Pierre Edouard Stérin: Tỷ phú gây tranh cãi khi để lại toàn bộ tài sản cho xã hội

Tại Pháp, Pierre Edouard Stérin nhiều năm qua luôn là nhân vật gây tranh luận dữ dội. Điều đáng chú ý là sự tranh luận không chỉ đến từ khối tài sản hàng tỷ euro mà còn đến từ triết lý sống, quan điểm chính trị, cách làm từ thiện và đặc biệt là quan điểm rất khác thường về quyền thừa kế.

Pierre-Édouard Stérin, nhà sáng lập Smartbox và Otium Capital, là một trong những doanh nhân có ảnh hưởng lớn trong hệ sinh thái khởi nghiệp của Pháp với triết lý đầu tư dài hạn và quan điểm đặc biệt về quyền thừa kế.

Pierre Edouard Stérin không sinh ra trong một gia đình tài phiệt. Ông khởi nghiệp với số vốn rất nhỏ rồi sáng lập Smartbox, doanh nghiệp chuyên về hộp quà trải nghiệm thay vì bán hàng hóa truyền thống. Khi phần lớn thị trường chỉ nghĩ đến việc bán sản phẩm, Stérin lại bán những ký ức, những chuyến du lịch, những bữa tối, những lần nhảy dù hay nghỉ dưỡng. Ông từng nói rằng con người sẽ quên món quà mình nhận nhưng rất khó quên cảm xúc mình từng trải qua.

Chính tư duy bán trải nghiệm thay vì bán vật chất đã giúp Smartbox phát triển nhanh trên khắp châu Âu và trở thành một trong những doanh nghiệp dẫn đầu lĩnh vực quà tặng trải nghiệm.

Điều thú vị là sau khi thành công, Pierre Edouard Stérin gần như không chọn con đường trở thành người điều hành nổi tiếng. Ông rút dần khỏi vị trí doanh nhân xuất hiện trước truyền thông để xây dựng Otium Capital, văn phòng đầu tư gia đình chuyên đầu tư vào hàng trăm doanh nghiệp khởi nghiệp. Khác với nhiều quỹ đầu tư chỉ quan tâm lợi nhuận, Otium thường chấp nhận đầu tư rất sớm vào những lĩnh vực còn chưa được thị trường chú ý.

Sau khi rời Smartbox, Pierre-Édouard Stérin thành lập Otium Capital, văn phòng đầu tư gia đình chuyên hỗ trợ các startup trong nhiều lĩnh vực như công nghệ, bán lẻ, giáo dục và giải trí trải nghiệm

Ít người biết rằng trong nhiều năm, Pierre Edouard Stérin từng được giới khởi nghiệp Pháp gọi là "ông vua business angel" vì số lượng startup được ông hỗ trợ thuộc hàng lớn nhất nước Pháp. Ông không chỉ cấp vốn mà còn chia sẻ mạng lưới quan hệ, kinh nghiệm quản trị và cả những sai lầm mình từng mắc phải. Đây là một khía cạnh ít được báo chí Việt Nam nhắc đến khi nói về các tỷ phú công nghệ châu Âu.

Một điểm đặc biệt khác khiến Pierre Edouard Stérin khác với nhiều tỷ phú là ông gần như không chạy theo hình ảnh xa hoa. Ông sống khá kín tiếng tại Bỉ từ năm 2012 sau khi rời Pháp vì bất đồng với chính sách thuế dành cho người giàu. Theo ông, việc chuyển nơi cư trú không phải để tránh trách nhiệm mà nhằm bảo toàn nguồn lực để tiếp tục đầu tư và làm từ thiện nhiều hơn. Quan điểm này tạo nên nhiều cuộc tranh luận tại Pháp suốt hơn một thập kỷ.

Điều ít được truyền thông quốc tế khai thác sâu chính là triết lý của ông về tài sản gia đình.

Trong phiên điều trần trước Thượng viện Pháp năm 2026, Pierre Edouard Stérin tuyên bố mong muốn thay đổi luật thừa kế của Pháp để ông có quyền không để lại phần lớn tài sản cho năm người con mà dành toàn bộ khối tài sản cho các hoạt động thiện nguyện. Theo luật hiện hành của Pháp, phần lớn tài sản bắt buộc phải được chia cho con cái. Ông cho rằng mỗi cá nhân cần có quyền quyết định hoàn toàn số phận tài sản do chính mình tạo ra. Quan điểm này lập tức tạo nên làn sóng tranh luận chưa từng có về đạo đức, quyền sở hữu và trách nhiệm xã hội của người giàu.

Smartbox là doanh nghiệp tiên phong tại châu Âu trong mô hình quà tặng trải nghiệm, cung cấp các gói du lịch, nghỉ dưỡng, ẩm thực và giải trí thay cho quà tặng vật chất truyền thống.

Đây là điểm rất khác với nhiều tỷ phú nổi tiếng khác. Trong khi không ít gia đình doanh nhân dành nhiều năm để xây dựng kế hoạch chuyển giao tài sản cho thế hệ sau thì Pierre Edouard Stérin lại cho rằng tài sản lớn nếu truyền nguyên vẹn cho con cháu đôi khi có thể trở thành gánh nặng hơn là món quà.

Pierre Edouard Stérin từng chia sẻ rằng doanh nghiệp tốt không phải doanh nghiệp tăng trưởng nhanh nhất mà là doanh nghiệp có thể tồn tại khi người sáng lập không còn xuất hiện mỗi ngày. Vì vậy khi lựa chọn startup, ông đặc biệt quan sát chất lượng văn hóa doanh nghiệp, khả năng tự vận hành và năng lực xây dựng đội ngũ kế cận thay vì chỉ nhìn vào doanh thu.

Đó cũng là lý do danh mục đầu tư của Otium rất đa dạng từ công nghệ, bán lẻ, du lịch, giáo dục cho đến thực tế mở rộng và giải trí nhập vai. Giai đoạn 2024 đến 2026, Otium tiếp tục mở rộng đầu tư vào lĩnh vực thực tế mở rộng và trải nghiệm số, phản ánh niềm tin của Stérin rằng nền kinh tế tương lai sẽ cạnh tranh bằng khả năng tạo ra trải nghiệm chứ không chỉ bằng sản phẩm vật chất.

Song song với hoạt động đầu tư, Pierre Edouard Stérin cũng ngày càng xuất hiện nhiều hơn trên chính trường Pháp khi công khai tài trợ cho các tổ chức thúc đẩy tư tưởng kinh tế thị trường và bảo thủ. Ông gọi đây là hoạt động "siêu chính trị", tức không trực tiếp tranh cử mà đầu tư vào việc hình thành ý tưởng, đào tạo nhân sự và xây dựng hệ sinh thái chính sách cho tương lai. Đây là mô hình ảnh hưởng khá phổ biến tại Mỹ nhưng vẫn còn tương đối mới trong bối cảnh chính trị Pháp.

Dĩ nhiên, những quan điểm này cũng khiến ông trở thành một trong những tỷ phú gây tranh cãi nhất châu Âu hiện nay. Có người xem ông là biểu tượng của quyền tự do cá nhân. Có người lại lo ngại sự ảnh hưởng quá lớn của giới siêu giàu đối với đời sống chính trị. Chính sự đối lập ấy khiến Pierre Edouard Stérin trở thành một nhân vật đáng nghiên cứu hơn là chỉ nhìn bằng góc độ thành công tài chính.

Điều đáng suy ngẫm nhất nằm ở cách ông định nghĩa sự giàu có.

Ông từng chứng minh rằng doanh nghiệp có thể kiếm hàng tỷ euro bằng cách bán những trải nghiệm thay vì bán hàng hóa. Ông chứng minh một nhà đầu tư có thể tạo ra ảnh hưởng lâu dài bằng việc nuôi dưỡng hàng trăm doanh nghiệp non trẻ thay vì chỉ xây thêm một tập đoàn khổng lồ. Và gây tranh luận lớn nhất là khi ông đặt câu hỏi liệu tài sản có nhất thiết phải được truyền lại cho con cháu hay nên được sử dụng để giải quyết những vấn đề lớn hơn của xã hội.

Đó là một câu hỏi không có đáp án đúng tuyệt đối nhưng đủ sức khiến bất kỳ doanh nhân nào cũng phải suy nghĩ. Khi giá trị của một con người được đo bằng những gì để lại sau khi rời đi thì có lẽ di sản lớn nhất không phải là số tiền trong tài khoản mà là những cơ hội mới được tạo ra cho những người chưa từng có cơ hội.