 |
| Nguồn: Mirae Asset |
NIM đang thu hẹp chậm lại, bắt đầu phát tín hiệu tạo đáy
Biên lãi thuần (NIM) của hệ thống ngân hàng tiếp tục giảm trong quý III/2025, nhưng mức giảm đã nhỏ hơn đáng kể so với giai đoạn trước. Theo báo cáo của Mirae Asset, NIM trung bình của các ngân hàng niêm yết giảm nhẹ 0,04 điểm phần trăm so với quý II, xuống mức 3,13%. Lũy kế 9 tháng đầu năm, mức giảm khoảng 0,2 điểm phần trăm, thấp hơn nhiều so với tốc độ thu hẹp của năm 2024.
Sự cải thiện chủ yếu đến từ việc lãi suất cho vay dần trở lại trạng thái bình thường sau thời gian giảm mạnh để hỗ trợ nền kinh tế. Lợi suất tài sản bắt đầu nhích lên, phản ánh tín hiệu phục hồi nhu cầu tín dụng. Tuy nhiên, chi phí huy động vẫn tăng khá nhanh do cạnh tranh hút vốn, đặc biệt ở kỳ hạn ngắn. Điều này khiến NIM vẫn chịu áp lực đáng kể.
Ở một số ngân hàng tư nhân, NIM đã xuất hiện sự cải thiện. VPBank ghi nhận NIM tăng 0,09 điểm phần trăm nhờ tăng trưởng mạnh ở cho vay kinh doanh bất động sản – nhóm có biên lợi nhuận cao hơn. Sacombank tăng 0,11 điểm phần trăm, phần lớn nhờ khoản thu từ việc hoàn tất thu hồi tiền bán Khu Công nghiệp Phong Phú, trong đó một phần được hạch toán vào thu nhập lãi.
Trong khi đó, khối ngân hàng quốc doanh tiếp tục ghi nhận NIM giảm. Nguyên nhân đến từ vai trò dẫn dắt mặt bằng lãi suất thị trường, khiến các ngân hàng lớn không thể đẩy lãi vay lên cao trong giai đoạn đòi hỏi hỗ trợ nền kinh tế.
Mirae Asset đánh giá mức giảm NIM chậm lại còn phản ánh thực tế rằng cung tín dụng không còn quá dư thừa, đặc biệt khi nhiều ngân hàng thương mại nhà nước đã tiến sát ngưỡng trần an toàn thanh khoản, buộc phải điều tiết tốc độ tăng trưởng tín dụng.
Dự báo năm 2026 NIM bước vào chu kỳ phục hồi, tăng từ 0,03 đến 0,2 điểm phần trăm
Nhóm phân tích của Mirae Asset dự báo NIM của ngành ngân hàng sẽ sớm bước vào giai đoạn hồi phục trong khoảng quý IV/2025 đến nửa đầu năm 2026. Sự cải thiện này dựa trên ba yếu tố chính: chi phí huy động từ các kênh ngắn hạn dần hạ nhiệt, tốc độ tăng huy động – tín dụng quay lại trạng thái cân bằng hơn, và cấu trúc danh mục cho vay ổn định.
Ở các ngân hàng có lợi thế vốn giá rẻ hoặc tỷ lệ CASA cao, biên lãi thuần được kỳ vọng phục hồi mạnh hơn. Theo dự phóng, nhóm ngân hàng nằm trong phạm vi theo dõi của Mirae Asset có thể ghi nhận mức tăng NIM từ 0,03 đến 0,2 điểm phần trăm trong năm 2026, tùy đặc điểm hoạt động của từng ngân hàng.
CIR giảm còn 32,7% nhưng dư địa cải thiện hiệu quả đang thu hẹp
Tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) tiếp tục giảm trong quý III/2025, xuống còn 32,7%. Con số này thấp hơn 0,5 điểm phần trăm so với quý II và giảm một điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Xu hướng giảm CIR kéo dài trong nhiều năm là kết quả của việc tối ưu chi phí nhân sự, đẩy mạnh tự động hóa nghiệp vụ và sự ổn định của các dòng thu nhập cốt lõi.
So với nhiều quốc gia trong khu vực, nơi CIR phổ biến dao động 40–50%, mức 32,7% cho thấy các ngân hàng Việt Nam đạt hiệu quả hoạt động vượt trội. Tuy vậy, Mirae Asset cảnh báo dư địa để tiếp tục giảm CIR không còn rộng như trước.
Một trong những nguyên nhân là đầu tư chuyển đổi số ngày càng sâu rộng, đòi hỏi chi phí ban đầu lớn. Bên cạnh đó, kỳ vọng phục hồi mảng bán lẻ – bao gồm nhu cầu vay tăng trở lại, số lượng giao dịch lớn hơn và nhu cầu chăm sóc khách hàng cao hơn – sẽ khiến ngân hàng phải mở rộng lực lượng nhân sự. Theo dự báo, CIR có thể tăng nhẹ trong năm 2026 trước khi ổn định trở lại.
Lợi nhuận ngân hàng tăng tốc trong quý III nhờ phục hồi toàn diện từ các mảng thu nhập
Quý III/2025 đánh dấu sự tăng tốc trở lại về lợi nhuận của các ngân hàng niêm yết. Theo Mirae Asset, lợi nhuận trước thuế toàn hệ thống tăng 24,6% so với cùng kỳ. Tất cả các cấu phần thu nhập chính đều tăng trưởng hai chữ số, cho thấy khả năng phục hồi rõ ràng của ngành.
Trong đó, thu nhập dịch vụ tăng mạnh nhất sau thời gian điều chỉnh bởi thay đổi chính sách ghi nhận doanh thu. Bancassurance, tư vấn đầu tư và dịch vụ thanh toán đều ghi nhận mức tăng trưởng tốt. Thu nhập khác của các ngân hàng tăng 35,2%, chủ yếu từ giao dịch ngoại tệ, trong khi lãi từ chứng khoán giảm do lợi suất trái phiếu tăng.
Chi phí hoạt động chỉ tăng 9,1% nhờ hiệu quả vận hành tốt. Chi phí dự phòng tăng 8,7% nhưng vẫn được đánh giá là thấp, phản ánh chất lượng tài sản ổn định.
Ở nhóm ngân hàng mà Mirae Asset trực tiếp theo dõi, tăng trưởng lợi nhuận trước thuế đạt 21,2%. Thu nhập lãi thuần tăng 11,5%, thấp hơn mặt bằng chung do nhóm ngân hàng này vốn có NIM cao hơn, nên bị ảnh hưởng mạnh hơn bởi sự thu hẹp biên. Ngược lại, thu nhập dịch vụ tăng tới 24,9%.
Hoạt động thu hồi nợ vẫn ở mức thấp do nền so sánh cao trong năm trước và một số chậm trễ hành chính liên quan đến quá trình sáp nhập cấp tỉnh. Tuy nhiên, Mirae Asset kỳ vọng việc luật hóa Nghị quyết 42 có hiệu lực từ giữa tháng 10 sẽ tạo điểm bật giúp hoạt động thu hồi nợ cải thiện từ quý IV/2025.
Dự phóng lợi nhuận 2025 giảm nhẹ, nhưng triển vọng 2026 tích cực
Lũy kế 9 tháng đầu năm, lợi nhuận trước thuế của các ngân hàng niêm yết tăng 18,1%, trong khi nhóm ngân hàng lớn theo dõi tăng 16,5%. Tuy nhiên, NIM giảm mạnh hơn dự kiến ban đầu đã dẫn tới việc điều chỉnh giảm thu nhập lãi thuần năm 2025 khoảng 6,7%.
Dù vậy, chất lượng tài sản tốt hơn giúp chi phí dự phòng giảm 12,6%, trong khi thu nhập dịch vụ được điều chỉnh tăng thêm 9,2%. Chi phí huy động vốn cũng được điều chỉnh giảm 3,4%. Tổng hợp các yếu tố, Mirae Asset điều chỉnh dự báo lợi nhuận trước thuế 2025 giảm nhẹ khoảng 1%, tương đương mức tăng trưởng 13%.
Bước sang năm 2026, triển vọng được đánh giá tích cực hơn. NIM ổn định, nhu cầu tín dụng hồi phục và mảng dịch vụ tăng trưởng mạnh dự kiến giúp lợi nhuận trước thuế toàn ngành tăng 17,9%. Thu nhập lãi thuần được dự báo tăng 19,2%, tiếp tục là động lực chính.
