Doanh nhân Richard Liu và hành trình xây dựng tập đoàn thương mại điện tử lớn thứ nhì Trung Quốc

DNHN - Là nhà sáng lập kiêm CEO trang thương mại điện tử lớn thứ nhì của Trung Quốc là JD.com (chiếm 25% thị phần), Liu đang nuôi nhiều tham vọng tạo ra cách mạng trong ngành này. JD.com đã đi trước cả Amazon của Mỹ trong việc sử dụng rộng rãi máy bay điều khiển từ xa (drone) để giao hàng, và công ty đang nhắm tới việc mở rộng sang thị trường dịch vụ tài chính và bảo hiểm.

Richard Liu. Nguồn ảnh: Internet
Richard Liu. Nguồn ảnh: Internet.

Richard Liu (tên thật là Liu Qiangdong) sinh ra ở thành phố nghèo Suqian ở tỉnh Giang Tô, trong một gia đình chuyên làm nghề buôn bán than.

Năm 1994, khi đang là sinh viên tại Đại học Renmin ở Bắc Kinh, Richard Liu đã quyết định mở một nhà hàng của riêng mình ở gần trường. Mặc dù theo học chuyên ngành Xã hội học, nhưng Liu đã tự học thêm môn lập trình máy tính, và kiếm được tiền từ việc đi làm thuê bên ngoài để có vốn khởi nghiệp.

Tuy nhiên, do thiếu kinh nghiệm nên Liu đã né tránh việc đảm nhận vai trò quản lý. Kết quả là các nhân viên tha hồ rút ruột ngân quỹ, và nhà hàng của Liu đã phá sản chỉ vài tháng sau đó, để lại mình ông với tâm trạng chán nản và đống nợ ngập đầu.

Sau khi tốt nghiệp, Liu đã tạm hoãn giấc mơ khởi nghiệp, và trở thành nhân viên tại công ty sản phẩm y tế Japan Life. Tại đây, ông đã nhanh chóng thể hiện năng lực bản thân và nhanh chóng được cất nhắc.

Trả lời phỏng vấn tờ Financial Times vào năm 2012, Liu cho biết: “Trong 2 năm ở đó, tôi dần dần hiểu ra rằng việc nhà hàng bị phá sản là lỗi của tôi, bởi tôi đã không hình thành cấu trúc quản lý, thực hiện cơ chế giám sát hoặc thiết lập hệ thống tài chính và thủ tục liên quan.”

Sau khi đã lấy lại sự tự tin và thanh toán xong các khoản nợ, vào năm 1998 Liu đã quyết định “đánh cược” thêm một lần nữa. Chỉ với 12.000 Nhân dân tệ, ông thành lập công ty Jingdong Century Trading, chuyên buôn bán thiết bị lưu trữ cho máy tính.

Ban đầu, Liu vẫn kiên quyết chỉ bán các sản phẩm chính hãng và không chấp nhận việc trả giá, điều đó khiến ông gặp khó khăn khi cạnh tranh trong một môi trường khắc nghiệt như Trung Quốc. Sau đó, khi nhận thấy rằng những người bán hàng khác không quan tâm nhiều đến việc trữ hàng, Liu biết rằng mình có thể trở thành nhà cung cấp cho họ nếu biết cách quản lý hàng hóa thật tốt. Liu chủ động thuê kho để lưu trữ, và khi khách hàng hỏi mua hàng từ các quầy khác mà không có hàng, những chủ quầy này sẽ đến và tìm mua từ Liu. Với chiến lược kinh doanh mới này, trong vòng 5 năm sau khi thành lập Jingdong, Liu đã thiết lập được chuỗi 12 cửa hàng và đạt doanh thu hơn 10 triệu tệ.

Thế nhưng tới năm 2003, đại dịch hô hấp cấp tính nặng (SARS) đã bùng phát tại Trung Quốc, làm chết hơn 300 người và khiến nhiều người không dám bước chân ra đường. Điều này đã đẩy Jingdong đến bên bờ vực thảm họa.

Jasmine Sun, một chuyên gia về thương mại điện tử và bán lẻ tại công ty tư vấn SmithStreet, cho biết: “Đại dịch SARS đã gây sốc cho toàn bộ ngành bán lẻ tại Trung Quốc. Vì nguy cơ SARS, rất nhiều người bắt đầu sử dụng thương mại điện tử, điều đó cho phép họ không cần phải đi ra ngoài và tránh được nguy cơ nhiễm bệnh. Trong năm đó, thương mại điện tử đã bùng nổ một cách mạnh mẽ”.

Nhận thấy nhu cầu mua hàng trực tuyến không có dấu hiệu hạ nhiệt sau khi đại dịch SARS kết thúc, Liu đã quyết định dốc hết lực vào thương mại điện tử. Ông tung ra trang web bán lẻ trực tuyến đầu tiên của mình vào năm 2004, và thành lập JD.com (viết tắt từ Jingdong) vào cuối năm đó. Đến năm 2005, Liu cho đóng cửa tất cả các cửa hàng đang có để tập trung toàn lực cho thương mại điện tử.

Liu phát biểu tại Đại học Pennsylvania vào năm 2009: “Lý do cơ bản nhất để thành công của JD là sự tập trung toàn lực. Đối với chúng tôi, thương mại điện tử là tất cả.” 

Nguồn ảnh: Internet
Nguồn ảnh: Internet.

Đây cũng là một chiến lược khá rủi ro. Năm 2005, sau khi JD.com hoàn tất việc chuyển hướng toàn bộ hoạt động kinh doanh, doanh số bán hàng giảm xuống mức 30 triệu tệ, chưa bằng một nửa so với năm trước. Tuy nhiên, Liu không hề nao núng, và trong 5 năm từ 2004 cho đến 2009, công ty đã đạt được tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm là hơn 300%.

Vanessa Zeng, một nhà phân tích cấp cao của công ty nghiên cứu Forrester, cho biết: “Với kinh nghiệm khởi nghiệp từ gian khó, Liu đã không sợ hãi. Ông ấy xem mình như một người không còn gì để mất, do đó Liu sẵn sàng thách thức những người khổng lồ trong ngành”.

JD đã phải nhiều lần vật lộn để cạnh tranh với tập đoàn thương mại điện tử Alibaba của tỷ phú Jack Ma, vốn là công ty sở hữu 2 trang thương mại điện tử hàng đầu Taobao và Tmall. Tháng 3/2014, Liu nhận được chiếc phao cứu sinh từ một đối thủ của Alibaba là Tencent, khi tập đoàn này mua lại 15% cổ phần của JD với giá 214,7 triệu USD bằng tiền mặt. Đồng thời Tencent cũng chuyển giao cho JD các công ty con chuyên về thương mại điện tử QQ Wanggou và Paipai.

Đến tháng 5/2014, JD.com đã được IPO tại sàn Nasdaq ở Mỹ, huy động được 1,8 tỷ USD...

Mặc dù đã trở thành một tập đoàn lớn, nhưng JD vẫn duy trì một số đặc điểm như thời còn là cửa hàng nhỏ bé Jingdong. Các nhà quản lý của công ty cho biết Liu vẫn nắm rất chắc thông tin về mọi khía cạnh hoạt động của công ty, từ lượng hàng tồn kho cho đến các chiến dịch tiếp thị. Ông cũng sống khá giản dị, và khi trả lời phỏng vấn Forbes thì vị tỷ phú mặc một chiếc áo sơ-mi màu xanh nhạt và quần tây nâu, với một tấm thẻ đeo trên cổ giống như bất kỳ một nhân viên nào khác. Ông Chen Zhang, giám đốc công nghệ của JD, nói: “Richard thực sự là một doanh nhân hiếm hoi, một mặt vừa có tầm nhìn chiến lược cực kỳ táo bạo, một mặt lại vừa rất giản dị và dễ gần”.

Tham vọng của Liu vẫn chưa có điểm dừng. Sau khi đã có mặt tại các đô thị lớn, kể từ năm 2015 JD.com đã bắt đầu tiến vào thị trường nông thôn, và đang đặt mục tiêu có mặt tại hơn 300.000 ngôi làng trên khắp Trung Quốc, bằng một nửa số làng cả nước. Để giao hàng cho những nơi xa xôi, công ty đã phát triển các chiếc drone có thể chở được 5-8 gói hàng, và đặt mục tiêu sẽ có 100 tuyến giao hàng bằng drone vào cuối năm 2017 này.

Ngoài ra, JD cũng dự định bán lại công ty con chuyên về dịch vụ tài chính JD Finance vào giữa năm nay với giá 2,1 tỷ USD, nhưng vẫn giữ quyền nhận 40% lãi trước thuế của công ty này. Với JD Finance, Liu đang hy vọng tạo ra một đế chế công nghệ tài chính mới, tương tự như Alibaba đã làm với Ant Financial.

TH

Tin liên quan