Người lao động sức khỏe yếu có được nghỉ hưu sớm theo NĐ 178?

Người lao động sức khỏe yếu có được nghỉ hưu sớm theo NĐ 178?

Ông N.V.T, sinh năm 1977, hiện đang công tác tại một Đài Phát thanh – Truyền hình cấp tỉnh, cho biết: “Tôi đã đóng bảo hiểm xã hội được gần 21 năm. Gần đây sức khỏe yếu dần, không còn đảm bảo để tiếp tục công việc với cường độ như hiện nay. Tôi muốn nghỉ hưu sớm, nhưng lại lo lắng về mức lương hưu sẽ bị trừ nếu nghỉ trước tuổi.”

Trăn trở của ông T không phải là cá biệt. Trong thời gian gần đây, nhiều lao động – đặc biệt là những người làm việc trong môi trường công – đang tìm hiểu kỹ các quy định liên quan đến việc nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động.

Theo Nghị định 135/2020/NĐ-CP, người lao động bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên có thể nghỉ hưu trước tuổi quy định, nhưng không được nghỉ sớm quá 5 năm so với độ tuổi nghỉ hưu chuẩn.

Cụ thể, năm 2025, tuổi nghỉ hưu thấp nhất được xác định là: 56 tuổi 3 tháng đối với nam, 51 tuổi 8 tháng đối với nữ.

Với quy định này, người lao động nếu được cơ quan y tế có thẩm quyền giám định suy giảm từ 61% sức lao động trở lên, có thể làm hồ sơ đề nghị nghỉ hưu sớm. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để người lao động bảo vệ quyền lợi khi sức khỏe không còn đủ đáp ứng công việc.

Nghị định 178/2020 và Nghị định 67/2025: Tăng thêm quyền lợi cho người nghỉ hưu trước tuổi

Không chỉ được phép nghỉ hưu sớm, người lao động nếu thuộc diện điều chỉnh của Nghị định 178 và Nghị định 67 sửa đổi còn được hưởng nhiều quyền lợi đáng chú ý, trong đó có:

Không bị trừ tỷ lệ lương hưu nếu nghỉ trước tuổi do lý do sắp xếp tổ chức bộ máy hoặc do sức khỏe yếu.

Trợ cấp 4 tháng lương hiện hưởng cho mỗi năm nghỉ sớm so với tuổi nghỉ hưu.

Trợ cấp 5 tháng lương cho 20 năm đầu công tác có đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, và 0,5 tháng lương cho mỗi năm tiếp theo.

Trợ cấp 4 tháng lương cho 15 năm đầu có đóng BHXH, và mỗi năm sau đó được thêm 0,5 tháng lương.

Tuy nhiên, các quy định này chỉ áp dụng cho các trường hợp là cán bộ, công chức, viên chức hoặc người lao động theo hợp đồng làm việc trong cơ quan, tổ chức thuộc diện sắp xếp bộ máy, đơn vị hành chính theo kế hoạch của Nhà nước.

Thực tế, không ít người lao động dù suy giảm sức khỏe nhưng vẫn không thuộc đối tượng áp dụng của Nghị định 178, do không làm việc trong các đơn vị có kế hoạch tinh giản hoặc tái cơ cấu tổ chức. Điều này dẫn đến không ít thắc mắc và thậm chí là băn khoăn khi tiếp cận chính sách.

Theo các chuyên gia pháp lý, để xác định có đủ điều kiện nghỉ hưu trước tuổi theo Nghị định 178 hay không, người lao động cần: Giám định mức suy giảm khả năng lao động tại cơ sở y tế đủ thẩm quyền. Xác minh đơn vị công tác có thuộc đối tượng tái cơ cấu theo quy định. Đối chiếu thời gian đóng BHXH với điều kiện tối thiểu là 20 năm.

Nếu đáp ứng đủ ba điều kiện trên, người lao động có thể làm hồ sơ gửi về đơn vị công tác và cơ quan bảo hiểm xã hội để được hướng dẫn thủ tục cụ thể.

Mặc dù khung pháp lý đã được ban hành khá rõ, nhưng thực tế cho thấy, người lao động vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin đầy đủ và chính xác. Nhiều người không biết mình có thuộc diện áp dụng hay không, không rõ nên bắt đầu từ đâu, hoặc lo ngại về mức lương hưu và chế độ đi kèm.

“Cần có hướng dẫn cụ thể hơn từ phía cơ quan quản lý lao động và bảo hiểm xã hội, đặc biệt là tại các đơn vị công lập có số lượng lớn lao động trung niên,” luật sư Lê Trung Phát - Đoàn Luật sư TP. HCM nhận định. “Thông tin minh bạch sẽ giúp người lao động an tâm và có kế hoạch nghỉ hưu hợp lý, thay vì loay hoay trong sự thiếu rõ ràng.”

Chính sách nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm sức khỏe là một bước tiến tích cực, thể hiện sự nhân văn trong quản lý nguồn nhân lực, nhất là với những người lao động đã cống hiến lâu dài. Tuy nhiên, để chính sách đi vào cuộc sống, cần sự hỗ trợ từ cơ quan chức năng, tăng cường truyền thông, và đơn giản hóa quy trình thủ tục.

Đối với người lao động, việc chủ động tìm hiểu thông tin, giám định sức khỏe định kỳ và làm việc với đơn vị quản lý là cách tốt nhất để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình trong giai đoạn cuối sự nghiệp.