Sơn La nâng tầm nông sản nhờ OCOP, mở rộng chuỗi giá trị

Chế biến mắc ca tại Công ty TNHH MTV Đạt Thủy, xã Mai Sơn.

Sau hơn 6 năm triển khai Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), tỉnh Sơn La đã đạt nhiều kết quả tích cực trong việc nâng cao giá trị nông sản và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn. Không chỉ dừng lại ở việc tạo ra sản phẩm đặc trưng, OCOP còn góp phần tổ chức lại sản xuất, nâng cao năng lực kinh doanh cho hợp tác xã, doanh nghiệp và người dân.

Toàn tỉnh hiện có hơn 200 sản phẩm nông nghiệp lợi thế, trải rộng ở 5 nhóm chính gồm thực phẩm, đồ uống, thảo dược, sản phẩm lưu niệm và dịch vụ du lịch nông thôn. Các địa phương chú trọng phát triển sản phẩm dựa trên thế mạnh bản địa, đồng thời hỗ trợ chủ thể hoàn thiện quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu. Đến nay, Sơn La đã có 1 sản phẩm đạt 5 sao, 59 sản phẩm đạt 4 sao và 150 sản phẩm đạt 3 sao OCOP.

Điểm đáng chú ý là các hợp tác xã, doanh nghiệp đã chủ động đổi mới tư duy sản xuất, đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, cải tiến mẫu mã và tăng cường quảng bá trên nền tảng số. Nhiều sản phẩm OCOP đã có mặt tại hệ thống siêu thị, cửa hàng bán lẻ trong và ngoài tỉnh, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường.

Gắn với xây dựng nông thôn mới, Sơn La chú trọng tổ chức lại sản xuất theo hướng hình thành vùng nguyên liệu tập trung, xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ. Mô hình này giúp chuyển đổi từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn, đồng thời phát huy vai trò “đầu tàu” của doanh nghiệp và hợp tác xã trong liên kết với nông dân.

Sản phẩm Rượu cao sâm Ngọc Linh của Công ty TNHHH MTV Đầu tư xây dựng Thành Long tại buổi đánh giá phân hạng sản phẩm.

Tại Mai Sơn, Công ty TNHH MTV Đạt Thủy là một điển hình trong phát triển sản phẩm OCOP gắn với chế biến sâu. Doanh nghiệp đã đầu tư dây chuyền chế biến mắc ca hiện đại, mỗi năm thu mua hàng trăm tấn nguyên liệu, cung cấp ra thị trường 50–60 tấn sản phẩm như mắc ca sấy, mắc ca mật ong và rượu mắc ca. Sản phẩm hạt mắc ca của công ty hiện đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao, góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Trong khi đó, tại Phiêng Khoài, HTX Nông sản bản địa Nọong Piêu đã xây dựng thành công mô hình sản xuất mận Ruby theo hướng bền vững. HTX quản lý hơn 30 ha mận, trong đó có 12 ha sản xuất theo hướng hữu cơ. Việc áp dụng quy trình VietGAP, tiến tới hữu cơ giúp sản phẩm đáp ứng yêu cầu thị trường, nâng cao giá trị và tạo niềm tin với người tiêu dùng.

Theo định hướng của ngành nông nghiệp, thời gian tới Sơn La sẽ tiếp tục hỗ trợ các chủ thể OCOP ứng dụng công nghệ chế biến, phát triển sản phẩm theo hướng gia tăng giá trị. Đồng thời, tỉnh chú trọng xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và đẩy mạnh xúc tiến thương mại, chuyển đổi số trong tiêu thụ sản phẩm.

Thực tế cho thấy, OCOP không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân. Khi sản xuất gắn với thị trường và tiêu chuẩn chất lượng, giá trị nông sản được nâng lên, thu nhập ổn định hơn. Đây chính là nền tảng quan trọng để Sơn La phát triển nông nghiệp bền vững và hoàn thiện các tiêu chí kinh tế trong xây dựng nông thôn mới.