Thứ năm 12/02/2026 09:38
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Thời tiết hôm nay 12/2: Hà Nội sáng có mưa phùn, Trung Bộ trời nắng

Thời tiết hôm nay 12/2: Hà Nội sáng có mưa phùn, Trung Bộ trời nắng

Thời tiết hôm nay 12/2, Bắc Bộ trời nhiều mây, chiều tạnh ráo; cao nguyên Trung Bộ trời nắng; Nam Bộ chiều tối có mưa trái mùa cục bộ, trong ngày trời nắng; Phú Quốc nắng đẹp dịp Tết Nguyên đán.
Thời tiết ngày mai 12/2/2026: Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa vài nơi, trời rét về đêm và sáng

Thời tiết ngày mai 12/2/2026: Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa vài nơi, trời rét về đêm và sáng

Thời tiết ngày mai 12/2/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa vài nơi, sáng sớm có sương mù và sương mù nhẹ rải rác; đêm và sáng trời rét.
Thời tiết Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 sẽ diễn biến ra sao trên cả nước?

Thời tiết Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 sẽ diễn biến ra sao trên cả nước?

Thời tiết dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 được dự báo khá thuận lợi, ít mưa, Bắc Bộ rét về đêm và sáng, Nam Bộ chủ yếu nắng.
Mùa Xuân bắt đầu từ sự hiểu luật

Mùa Xuân bắt đầu từ sự hiểu luật

Có những nơi, mùa xuân bắt đầu theo một cách rất riêng. Khi người dân được tư vấn, hỗ trợ pháp lý kịp thời, những vướng mắc không bị đẩy đi quá xa, để năm mới bắt đầu trong sự an yên và ấm áp...
“Chuyến tàu Công đoàn” và bài toán giữ chân lao động sau Tết

“Chuyến tàu Công đoàn” và bài toán giữ chân lao động sau Tết

Trong bối cảnh doanh nghiệp đối mặt với bài toán thiếu hụt và biến động lao động sau mỗi dịp Tết, các chương trình an sinh quy mô lớn như “Chuyến tàu Công đoàn – Mùa Xuân” đang cho thấy vai trò đặc biệt trong việc ổn định nguồn nhân lực, củng cố niềm tin và thúc đẩy sự gắn bó lâu dài giữa người lao động với doanh nghiệp và địa phương.
Thời tiết hôm nay 11/2: Miền Bắc trưa chiều trời ấm, miền Trung có mưa vài nơi

Thời tiết hôm nay 11/2: Miền Bắc trưa chiều trời ấm, miền Trung có mưa vài nơi

Thời tiết hôm nay 11/2, Bắc Bộ có mưa nhỏ; Trung Bộ trời nhiều mây, có nơi mưa rào; cao nguyên Trung Bộ trời mát; Lâm Đồng và Nam Bộ chiều tối có mưa trái mùa, trưa nay giảm nhiệt.
Thời tiết ngày mai 11/2/2026: Bắc Bộ đêm và sáng có mưa, trời rét

Thời tiết ngày mai 11/2/2026: Bắc Bộ đêm và sáng có mưa, trời rét

Thời tiết ngày mai 11/2/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ và từ Thanh Hóa đến Tp. Huế có mưa vài nơi, sáng sớm có sương mù và sương mù nhẹ rải rác.
Chậm chuyến bay từ 3 giờ: Đề xuất mới siết trách nhiệm hãng hàng không

Chậm chuyến bay từ 3 giờ: Đề xuất mới siết trách nhiệm hãng hàng không

Bộ Xây dựng đề xuất quy định mới buộc hãng hàng không hoàn tiền vé, bồi thường khi chuyến bay chậm từ 3–4 giờ, nhằm tăng bảo vệ quyền lợi hành khách.
Phú Thọ: Thygesen Việt Nam trao 200 suất quà Tết cho hộ cận nghèo xã Yên Lập

Phú Thọ: Thygesen Việt Nam trao 200 suất quà Tết cho hộ cận nghèo xã Yên Lập

Ngày 10/2, Công ty TNHH Dệt May Thygesen Việt Nam phối hợp UBND xã Yên Lập (Phú Thọ) trao 200 suất quà Tết, tổng trị giá 100 triệu đồng, góp phần sẻ chia khó khăn với người dân địa phương.
Nestlé Việt Nam lan tỏa thông điệp Tết 2026 bằng những khoảnh khắc sum vầy

Nestlé Việt Nam lan tỏa thông điệp Tết 2026 bằng những khoảnh khắc sum vầy

Chiến dịch Tết 2026 của Nestlé Việt Nam với thông điệp “Cầu Gì Hơn Phút Giây Này Bên Nhau” đã thu hút hơn 350.000 người tham gia, khơi gợi giá trị sum vầy gia đình thông qua những khoảnh khắc đời thường, gần gũi giữa nhịp sống hiện đại.
Thanh Hóa: Chung tay chăm lo Tết cho hộ nghèo, gia đình chính sách khó khăn

Thanh Hóa: Chung tay chăm lo Tết cho hộ nghèo, gia đình chính sách khó khăn

Trong những ngày giáp Tết Nguyên đán 2026, cùng với các địa phương trong cả nước, với tinh thần “Không để ai bị bỏ lại phía sau” nhiều tổ chức, cá nhân, cơ quan, đơn vị trong tỉnh Thanh Hóa lại nhộn nhịp các hoạt động thăm hỏi, tặng quà tết cho các hộ nghèo, hộ chính sách khó khăn.
Thời tiết hôm nay 10/2: Bắc Bộ trưa, chiều nay tăng nhiệt

Thời tiết hôm nay 10/2: Bắc Bộ trưa, chiều nay tăng nhiệt

Thời tiết hôm nay 10/2, Bắc Bộ ngày mai có không khí lạnh tăng cường; Bắc Trung Bộ giảm mưa, ấm lên; Nam Trung Bộ và cao nguyên Trung Bộ trời có nắng; Nam Bộ trời nắng nóng vào trưa chiều.
Thời tiết ngày mai 10/2/2026: Bắc Bộ tiếp tục rét đậm, mưa rào rải rác

Thời tiết ngày mai 10/2/2026: Bắc Bộ tiếp tục rét đậm, mưa rào rải rác

Thời tiết ngày mai 10/2/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ có mưa rào, trời rét đậm, vùng núi rét hại.
Đón Tết vùng cao Tây Bắc cùng Inter Bus Lines: Trải nghiệm sắc xuân văn hóa

Đón Tết vùng cao Tây Bắc cùng Inter Bus Lines: Trải nghiệm sắc xuân văn hóa

Tết vùng cao Tây Bắc rộn ràng với chuỗi hoạt động văn hóa “Mỗi ngày một sắc xuân”, mang đến cho du khách hành trình trải nghiệm Tết cổ truyền độc đáo của đồng bào các dân tộc thiểu số.
Phú Thọ: Nâng cao hiệu quả hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Phú Thọ: Nâng cao hiệu quả hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

UBND tỉnh Phú Thọ yêu cầu các sở, ngành và địa phương đổi mới cách làm, tăng chiều sâu và tính thực chất trong công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa từ năm 2026.