Nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp để kích thích tiêu dùng nội địa

Nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp để kích thích tiêu dùng nội địa

Để thực hiện điều này, các chuyên gia cho rằng, việc phục hồi niềm tin và kích cầu tiêu dùng nội địa trở thành một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất. Theo số liệu thông kê, trong quý 4 năm 2024, doanh số bán lẻ đã tăng 9,3% so với cùng kỳ năm trước, mặc dù vẫn thấp hơn mức tăng trưởng bình quân 11,6% trước đại dịch nhưng điều này diễn ra trong bối cảnh thuế giá trị gia tăng (VAT) đã giảm xuống còn 8%.

Nhu cầu tiêu dùng trong nước chưa khởi sắc được cho là một yếu tố ảnh hưởng lớn đến các doanh nghiệp trong nước vào năm 2024. Trong khi tiêu dùng tư nhân đối với hàng hóa tăng trưởng yếu, tiêu dùng dịch vụ, bao gồm lưu trú và ăn uống lại có mức tăng đáng kể là 11,5% so với cùng kỳ năm trước, trong khi ngành du lịch đã ghi nhận mức tăng 16% nhờ vào sự gia tăng lượt du khách. Cục Thống kê thuộc Bộ Tài chính cho biết, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trong hai tháng đầu năm 2025 ước đạt 1.137,5 nghìn tỷ đồng, tăng 9,4% so với cùng kỳ năm 2024. Nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng này đạt 6,2%, cao hơn mức tăng 5,3% của cùng kỳ năm trước.

Trước đại dịch Covid-19, tổng mức bán lẻ hàng hóa theo giá hiện hành luôn tăng trưởng hai con số, nhưng từ năm 2022 đà tăng trưởng này đã giảm dần. Hơn hai năm qua, tổng mức bán lẻ theo giá so sánh chỉ ghi nhận mức tăng một con số. Viện Nghiên cứu kinh tế và chính sách (VEPR) nhận định rằng tình trạng này phản ánh tâm lý tiêu dùng thận trọng của hộ gia đình, ưu tiên tích lũy tài chính trong bối cảnh kinh tế vẫn còn nhiều bất ổn.

Tuy nhiên, bức tranh kinh tế đầu năm cho thấy du lịch là một điểm sáng, tổng thu từ khách du lịch trong hai tháng đầu năm 2025 đạt khoảng 160 nghìn tỷ đồng, với lượng khách quốc tế tăng mạnh gần 4 triệu lượt, tương ứng tăng hơn 30% so với cùng kỳ năm 2024. Du lịch nội địa cũng ghi nhận 26,5 triệu lượt khách trong thời gian này, nhưng con số này vẫn có khả năng gia tăng.

Tại kỳ họp bất thường lần thứ 9 của Quốc hội bàn về Đề án phát triển kinh tế - xã hội năm 2025, ông Nguyễn Mạnh Hùng - Ủy viên Chuyên trách Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho biết, Chính phủ sẽ tập trung đẩy mạnh đầu tư công để duy trì mức tăng trưởng trên 8%. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi phải chấp nhận tình trạng bội chi ngân sách và chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng lên từ 4% đến 5%. Theo đó, một tác động thực tiễn của chính sách này là giá cả hàng hóa sẽ tăng cao, đòi hỏi người tiêu dùng phải có thu nhập cao hơn hoặc nhiều cơ hội việc làm hơn để tiêu dùng nhiều hơn.

Phân tích rằng tiêu dùng nội địa có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế khi niềm tin tiêu dùng được hồi phục, ông Andrea Coppola - Chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, nếu người dân và doanh nghiệp có nguồn thu ổn định, họ sẽ sẵn sàng chi tiêu, ngược lại, khi thu nhập chưa được cải thiện, doanh nghiệp khó khăn sẽ dẫn đến tâm lý tiêu dùng thận trọng. Vậy nên, tăng thu nhập khả dụng cho hộ gia đình thông qua giảm thuế, phí là cần thiết để tạo sức mua cho các hộ gia đình và kích thích tiêu dùng bán lẻ.

Để củng cố tiêu dùng nội địa, Chính phủ đã tiếp tục giảm 2% thuế suất VAT đối với một số nhóm hàng hóa và dịch vụ đến hết ngày 30/6, ngoại trừ một số lĩnh vực. Bộ Tài chính cũng đã được giao nhiệm vụ nghiên cứu và đề xuất mở rộng đối tượng giảm thuế VAT cho sáu tháng cuối năm 2025 và năm 2026.

Với dân số 100 triệu dân và tầng lớp trung lưu đang ngày càng lớn mạnh, thị trường bán lẻ Việt Nam vẫn rất tiềm năng. Chính sách phù hợp kích cầu tiêu dùng nội địa không chỉ thúc đẩy tiêu dùng mà còn tạo động lực cho sản xuất trong nước và tăng trưởng kinh doanh của doanh nghiệp. Để đạt điều này, ngoài việc giảm thuế VAT cần có giải pháp hỗ trợ sản xuất trong nước, nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng như các giải pháp hỗ trợ phát triển du lịch và thu hút khách du lịch có khả năng chi trả cao, từ đó tạo ra sự chuyển mình cho thị trường nội địa.