Lào Cai: Từ vốn đầu tư đến những con đường thực sự hoàn thành

Đường giao thông nông thôn không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại. Với nhiều khu vực miền núi của Lào Cai, mỗi tuyến đường còn gắn với khả năng vận chuyển nông sản, kết nối các thôn bản, tiếp cận trường học, cơ sở y tế và mở rộng cơ hội phát triển kinh tế cho người dân. Vì thế, hiệu quả của chương trình đầu tư giao thông không thể chỉ nhìn qua số vốn đã phân bổ hay tỷ lệ giải ngân, mà cần được đánh giá từ những công trình thực tế được hoàn thành và đưa vào sử dụng.

Theo Văn bản số 10423/UBND-XD ngày 12/10/2026 do Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Phan Trung Bá ký ban hành, UBND tỉnh Lào Cai yêu cầu các địa phương tập trung đẩy nhanh tiến độ xây dựng đường giao thông nông thôn, hoàn thiện thủ tục đầu tư, tổ chức thi công và tăng cường giải ngân, phấn đấu hoàn thành 100% kế hoạch vốn năm 2026 trước ngày 31/12.

Chỉ đạo này được đưa ra sau 30 ngày thực hiện đợt cao điểm xây dựng đường giao thông nông thôn theo Kế hoạch số 395/KH-UBND ngày 20/8/2026. Kết quả cho thấy toàn tỉnh đã phê duyệt Báo cáo kinh tế - kỹ thuật 496 trong tổng số 651 công trình, đạt 76,2%; khởi công 365 công trình, tương đương 56,1%.

Hạ tầng giao thông nông thôn từng bước được đầu tư, hoàn thiện tạo đà phát triển sinh kế cho người dân và cộng đồng doanh nghiệp

Tổng vốn giải ngân đạt hơn 389,2 tỷ đồng trên kế hoạch hơn 814,4 tỷ đồng, tương đương 47,8%. Khối lượng thực hiện đạt 295,94 km nền đường và 165,25 km mặt đường bê tông xi măng.

Đây là những kết quả đáng ghi nhận, phản ánh sự vào cuộc của chính quyền cơ sở, các cơ quan chuyên môn, đơn vị thi công và sự đồng thuận của người dân. Toàn tỉnh có 28 xã, phường đạt tỷ lệ giải ngân từ 75% trở lên; 18 xã, phường hoàn thành cả ba mục tiêu của đợt cao điểm.

Tuy nhiên, bức tranh chung vẫn còn những khoảng trống đáng lưu ý. Sau đợt cao điểm, 155 công trình chưa hoàn thành phê duyệt Báo cáo kinh tế - kỹ thuật, 286 công trình chưa khởi công. Tỷ lệ kiên cố hóa mặt đường so với khối lượng đăng ký còn thấp, trong khi tiến độ triển khai giữa các địa phương có sự chênh lệch đáng kể.

Những con số này cho thấy nhiệm vụ trước mắt không chỉ là tăng tốc giải ngân, mà còn phải xử lý đồng thời các khâu đang cản trở tiến độ: thủ tục đầu tư, tổ chức khởi công, thi công, nghiệm thu và thanh toán khối lượng hoàn thành.

Trong đầu tư công, giải ngân là một chỉ dấu quan trọng về khả năng tổ chức thực hiện. Nhưng giải ngân và hoàn thành công trình không phải là hai khái niệm có thể đánh đồng. Nguồn vốn chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được sử dụng đúng mục đích, tạo ra công trình bảo đảm chất lượng và đáp ứng nhu cầu thực tế.

Tại Lào Cai, việc một số địa phương đã được giao vốn nhưng chưa triển khai hoặc chưa phát sinh giải ngân đặt ra yêu cầu phải xác định rõ nguyên nhân. Vướng mắc nằm ở thủ tục, khâu phối hợp, điều kiện thi công hay năng lực tổ chức thực hiện? Mỗi nguyên nhân cần được nhận diện cụ thể để có giải pháp phù hợp, thay vì chỉ thúc giục chung chung.

Một công trình chưa hoàn thành thủ tục sẽ khó khởi công đúng kế hoạch. Công trình đã khởi công nhưng thiếu sự đôn đốc, tổ chức thi công không hiệu quả cũng có thể kéo dài thời gian hoàn thành. Khi các khâu không được xử lý đồng bộ, áp lực thường dồn vào những tháng cuối năm, làm tăng nguy cơ chậm tiến độ và ảnh hưởng đến chất lượng thực hiện kế hoạch vốn.

Đối với giao thông nông thôn, hệ quả của sự chậm trễ không chỉ nằm ở tiến độ trên giấy tờ. Người dân vẫn phải chờ những tuyến đường thuận lợi hơn để đi lại, vận chuyển hàng hóa và kết nối với các khu vực lân cận. Những lợi ích kinh tế - xã hội dự kiến từ công trình vì thế cũng có thể đến chậm hơn.

Bởi vậy, yêu cầu đẩy nhanh tiến độ cần đi cùng với việc nâng cao chất lượng quản lý dự án, chủ động tháo gỡ khó khăn và kiểm soát chặt chẽ quá trình thi công. Không nên chỉ nhìn vào tỷ lệ giải ngân để đánh giá toàn diện hiệu quả đầu tư; tiến độ thực tế, chất lượng công trình và khả năng phục vụ người dân cũng là những thước đo quan trọng.

Một điểm tích cực trong chương trình xây dựng đường giao thông nông thôn tại Lào Cai là việc phát huy phương châm “Nhân dân làm, Nhà nước hỗ trợ”. Sự tham gia của cộng đồng góp phần huy động thêm nguồn lực, tăng tính đồng thuận và phát huy vai trò chủ thể của người dân trong phát triển hạ tầng.

Tuy nhiên, để sự đóng góp ấy mang lại hiệu quả lâu dài, công trình cần được triển khai đúng quy trình, bảo đảm chất lượng và phù hợp với nhu cầu sử dụng. Khi người dân cùng chung tay làm đường, kết quả đầu tư càng cần được quản lý minh bạch, tiến độ rõ ràng và hiệu quả có thể kiểm chứng.

Người dân tích cực tham gia đóng góp ngày công làm đường giao thông nông thôn.

Trước những hạn chế trong quá trình thực hiện, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai biểu dương 18 xã, phường hoàn thành cả ba tiêu chí của đợt cao điểm, đồng thời nhắc nhở các địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hoặc chưa phát sinh giải ngân.

UBND tỉnh Lào Cai yêu cầu các xã, phường tiếp tục thực hiện nghiêm nhiệm vụ phát triển giao thông nông thôn theo Nghị quyết số 46-NQ/TU của Tỉnh ủy và Kế hoạch số 213/KH-UBND ngày 11/5/2026 của UBND tỉnh, xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên và liên tục.

Các địa phương phải rà soát toàn bộ danh mục công trình và kế hoạch vốn được giao; xác định tiến độ hoàn thành từng công trình, từng thủ tục và trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân. Những công trình đủ điều kiện cần được khẩn trương khởi công; các công trình đang thi công phải được đôn đốc, đẩy nhanh tiến độ, sớm nghiệm thu và thanh toán khối lượng hoàn thành.

Sở Xây dựng được giao tiếp tục theo dõi, đôn đốc, tổng hợp tình hình thực hiện tại các địa phương; kịp thời tham mưu giải quyết khó khăn, vướng mắc phát sinh, đồng thời đề xuất hình thức xử lý đối với những nơi chậm triển khai, không bảo đảm tiến độ giải ngân và mục tiêu kế hoạch. Các sở, ngành liên quan cũng phải tăng cường hướng dẫn, phối hợp, tạo điều kiện để chính quyền cơ sở tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình thực hiện.

Cùng với đó, UBND các xã, phường phải thực hiện nghiêm chế độ báo cáo, gửi kết quả triển khai về Sở Xây dựng trước ngày 25 hằng tháng để tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh. Việc theo dõi tiến độ cần gắn với tình hình thực tế của từng công trình, giúp cơ quan quản lý kịp thời nhận diện những nơi chậm trễ và có biện pháp xử lý phù hợp.

Mục tiêu hoàn thành 100% kế hoạch vốn năm 2026 trước ngày 31/12 là sức ép rõ ràng đối với các địa phương trong thời gian còn lại của năm. Nhưng để đạt được mục tiêu đó một cách thực chất, điều quan trọng là phải làm rõ trách nhiệm, tháo gỡ đúng vướng mắc và tổ chức thực hiện hiệu quả từng công trình, thay vì chỉ tập trung vào con số giải ngân cuối kỳ.

Với Lào Cai, đầu tư đường giao thông nông thôn là quá trình đưa nguồn lực công đến gần hơn với đời sống người dân. Một tuyến đường hoàn thành đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng và đáp ứng nhu cầu đi lại có ý nghĩa thiết thực hơn nhiều so với một kế hoạch vốn mới chỉ đạt tỷ lệ giải ngân trên báo cáo.

Thước đo cuối cùng của chương trình không chỉ là bao nhiêu tỷ đồng đã được giải ngân, bao nhiêu công trình đã khởi công, mà còn là bao nhiêu tuyến đường thực sự hoàn thành, người dân được hưởng lợi ra sao và nguồn vốn đầu tư đã tạo ra giá trị bền vững như thế nào. Đó cũng là cơ sở để đánh giá hiệu quả thực hiện nhiệm vụ phát triển giao thông nông thôn của Lào Cai trong năm 2026.