Gỗ Việt Nam: Từ “Made in Vietnam” đến “Designed in Vietnam”

Ngày 2/9, Hội chợ Quốc tế sản phẩm nội ngoại thất và mỹ nghệ Việt Nam ASEAN lần thứ 4 – VIFA ASEAN 2026 đã khai mạc tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), TP. Hồ Chí Minh, quy tụ gần 200 doanh nghiệp cùng các nhà mua hàng, đối tác chiến lược và tổ chức quốc tế.

Khai mạc Hội chợ Quốc tế sản phẩm nội ngoại thất và mỹ nghệ Việt Nam ASEAN lần thứ 4 – VIFA ASEAN 2026.

Theo ông Trần Ngọc Liêm, Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Giám đốc VCCI-HCM, năm ngoái kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ lần đầu vượt 17,2 tỷ USD, xuất siêu hơn 13,9 tỷ USD. Trong 7 tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu tiếp tục đạt trên 10,2 tỷ USD, xuất siêu hơn 8 tỷ USD.

Những con số này cho thấy ngành gỗ ngày càng đóng góp quan trọng vào xuất khẩu và cán cân thương mại, đồng thời phản ánh năng lực sản xuất, chế biến và khả năng thích ứng của doanh nghiệp Việt Nam.

Tuy nhiên, theo ông Liêm, câu hỏi quan trọng trong giai đoạn tới không chỉ là ngành gỗ xuất khẩu được bao nhiêu, mà là doanh nghiệp Việt Nam tạo ra và giữ lại được bao nhiêu giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thị trường quốc tế đang thay đổi nhanh chóng khi nhà mua hàng không chỉ quan tâm đến giá và chất lượng, mà ngày càng chú trọng thiết kế, đổi mới sáng tạo, nguồn gốc nguyên liệu, khả năng truy xuất, tiêu chuẩn môi trường, phát triển bền vững và năng lực giao hàng lâu dài.

Do đó, ngành gỗ cần chuyển từ lợi thế về năng lực sản xuất sang lợi thế về năng lực tạo giá trị; từ gia công sang thiết kế; từ sản xuất theo đơn hàng sang chủ động phát triển sản phẩm; từ “Made in Vietnam” hướng tới “Designed in Vietnam”; từ tăng trưởng bằng số lượng sang tăng trưởng bằng giá trị.

Tại lễ khai mạc, ông Đặng Quốc Hùng, Tổng Giám đốc Công ty CP Triển lãm VIFA Liên Minh cho biết, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều khó khăn, việc gần 200 doanh nghiệp tham gia VIFA ASEAN 2026 cho thấy nhu cầu kết nối, tìm kiếm thị trường và mở rộng hợp tác quốc tế của doanh nghiệp vẫn rất lớn.

Theo Ban tổ chức, VIFA ASEAN 2026 không chỉ là nơi trưng bày sản phẩm mà hướng tới trở thành cầu nối giữa nhà sản xuất và nhà mua hàng quốc tế, giúp doanh nghiệp tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường và tiếp cận các cơ hội trong chuỗi cung ứng.

Từ góc độ xúc tiến thương mại, ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho rằng, nhiều doanh nghiệp gỗ Việt Nam đang chủ động đầu tư công nghệ chế biến hiện đại, quản lý nguồn nguyên liệu hợp pháp, chuyển đổi số, tối ưu quy trình sản xuất và sử dụng nguyên liệu đạt chứng nhận quốc tế. Những nỗ lực này giúp doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường quốc tế và hướng tới phát triển bền vững.

Doanh nghiệp giới thiệu sản phẩm đến các khách mời và đại biểu tại lễ khai mạc.

Dù vậy, ngành gỗ đang phải đối mặt với nhiều sức ép, trong đó có yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn môi trường tại các thị trường lớn; cạnh tranh từ các quốc gia xuất khẩu đồ gỗ; yêu cầu giảm phát thải carbon và những biến động về chính sách thuế quan, trong đó có chính sách thuế đối ứng mới của Hoa Kỳ.

Bên cạnh đó, một hướng đi khác là tăng cường liên kết giữa TP. Hồ Chí Minh với các địa phương trong vùng kinh tế phía Nam để hình thành hệ sinh thái ngành gỗ có tính kết nối cao.

Theo ông Trần Ngọc Liêm, TP. Hồ Chí Minh có lợi thế về thương mại quốc tế, tài chính, dịch vụ, thiết kế, đổi mới sáng tạo, logistics và kết nối với các nhà mua hàng toàn cầu. Trong khi đó, các địa phương trong vùng có thế mạnh về không gian sản xuất, công nghiệp hỗ trợ và các nguồn lực bổ trợ cho chuỗi giá trị.

Nếu kết nối hiệu quả, các lợi thế này có thể bổ trợ cho nhau, tạo thành hệ sinh thái từ nguyên liệu, sản xuất, thiết kế, công nghệ đến logistics, thương mại và phân phối.

Khách mời tham quan tại các gian hàng.

Bên cạnh thị trường xuất khẩu, Cục Xúc tiến thương mại cũng lưu ý dư địa lớn từ thị trường nội địa với hơn 100 triệu dân. Doanh nghiệp cần tăng cường nghiên cứu thị hiếu, cập nhật xu hướng thiết kế, phát triển sản phẩm phù hợp người tiêu dùng trong nước, đồng thời đẩy mạnh quảng bá thương hiệu và kết hợp các kênh bán hàng truyền thống với hiện đại.

VIFA ASEAN 2026 vì vậy được kỳ vọng không chỉ tạo thêm cơ hội đơn hàng, mà quan trọng hơn là giúp doanh nghiệp tìm kiếm đối tác dài hạn và vị trí trong chuỗi giá trị khu vực, hướng tới nâng cao giá trị và vị thế của ngành gỗ Việt Nam trên thị trường quốc tế.