Nhân viên kiện Meta, cáo buộc dùng AI trong quyết định sa thải

Hai mươi sáu nhân viên của Meta Platforms đã đệ đơn kiện mới, cáo buộc tập đoàn công nghệ này sử dụng phần mềm trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình lựa chọn nhân sự bị cắt giảm, qua đó được cho là tác động bất lợi một cách không tương xứng đến người lao động khuyết tật hoặc nghỉ phép vì lý do sức khỏe.

Meta trở thành tâm điểm của vấn đề pháp lý mới nhất - bị một nhóm nhân viên cáo buộc dùng AI trong quyết định sa thải được gửi lên toà án liên bang Mỹ

Theo đơn kiện nộp tại tòa án liên bang ở Oakland, bang California vào cuối ngày 13/7, Meta bị cáo buộc đã dựa vào các tiêu chí như năng suất lao động và mức độ sử dụng công cụ AI khi cắt giảm hàng nghìn việc làm hồi đầu năm. Cách đánh giá này, theo các nguyên đơn, gây bất lợi cho những người từng nghỉ làm vì lý do sức khỏe hoặc để chăm sóc thân nhân.

Nhóm nguyên đơn cho biết họ được thông báo vào tháng 5 rằng hợp đồng lao động sẽ bị chấm dứt từ ngày 22/7. Những người này đề nghị tòa án ban hành lệnh sơ bộ nhằm ngăn Meta hoàn tất việc sa thải trong thời gian họ theo đuổi các khiếu nại thông qua thủ tục trọng tài tư nhân. Theo các nhân viên, thỏa thuận của Meta yêu cầu người lao động giải quyết tranh chấp tại nơi làm việc bằng trọng tài riêng lẻ, nhưng không loại trừ yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.

Ngày 14/7, người phát ngôn của Meta cho rằng các cáo buộc nêu trên là không có cơ sở.

“Việc quản lý nhân sự và các quyết định tổ chức đã và đang do con người thực hiện, không phải trí tuệ nhân tạo”, người phát ngôn này khẳng định.

Vụ kiện được cho là một trong những vụ việc đầu tiên nhằm vào một doanh nghiệp lớn của Mỹ liên quan đến cáo buộc sử dụng AI trong quyết định sa thải nhân viên.

Trước đó, Meta đã cắt giảm khoảng 10% lực lượng lao động toàn cầu trong tháng 5, tương đương gần 8.000 người, và được cho là từng lên kế hoạch tiếp tục giảm nhân sự vào cuối năm. Tuy nhiên, Giám đốc điều hành Mark Zuckerberg sau đó cho biết ông không dự kiến có thêm đợt sa thải nào trên phạm vi toàn công ty trong năm nay.

Các động thái này diễn ra trong bối cảnh Meta tiến hành tái cơ cấu sâu rộng, tăng đầu tư vào AI và thúc đẩy việc ứng dụng các tác nhân AI trong sản phẩm cũng như trong quy trình làm việc nội bộ.

Hai mươi sáu nguyên đơn, nộp đơn dưới hình thức ẩn danh, cáo buộc Meta vi phạm luật liên bang và luật tiểu bang về cấm phân biệt đối xử hoặc trả đũa người lao động khuyết tật, người nghỉ phép y tế hoặc lao động mang thai. Họ cũng cho rằng Meta không kiểm tra hệ thống AI về nguy cơ thiên vị, vi phạm quy định mới được thông qua tại California và thành phố New York. Các nguyên đơn đến từ sáu bang, trong đó có California, New York và thủ đô Washington D.C.

Theo đơn kiện, Meta đã sử dụng một số hệ thống nội bộ có hỗ trợ AI để chấm điểm và xếp hạng nhân viên trong danh sách cắt giảm. Các hệ thống này được mô tả gồm “Metamate”, một trợ lý dựa trên mô hình ngôn ngữ lớn; một công cụ “bộ não thứ hai” do nhân viên huấn luyện để theo dõi trao đổi và tài liệu công việc; cùng điểm năng suất được tính từ việc quét thao tác gõ phím, nội dung màn hình, email và lịch sử trình duyệt.