Doanh nghiệp đối mặt áp lực chuyển đổi xanh: “Ai đi trước sẽ chiếm lĩnh thị trường trước”

Trong bối cảnh các tiêu chuẩn về ESG, giảm phát thải, minh bạch chuỗi cung ứng và phát triển bền vững ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc trong thương mại toàn cầu, nhiều doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam đang đứng trước áp lực phải đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh nhằm đáp ứng yêu cầu mới của thị trường.

ESG không còn là lựa chọn

Ông Phạm Hoài Trung – Phó Chủ Tịch - Trường ban ESG/NETZERO và KHCN Hiệp hội Chuyển Đổi Xanh Việt Nam; Thẩm định và xác minh trưởng các dự án Khí Nhà Kính (GHG) phát biểu (Ảnh T.H)

Theo ông Phạm Hoài Trung – Phó Chủ Tịch - Trường ban ESG/NETZERO và KHCN Hiệp hội Chuyển Đổi Xanh Việt Nam; Thẩm định và xác minh trưởng các dự án Khí Nhà Kính (GHG), doanh nghiệp hiện chịu áp lực cạnh tranh rất lớn trong việc đáp ứng yêu cầu từ các bên liên quan liên quan đến ESG, giảm phát thải và minh bạch chuỗi cung ứng.

Ông cho rằng ESG không chỉ dừng ở môi trường mà còn liên quan đến điện, nước, đa dạng sinh học, quản trị doanh nghiệp và trách nhiệm xã hội. Để triển khai hiệu quả, doanh nghiệp phải biết “điểm nóng” phát thải nằm ở đâu thông qua hoạt động tính toán, kế toán và kiểm toán carbon, từ đó xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp.

“Bản chất của ESG là một hệ thống liên ngành, doanh nghiệp phải nhìn được toàn bộ chuỗi vận hành thay vì làm riêng lẻ từng phần”, ông Trung nhấn mạnh.

Theo ông, nhiều doanh nghiệp hiện mới chỉ dừng ở các giải pháp cơ bản như đạt chứng nhận công trình xanh LEED hoặc lắp điện mặt trời, trong khi bài toán chuyển đổi xanh đòi hỏi thay đổi tổng thể từ công nghệ, quản trị đến tài chính và chiến lược vận hành.

Ông Trung cũng cho rằng doanh nghiệp muốn đầu tư xanh phải trả lời được bài toán tài chính: vốn tự có bao nhiêu, nên đầu tư vào khâu nào trước để tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải hiệu quả nhất. “Doanh nghiệp phải thấy được lợi nhuận thì mới làm”, ông nói.

“Ai đến trước sẽ thắng thị trường trước”

Ông Nguyễn Đình Quyền - Chuyên gia tư vấn ESG, LCA, EPD, Carbon Neutral & Net Zero (bìa phải). Ảnh TH

Chia sẻ tại hội thảo, ông Nguyễn Đình Quyền - Chuyên gia tư vấn ESG, LCA, EPD, Carbon Neutral & Net Zero, Nhà sáng lập ESG Education & Business và ESG Investment Fund cho rằng; thị trường đang thay đổi rất nhanh và doanh nghiệp đi trước trong chuyển đổi xanh sẽ có lợi thế lớn về đơn hàng và giá bán. “Ai đến trước sẽ thắng thị trường trước”, ông Quyền nhấn mạnh.

Theo ông, nhiều doanh nghiệp áp dụng giảm phát thải đã ghi nhận mức cắt giảm tới 44% lượng phát thải carbon, đồng thời tiếp cận được các thị trường mới và ký hợp đồng với giá tốt hơn.

Ông cũng dẫn chứng các dự án nhà máy Biochar và tín chỉ biochar từ vỏ trấu tại khu vực Tây Nam Bộ dự kiến tạo ra 50.000 tín chỉ biochar chất lượng cao mỗi năm, đang mở ra hướng đi mới cho doanh nghiệp nông nghiệp và sản xuất tại Việt Nam.

Tại phiên tọa đàm, nhiều chuyên gia cho rằng rào cản lớn hiện nay nằm ở tư duy quản trị. Bộ phận ESG trong doanh nghiệp thường chỉ đóng vai trò tham mưu, khó tác động trực tiếp đến lãnh đạo cấp cao – những người quyết định chiến lược và nguồn vốn đầu tư.

Nguy cơ mất đơn hàng nếu không đáp ứng tiêu chuẩn xanh

Đại diện các hiệp hội ngành hàng cho biết nhiều lĩnh vực xuất khẩu như sơn phủ, mực in, gỗ, bao bì, bánh kẹo… đang chịu áp lực lớn từ các tiêu chuẩn môi trường của thị trường quốc tế.

Các doanh nghiệp nước ngoài ngày càng yêu cầu truy xuất nguồn gốc nguyên liệu, tiêu chuẩn sơn phủ đạt chuẩn châu Âu, bao bì thân thiện môi trường và hạn chế sử dụng vật liệu khó tái chế.

Ông Nguyễn Xuân Hòa - Tổng thư ký Hiệp hội Sơn - Mực in Việt Nam nêu quan điểm (thứ hai bên trái)

Ông Nguyễn Xuân Hòa - Tổng thư ký Hiệp hội Sơn - Mực in Việt Nam cho rằng ESG đang tạo ra “thước đo và luật chơi mới” cho doanh nghiệp. “Nếu không chuẩn bị các chứng chỉ và tiêu chuẩn cần thiết, doanh nghiệp có thể mất đơn hàng bất cứ lúc nào”, ông nói.

Theo ông, nhiều đơn vị mua hàng quốc tế hiện ưu tiên tìm kiếm các doanh nghiệp đã áp dụng ESG và sẵn sàng trả giá cao hơn cho sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn phát triển bền vững.

Theo ông Phạm Hoài Trung, để thúc đẩy chuyển đổi xanh hiệu quả cần hội tụ ba yếu tố gồm công nghệ, quy mô và sự đồng hành của Nhà nước.

Hiện Hiệp hội Chuyển đổi Xanh Việt Nam đã làm việc với các địa phương như Đồng Tháp, Tiền Giang và An Giang nhằm xây dựng các chương trình chuyển đổi xanh, đồng thời kết nối với các tổ chức tài chính để hỗ trợ doanh nghiệp triển khai.

Ông Trương Văn Cư – Chủ tịch HĐQT Công ty Cao su Tân Biên cho rằng rất khó để hoàn vốn các chứng chỉ

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Trương Văn Cư – Chủ tịch HĐQT Công ty Cao su Tân Biên – cho biết doanh nghiệp đang chịu áp lực ngày càng lớn khi các loại chứng chỉ và tiêu chuẩn liên tục gia tăng. “Chi phí bỏ ra rất lớn nhưng khả năng thu hồi không nhiều, chủ yếu giúp doanh nghiệp tái cơ cấu để tiết kiệm một phần chi phí”, ông nói.

Liên quan đến khung pháp lý ESG, nhiều doanh nghiệp đặt câu hỏi về việc Việt Nam hiện chưa có quy định bắt buộc áp dụng ESG trong bán hàng, trong khi khách hàng quốc tế đã yêu cầu các chứng nhận liên quan đến công trình xanh, báo cáo môi trường đối với sản phẩm đưa vào dự án xanh.

Các chuyên gia nhận định tài chính xanh tại Việt Nam hiện chưa thực sự mở rộng, nhưng trong thời gian tới sẽ xuất hiện thêm nhiều quy định và tiêu chuẩn bắt buộc liên quan đến ESG và phát thải carbon.