Chủ nhật 22/11/2026 04:51
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Thời cuộc

Tăng cường cạnh tranh và giảm độc quyền trong ngành điện

04/09/2024 14:29
Tăng cường cạnh tranh và giảm độc quyền trong ngành điện sẽ cải thiện hiệu quả và minh bạch. Mở cửa cho nhiều nhà đầu tư giúp giảm tập trung quyền lực, thúc đẩy đổi mới công nghệ, và giảm chi phí cho người tiêu dùng.
Ảnh minh họa
Giảm độc quyền trong ngành điện sẽ cải thiện hiệu quả và minh bạch hơn.

Sẽ xóa bỏ độc quyền và các rào cản không hợp lý trong ngành điện

Tại Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách vừa qua, Dự thảo Luật Điện lực sửa đổi đã được đưa ra thảo luận, dù lần đầu tiên và với thời gian gấp rút. Dự thảo này dự kiến sẽ được thông qua tại Kỳ họp thứ tám của Quốc hội vào tháng 10 tới. Trong số các giải pháp đề xuất, TS. Nguyễn Minh Phong, chuyên gia kinh tế cho rằng, việc tăng cường minh bạch về các chỉ tiêu kỹ thuật và chi phí hoạt động của ngành điện, cùng với việc nâng cao sự giám sát xã hội.

Điện năng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, và việc điều chỉnh giá điện sẽ tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất, khả năng cạnh tranh của sản phẩm trong nước, cũng như chi tiêu của các hộ gia đình. Việc tăng giá điện có thể tạo ra áp lực lớn lên lạm phát và làm chậm tốc độ tăng trưởng kinh tế. Trước đây, giá điện thường được cố định bởi Chính phủ trong một thời gian dài, với ít điều chỉnh lớn, điều này cho thấy sự cần thiết phải có một cơ chế linh hoạt hơn theo nguyên tắc thị trường.

Theo Dự thảo, Điều 5 quy định rõ rằng Nhà nước sẽ xóa bỏ độc quyền và các rào cản không hợp lý trong ngành điện, thực hiện xã hội hóa tối đa trong việc đầu tư và sử dụng cơ sở vật chất của hệ thống truyền tải điện quốc gia, đồng thời thu hút các thành phần kinh tế tham gia vào việc phát triển nguồn điện và lưới điện. Tuy nhiên, Nhà nước vẫn giữ độc quyền về một số lĩnh vực quan trọng như điều độ hệ thống điện, đầu tư các dự án điện hạt nhân và thủy điện đa mục tiêu, cũng như lưới truyền tải điện quan trọng từ cấp điện áp 220 kV trở lên.

Về vấn đề này, đại biểu Đinh Ngọc Minh, thuộc Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đã đặt câu hỏi về việc liệu Dự thảo có thực sự giảm bớt độc quyền trong ngành điện hay không và liệu việc duy trì độc quyền ở cấp độ nào là hợp lý.

Trong đó, ông Minh dẫn chứng ngành viễn thông như một ví dụ thành công trong việc bỏ độc quyền, cho thấy sự cần thiết phải có những bước đi tương tự trong ngành điện.

Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội khuyến nghị cần làm rõ các quy định trong Điều 5 để đảm bảo tính khả thi và thu hút đầu tư. Cụ thể, Nhà nước chỉ nên độc quyền đối với phần truyền tải điện cao áp và siêu cao áp, trong khi các lĩnh vực khác có thể được xã hội hóa để tạo điều kiện thuận lợi cho huy động nguồn lực.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài đã giải thích, dự thảo đã quy định rõ phạm vi độc quyền của Nhà nước, chủ yếu tập trung vào điều độ hệ thống điện và các dự án quan trọng nhằm bảo đảm ổn định hệ thống điện quốc gia. Đối với truyền tải điện, Nhà nước sẽ duy trì độc quyền chỉ đối với các lưới điện cao áp và siêu cao áp, trong khi các dự án khác sẽ được xã hội hóa.

Đại diện cơ quan soạn thảo cho biết, EVN hiện chỉ nắm giữ 38% công suất hệ thống điện quốc gia và thị trường điện đang từng bước hình thành sự cạnh tranh công khai. Việc Trung tâm Điều độ hệ thống điện quốc gia chuyển từ EVN về Bộ Công thương là một bước quan trọng trong việc nâng cao tính minh bạch.

Giảm độc quyền để phát triển một thị trường điện đa dạng hơn

Theo thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cần phải rà soát các quy định về đầu tư vào các dự án quan trọng để không làm hạn chế cơ hội huy động nguồn lực xã hội trong phát triển ngành điện. Một trong những lý do chính để giảm độc quyền trong ngành điện là đảm bảo cạnh tranh công bằng. Khi một hoặc vài công ty kiểm soát toàn bộ thị trường điện, thiếu vắng sự cạnh tranh có thể dẫn đến tình trạng dịch vụ kém chất lượng và giá cả cao. Giảm độc quyền sẽ mở ra cơ hội cho nhiều nhà cung cấp và nhà đầu tư mới gia nhập thị trường, từ đó cải thiện chất lượng dịch vụ và giảm giá điện cho người tiêu dùng. Sự cạnh tranh trong ngành điện sẽ khuyến khích các công ty cải tiến công nghệ và nâng cao hiệu quả hoạt động để thu hút khách hàng.

Khi ngành điện được mở rộng cho nhiều nhà đầu tư, sự cạnh tranh sẽ kích thích các công ty tìm kiếm và áp dụng các công nghệ tiên tiến nhằm nâng cao hiệu suất và giảm chi phí. Đầu tư vào công nghệ mới, như các hệ thống năng lượng tái tạo và lưới điện thông minh, sẽ không chỉ giúp cải thiện chất lượng cung cấp điện mà còn giúp Việt Nam đạt được mục tiêu phát triển bền vững. Hơn nữa, việc giảm độc quyền tạo ra môi trường đầu tư hấp dẫn hơn, thu hút thêm vốn đầu tư trong và ngoài nước.

Một vấn đề nghiêm trọng liên quan đến độc quyền trong ngành điện là sự thiếu minh bạch và khả năng phát sinh tham nhũng. Khi một công ty hoặc tập đoàn kiểm soát toàn bộ thị trường, việc giám sát và quản lý trở nên khó khăn hơn, dẫn đến tình trạng lạm dụng quyền lực. Việc mở cửa thị trường cho nhiều đối thủ cạnh tranh giúp cải thiện mức độ minh bạch và giám sát, giảm thiểu rủi ro tham nhũng và đảm bảo nguồn cung cấp điện công bằng và hiệu quả.

Việt Nam đang chứng kiến sự gia tăng nhanh chóng trong nhu cầu tiêu thụ điện, việc giảm độc quyền và phát triển một thị trường điện đa dạng hơn sẽ giúp đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Sự gia tăng số lượng các nhà cung cấp và dự án năng lượng mới sẽ giúp phân bổ rủi ro và đảm bảo khả năng đáp ứng nhu cầu điện ngày càng cao của nền kinh tế.

Vậy nên, việc giảm độc quyền trong ngành điện ở Việt Nam không chỉ là một bước đi cần thiết để cải thiện sự cạnh tranh và chất lượng dịch vụ mà còn mang lại nhiều lợi ích lâu dài cho nền kinh tế và xã hội. Để thực hiện điều này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước và các nhà đầu tư, nhằm xây dựng một thị trường điện công bằng, minh bạch và hiệu quả.

P. Chính

Tin bài khác
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu hạn chế tăng giá hàng thiết yếu dịp Tết Nguyên đán 2027

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu hạn chế tăng giá hàng thiết yếu dịp Tết Nguyên đán 2027

Trước áp lực lạm phát và chi phí sản xuất tăng, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ giải pháp bình ổn thị trường, thúc đẩy tiêu thụ hàng Việt và bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu phục vụ Tết Nguyên đán 2027.
Ba tuyến cao tốc 162.393 tỷ đồng mở rộng kết nối Tây Bắc và miền Trung

Ba tuyến cao tốc 162.393 tỷ đồng mở rộng kết nối Tây Bắc và miền Trung

Ba dự án cao tốc kết nối Tây Bắc, duyên hải miền Trung và Tây Nguyên vừa được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư với tổng vốn sơ bộ 162.393 tỷ đồng. Các tuyến đường được kỳ vọng tháo gỡ điểm nghẽn giao thông liên vùng, mở rộng không gian phát triển kinh tế và nâng cao khả năng kết nối thị trường.
Bộ Công Thương rà soát toàn bộ hạ tầng dự trữ xăng dầu, khí đốt

Bộ Công Thương rà soát toàn bộ hạ tầng dự trữ xăng dầu, khí đốt

Quy hoạch hạ tầng dự trữ, cung ứng xăng dầu, khí đốt quốc gia sẽ được rà soát tổng thể, từ nhu cầu tiêu thụ, nguồn cung đến vị trí, quy mô và công suất các công trình. Việc điều chỉnh nhằm đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, đồng thời tạo cơ sở định hướng đầu tư cho doanh nghiệp trong giai đoạn tới.
Việt Nam mở rộng nguồn lực tài chính carbon, bảo đảm sinh kế người giữ rừng

Việt Nam mở rộng nguồn lực tài chính carbon, bảo đảm sinh kế người giữ rừng

Tại COP31, Việt Nam thúc đẩy hoàn tất đàm phán Thỏa thuận mua bán kết quả giảm phát thải (ERPA) với các đối tác thuộc Liên minh LEAF, hướng tới chuyển giá trị carbon rừng thành nguồn tài chính dài hạn. Trọng tâm không chỉ là huy động vốn cho bảo vệ rừng mà còn bảo đảm chia sẻ lợi ích công bằng, cải thiện sinh kế cho cộng đồng trực tiếp gắn bó với rừng.
Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất 3 ưu tiên hợp tác ASEAN - Liên Hợp Quốc

Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất 3 ưu tiên hợp tác ASEAN - Liên Hợp Quốc

Trước những biến động sâu sắc của tình hình thế giới, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị ASEAN và Liên Hợp Quốc tăng cường phối hợp, lấy hòa bình, phát triển và con người làm trung tâm; đồng thời thúc đẩy quản trị các chuyển đổi mới và gắn kết chương trình nghị sự khu vực với mục tiêu toàn cầu.
Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị: Chuyển phát triển kinh tế bạc từ nhận thức sang hành động

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị: Chuyển phát triển kinh tế bạc từ nhận thức sang hành động

Nhấn mạnh già hóa dân số vừa là thách thức, vừa mở ra cơ hội phát triển, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị đề nghị sớm tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực, hạ tầng và thị trường, đưa kinh tế bạc trở thành một động lực tăng trưởng mới, gắn với bảo đảm an sinh và phát huy vai trò của người cao tuổi.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Lấy người cao tuổi làm trung tâm phát triển kinh tế bạc

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Lấy người cao tuổi làm trung tâm phát triển kinh tế bạc

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, phát triển kinh tế bạc không chỉ nhằm mở rộng thị trường mà quan trọng hơn là nâng cao sức khỏe, chất lượng sống, khả năng tự chủ và phát huy vai trò đóng góp của người cao tuổi.
Cứ một doanh nghiệp rút lui có 1,3 doanh nghiệp gia nhập thị trường

Cứ một doanh nghiệp rút lui có 1,3 doanh nghiệp gia nhập thị trường

Trong 9 tháng năm 2026, cứ một doanh nghiệp rút lui thì có khoảng 1,3 doanh nghiệp gia nhập thị trường hoặc quay trở lại hoạt động. Khoảng cách dương cho thấy dòng doanh nghiệp mới vẫn được duy trì, nhưng sức ép chi phí, vốn và thị trường tiếp tục thử thách khả năng tồn tại của doanh nghiệp nhỏ.
Bội chi ngân sách nhà nước năm 2025 ở mức 3,1% GDP, thấp hơn dự toán

Bội chi ngân sách nhà nước năm 2025 ở mức 3,1% GDP, thấp hơn dự toán

Quốc hội đã thông qua quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025 với mức bội chi 400.163 tỷ đồng, tương đương 3,1% GDP, thấp hơn 15,1% so với dự toán. Tuy nhiên, áp lực từ chuyển nguồn ngân sách, chậm phân bổ và giải ngân vốn vẫn là những vấn đề cần tiếp tục xử lý.
Bài toán huy động hơn 6 triệu tỷ đồng cho tăng trưởng 10% năm tới

Bài toán huy động hơn 6 triệu tỷ đồng cho tăng trưởng 10% năm tới

Tổng vốn đầu tư toàn xã hội năm 2027 được xác định cần đạt khoảng 36-38% GDP, tương đương 6-6,4 triệu tỷ đồng. Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, bài toán lớn không chỉ là tìm đủ vốn mà còn là phân bổ đúng chỗ, nâng hiệu quả đầu tư và giữ ổn định vĩ mô.
Giải ngân hết vốn đầu tư công: Kỳ vọng tạo thêm 1,7% tăng trưởng

Giải ngân hết vốn đầu tư công: Kỳ vọng tạo thêm 1,7% tăng trưởng

Chính phủ đang tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ giải ngân nhằm hoàn thành 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026. Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, mục tiêu này có thể đóng góp thêm 1,7% vào tăng trưởng kinh tế.
Doanh nghiệp nhỏ sẽ được hỗ trợ theo đầu ra để vào chuỗi FDI

Doanh nghiệp nhỏ sẽ được hỗ trợ theo đầu ra để vào chuỗi FDI

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ tiếp tục được hoàn thiện theo hướng gắn với kết quả cụ thể, tăng liên kết với doanh nghiệp FDI và tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Kinh tế cửa khẩu Lào Cai đến năm 2030: Mục tiêu 9 tỷ USD và bài toán giảm chi phí logistics

Kinh tế cửa khẩu Lào Cai đến năm 2030: Mục tiêu 9 tỷ USD và bài toán giảm chi phí logistics

Với vị trí kết nối Việt Nam, ASEAN và vùng Tây Nam Trung Quốc, Lào Cai đang đứng trước cơ hội nâng tầm kinh tế cửa khẩu. Tuy nhiên, mục tiêu 9 tỷ USD vào năm 2030 không chỉ phụ thuộc vào lượng hàng hóa xuất nhập khẩu, mà còn nằm ở khả năng hiện đại hóa hạ tầng, rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí vận tải và hình thành hệ sinh thái logistics đủ sức phục vụ doanh nghiệp.
Lào Cai: Ba vùng kinh tế, hai cực phát triển và một trục động lực cho giai đoạn mới

Lào Cai: Ba vùng kinh tế, hai cực phát triển và một trục động lực cho giai đoạn mới

Tổ chức lại không gian phát triển theo mô hình một trục động lực dọc sông Hồng, hai cực phát triển phía Bắc - phía Nam và ba vùng kinh tế, Lào Cai đang định hình chiến lược phát triển mới với tầm nhìn dài hạn. Cùng mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 10%/năm, tỉnh đặt trọng tâm vào phát triển kinh tế cửa khẩu, logistics, công nghiệp chế biến, nông nghiệp hàng hóa và hạ tầng liên vùng, tạo nền tảng để trở thành cực tăng trưởng của vùng Trung du và miền núi phía Bắc.
Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột đạt 89%, chạy nước rút về đích

Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột đạt 89%, chạy nước rút về đích

Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột giai đoạn 1 đã hoàn thành khoảng 89% khối lượng theo hợp đồng. Toàn tuyến đang tăng tốc để cơ bản hoàn thành trước 31/12/2026, trong đó Dự án thành phần 1 tại Khánh Hòa cam kết hoàn tất quyết toán khối lượng trong quý 1/2027.