Thủy sản Việt Nam còn thiếu gì để chạm mốc xuất khẩu 12 tỷ USD?

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt 5,77 tỷ USD, tăng 12,7% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này cho thấy ngành thủy sản đang duy trì đà phục hồi tích cực, tạo tiền đề để hướng tới mục tiêu tăng trưởng trong cả năm.

Trung Quốc tiếp tục là thị trường đơn lẻ lớn nhất của thủy sản Việt Nam với kim ngạch đạt 1,39 tỷ USD, tăng gần 39% so với cùng kỳ và chiếm hơn 24% tổng giá trị xuất khẩu. Nếu tính cả thị trường Hồng Kông, kim ngạch đạt khoảng 1,47 tỷ USD, tăng 36%, tương đương 25,5% tổng xuất khẩu toàn ngành.

Trong khi đó, xuất khẩu sang Mỹ đạt 891 triệu USD, giảm nhẹ 0,8%. Theo VASEP, hoạt động giao hàng đã có dấu hiệu cải thiện trong tháng cuối quý II khi nhiều nhà nhập khẩu đẩy nhanh đơn hàng trước những biến động khó lường về thuế quan và chính sách thương mại.

Thủy sản Việt Nam còn thiếu gì để chạm mốc xuất khẩu 12 tỷ USD?

Các thị trường truyền thống khác tiếp tục ghi nhận tăng trưởng ổn định. Xuất khẩu sang Nhật Bản đạt 801 triệu USD, tăng 2,3%; Hàn Quốc đạt 412 triệu USD, tăng 7%; Australia đạt gần 177 triệu USD, tăng hơn 15%. Riêng thị trường Liên minh châu Âu (EU) đạt 535 triệu USD, giảm nhẹ 1,1%.

Xét theo khu vực, khối CPTPP tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất với kim ngạch đạt 1,52 tỷ USD, tăng 9,1%, trong khi xuất khẩu sang ASEAN đạt gần 396 triệu USD, tăng hơn 20%. Diễn biến này cho thấy việc mở rộng thị trường tại châu Á và tận dụng các hiệp định thương mại tự do đang góp phần bù đắp sự chững lại tại Mỹ và EU.

Về cơ cấu mặt hàng, tôm tiếp tục là sản phẩm xuất khẩu chủ lực với kim ngạch đạt 2,35 tỷ USD, tăng 14,2%, chiếm khoảng 40,7% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản. Cá tra, mực và bạch tuộc cũng duy trì đóng góp tích cực. Trong khi đó, xuất khẩu cá ngừ, chả cá và surimi ghi nhận xu hướng giảm do chịu tác động từ nguồn nguyên liệu, yêu cầu xác nhận khai thác, truy xuất nguồn gốc và các quy định chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU).

Bên cạnh tín hiệu tăng trưởng, ngành thủy sản vẫn đối mặt với nhiều thách thức từ môi trường thương mại quốc tế. Chính sách thuế, xung đột địa chính trị và chi phí logistics tiếp tục tạo áp lực lớn đối với hoạt động xuất khẩu.

Đầu tháng 7/2026, cước vận tải container từ châu Á sang Mỹ và châu Âu vẫn ở mức cao. Tuyến Viễn Đông – Bờ Tây Bắc Mỹ khoảng 7.100 USD/FEU, tăng gần 67% so với một tháng trước; tuyến Viễn Đông – Bắc Âu đạt khoảng 5.500 USD/FEU, tăng gần 43%.

Chi phí vận tải biển, phụ phí container lạnh, nhiên liệu, lưu kho và những thay đổi về lịch trình tàu đang làm gia tăng giá thành, ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu. Mặc dù việc các hãng tàu bổ sung công suất và từng bước khôi phục tuyến vận tải qua Kênh đào Suez có thể giúp hạ nhiệt cước phí trong nửa cuối năm, triển vọng này vẫn phụ thuộc nhiều vào tình hình an ninh tại khu vực Biển Đỏ.

Theo VASEP, mục tiêu duy trì tăng trưởng hai con số của ngành thủy sản trong năm 2026 hoàn toàn khả thi nếu nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường lớn tiếp tục cải thiện trong mùa cao điểm cuối năm. Tuy nhiên, để cán mốc 12 tỷ USD, kim ngạch xuất khẩu cần duy trì bình quân trên 1 tỷ USD mỗi tháng trong 6 tháng cuối năm, đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động thích ứng với biến động thị trường, tận dụng hiệu quả các FTA và nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm.