sẽ được cấn trừ với tiền thuế, tiền thuê đất và các nghĩa vụ phải trả khác mà Nhóm Công ty phải nộp cho Chính phủ Lào trong tương lai hoặc được Chính phủ Lào hoàn trả lại bằng tiền.
 |
| Nguồn: Báo cáo tài chính quý II/2025. |
Đóng góp tích lũy của HAGL Agrico bấy lâu tại 2 nước bạn chính là bàn đạp thuận lợi giúp THACO triển khai các dự án khác của tập đoàn tại đây.
Đầu năm 2024, Chính phủ Lào cấp phép cho Công ty Nam Lào – thành viên THACO triển khai “siêu dự án nông nghiệp” trồng cây ăn trái kết hợp chăn nuôi bò, vốn đầu tư 750 triệu USD, kỳ vọng mang về doanh thu 13.500 tỷ đồng và lợi nhuận 2.450 tỷ đồng mỗi năm.
Song song, Thaco Agri cũng đang triển khai hai khu liên hợp nông nghiệp tuần hoàn tại Kratie và Ratanakiri (35.390 ha), vốn gần 1,3 tỷ USD, dự kiến từ 2028 sẽ đạt doanh thu xuất khẩu 800 triệu USD/năm.
Trong động thái mới nhất, THACO còn thể hiện rõ ý định tham gia vào mảng logistics ở Lào và Campuchia. Trong lần tiếp đón Đoàn đại biểu Quốc hội nước CHDCND Lào tháng 9/2024, Ông Trần Bá Dương bày tỏ: “Dựa vào nguồn lực và những kinh nghiệm hiện có, THACO cam kết thực hiện thành công, có hiệu quả dự án nông nghiệp quy mô lớn, hữu cơ, tích hợp tuần hoàn tại Lào và dự án logistics kết nối Nam Lào với cảng Chu Lai nói riêng và các cảng biển miền Trung nói chung”.
Hồi tháng 2/2025, THACO làm lễ khánh thành Bến 5 vạn tấn tại Cảng quốc tế Chu Lai. Trước đó, vào tháng 3/2024, UBND tỉnh Quảng Nam đã có Quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư cho dự án mở rộng và nâng cấp bến cảng Chu Lai, thuộc khu bến cảng Tam Hiệp với tổng vốn đầu tư 1.590 tỷ đồng.
Nhìn chung, với hoạt động kinh doanh mạnh mẽ ở cả thị trường Campuchia lẫn Lào, THACO sẽ có thêm ít nhất 2 sự lựa chọn về địa điểm sẽ xuất khẩu hàng hóa, đặc biệt là nông sản và thực phẩm, qua Trung Quốc cũng như nhiều nước trong khu vực như Trung Á, Nga… và “quan trọng là chọn mùa bán được hàng”, Chủ tịch THACO phát biểu trong ĐHĐCĐ HAGL Agrico 2025.
Như vậy có thể thấy, bất chấp tình hình kinh doanh đang "mịt mù tương lai" của HAGL Agrico và không biết khi nào có lãi trở lại, THACO vẫn cam kết giữ công ty nông nghiệp này, bởi giá trị đằng sau mang lại cho tập đoàn của ông Trần Bá Dương không thể đong đếm.
