Số lượng tăng, nhưng chất lượng "dậm chân"?
Nếu nhìn vào các báo cáo giai đoạn 2021 - 2025, có vẻ như KTTT nông nghiệp Khánh Hòa cũng đã có những bước tiến. Tính đến đầu năm 2025, toàn tỉnh có khoảng 144 Hợp tác xã (HTX) nông nghiệp, thu hút hơn 40.000 thành viên. Tuy nhiên, nếu so sánh với mục tiêu đặt ra trước đó là đưa doanh thu bình quân mỗi HTX đạt trên 1 tỷ đồng/năm, thì thực tế chỉ đạt mức xấp xỉ 975 triệu đồng (theo báo cáo năm 2025).
 |
| Ảnh: Văn Diệu |
Đáng chú ý, một "điểm nghẽn" kinh niên vẫn chưa được khơi thông: 60% đội ngũ quản lý HTX chưa qua đào tạo chuyên môn. Điều này tạo ra một nghịch lý là trong khi tỉnh đang đẩy mạnh chuyển đổi số và nông nghiệp công nghệ cao, thì "người cầm lái" ở các HTX vẫn chủ yếu vận hành theo kinh nghiệm truyền thống.
Sự khác biệt lớn nhất trong đề án giai đoạn mới chính là sự chuyển dịch từ "sản xuất" sang "kinh tế". Thay vì chỉ quan tâm đến sản lượng lúa, tôm, tỉnh đang hướng tới việc tối ưu hóa chuỗi giá trị thông qua du lịch nông thôn và nuôi biển công nghệ cao – "át chủ bài" của kinh tế biển Khánh Hòa.
 |
| Tỉnh Khánh Hòa đã và đang đẩy mạnh nuôi biển công nghệ cao, nuôi biển quy mô công nghiệp. Ảnh: Kim Sơ. |
Dù dự kiến chi tới 83 tỷ đồng cho giai đoạn 5 năm tới, nhưng kinh phí không phải là liều thuốc vạn năng.
Tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thanh Hà đã chỉ rõ những vấn đề cốt lõi. Thứ nhất, làm sao để các HTX có quỹ đất sạch xây dựng kho bãi, nhà máy chế biến sâu thay vì chỉ bán thô? Ngoài ra, còn có câu hỏi rằng, liệu các chính sách hỗ trợ có đủ sức hút để đưa các kỹ sư, cử nhân trẻ về "đầu quân" cho HTX, thay thế đội ngũ 60% chưa qua đào tạo? Hơn nữa là, tại sao đa số HTX vẫn đứng ngoài các chuỗi cung ứng của các siêu thị, khách sạn lớn ngay tại địa phương?
Để Đề án phát triển KTTT nông nghiệp thực sự trở thành "cú hích", lãnh đạo tỉnh đã đặt ra yêu cầu phải hoàn thiện dự thảo ngay trong tháng 5/2026 với lộ trình đến năm 2035. Vấn đề đặt ra cho người đứng đầu các ngành và địa phương hiện nay là đừng để 83 tỷ đồng rơi vào tình trạng "rải phân" mỗi nơi một ít. Cần tập trung nguồn lực vào các HTX nông nghiệp tiêu biểu gắn với du lịch cộng đồng (như tại Diên Khánh, Ninh Hòa) và các HTX nuôi biển công nghệ cao (tại Vạn Ninh, Cam Ranh).
 |
| Khu trồng xoài tại trang trại Sản Việt năm 2022 |
Khánh Hòa không thể trở thành đô thị hiện đại nếu khu vực nông thôn và kinh tế tập thể vẫn loay hoay trong "vùng trũng" của sự thiếu hụt công nghệ và kỹ năng quản trị.
Theo đó, Đề án giai đoạn 2026 - 2030 là một chỉ đạo quyết liệt, mạnh mẽ, nhưng thành bại nằm ở khâu thực thi. Nếu không giải quyết được bài toán "con người" (60% quản lý yếu chuyên môn) và "đất đai", thì mọi con số về kinh phí hay công nghệ cao sẽ chỉ dừng lại trên những trang giấy báo cáo. Đã đến lúc các HTX cần được vận hành như một doanh nghiệp thực thụ, nơi lợi nhuận của thành viên gắn liền với sự đổi mới không ngừng.
