Báo cáo thường niên năm 2022 của Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) công bố mới đây cho thấy, chính sách bảo bộ thương mại có thể có nhiều hình thức, trong đó thuế quan là biện pháp được sử dụng chủ yếu. Ngoài ra còn có các rào cản phi thuế quan như: tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn vệ sinh, hạn ngạch, kiểm soát trao đổi, giấy phép nhập khẩu, yêu cầu về thủ tục hải quan, yêu cầu về quy tắc xuất xứ nghiêm ngặt.
Trong báo cáo, chính sách bảo hộ thương mại có thể cho phép các chính phủ thúc đẩy thương mại và sản xuất trong nước đối với hàng hóa và dịch vụ, áp dụng trợ cấp thuế quan và hạn ngạch hoặc hạn chế hàng hóa và dịch vụ nước ngoài trên thị trường. Tuy nhiên, về lâu dài, việc từ bỏ các chính sách thương mại tự do hoặc triển khai các biện pháp bảo hộ có thể gây ảnh hưởng cho các quốc gia như làm chậm tăng trưởng kinh tế và gia tăng lạm phát.
Các biện pháp bảo hộ thương mại có thể làm hạn chế nhập khẩu hàng hoá từ nước ngoài, khi hàng nhập khẩu được nhập với thuế suất cao thì giá của hàng hoá đó sẽ được bán với giá cao, khả năng cạnh tranh của hàng nhập khẩu bị giảm xuống. Bên cạnh đó, các chính sách này có thể bảo hộ các nhà sản xuất trong nước, thúc đẩy thương mại và sản xuất của các doanh nghiệp nội địa; hàng hoá nội địa có cơ hội tiếp cận thị trường ít cạnh tranh hơn do các chính sách bảo hộ đã hạn chế hàng hoá nhập khẩu từ nước ngoài.
Đáng chú ý, chủ nghĩa bảo hộ đã trở thành xu hướng trên toàn cầu kể từ năm 2008, khi mà các quốc gia sử dụng các chính sách mới nhằm hỗ trợ hoạt động của doanh nghiệp nội địa trước sức ép cạnh tranh từ các doanh nghiệp nước ngoài.
Tuy nhiên, những năm trở lại đây, thế giới chứng kiến sự bùng nổ của các chính sách bảo hộ thương mại mạnh mẽ, đặc biệt là xung đột thương mại giữa các nền kinh tế lớn: Trung Quốc - Mỹ; Trung Quốc - Australia; Mỹ - EU; EU và Trung Quốc; Nga - các quốc gia phương Tây.
Để bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp cũng như duy trì dòng chảy thương mại cho hàng hóa xuất khẩu, thời gian qua, Bộ Công Thương đã thực hiện nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp về vấn đề PVTM, trong đó, đặc biệt chú trọng công tác cảnh báo sớm.
Việc bị nước ngoài điều tra, áp dụng các biện pháp PVTM sẽ tác động tới hoạt động xuất khẩu chung. Nếu các doanh nghiệp xử lý không tốt, hàng hóa xuất khẩu của doanh nghiệp sẽ bị áp dụng thuế PVTM ở mức cao, làm giảm lợi thế cạnh tranh, dẫn đến mất một phần hoặc toàn bộ thị trường xuất khẩu.
Vì vậy, doanh nghiệp cần phải hiểu rõ về tầm quan trọng của việc xử lý tốt vụ việc PVTM và vai trò then chốt của doanh nghiệp khi tham gia xử lý vụ việc. Đặc biệt, doanh nghiệp cần đánh giá và dự báo trước nguy cơ bị điều tra PVTM để chuẩn bị sớm và chủ động xử lý khi có vấn đề phát sinh.
Những tháng cuối năm 2023, Cục PVTM sẽ tiếp tục triển khai thực thi pháp luật PVTM một cách công khai, minh bạch, công bằng; tiến hành điều tra các vụ việc PVTM mới khi có đề nghị của ngành sản xuất trong nước, rà soát các biện pháp PVTM đang có hiệu lực đối với hàng nhập khẩu.
Ngọc Phi (TH)
