Đài tưởng niệm nạn nhân Covid-19: Công trình ý nghĩa vượt thời gian, nhắc nhở tương lai

TP. Hồ Chí Minh lấy ý kiến nhân dân về xây Đài tưởng niệm nạn nhân Covid-19

Qua mất mát thấy được tương lai

Vượt lên mất mát, TP. Hồ Chí Minh đã hồi sinh mạnh mẽ. Năm 2024, GRDP ước tăng 7,5%, đánh dấu sự phục hồi về mức trước đại dịch. Năm 2025, thành phố tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cao, nhưng không quên những ngày tháng đau thương tại thành phố khi đã có hơn 20.000 người ra đi vì Covid-19, 1.500 trẻ em mồ côi, cùng những thiệt hại nặng nề về kinh tế, tinh thần và xã hội trong thời gian giãn cách.

Để tưởng niệm nạn nhân và tri ân tinh thần đồng lòng của nhân dân, TP. Hồ Chí Minh chủ trương chuyển khu đất số 1 đường Lý Thái Tổ, phường Vườn Lài thành công viên, trong đó bố trí đài tưởng niệm đồng bào, cán bộ, chiến sĩ hy sinh, tử vong vì đại dịch Covid-19. Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành công trình trước Tết Nguyên đán 2026.

Công viên có diện tích khoảng 4,4 ha, nằm giữa ba tuyến đường Lý Thái Tổ - Trần Bình Trọng - Hùng Vương, nơi còn dấu tích cụm biệt thự nhà Chú Hỏa (07 căn) - một phần ký ức đô thị Sài Gòn.

TP. Hồ Chí Minh đang lấy ý kiến nhân dân từ ngày 01/11 đến ngày 15/11/2025 với ba thông điệp chính: từ mất mát đến sự hồi sinh thần tốc; tri ân tinh thần đoàn kết, chung sức đồng lòng; lời nhắc nhở cho tương lai.

Góp ý về công trình, KTS Nguyễn Trường Lưu - Chủ tịch Hội Kiến trúc sư TP. Hồ Chí Minh - cho rằng một công trình tưởng niệm cần đặt ở nơi người dân dễ tiếp cận, có giá trị biểu tượng và kết nối ký ức, qua mất mát thấy được tương lai.

“Thành phố nên tổ chức cuộc thi thiết kế để tìm phương án tốt nhất, vừa xây dựng phong trào tưởng niệm trong nhân dân, vừa đảm bảo quy hoạch hợp lý”, ông Lưu nói.

Theo PGS.TS Phan Xuân Biên - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam – công trình cần "vừa hùng, vừa bi", có tưởng nhớ, có khát vọng; tôn vinh tinh thần đoàn kết, sức mạnh nhân dân trong cuộc chiến chống dịch.

PGS.TS Phan Xuân Biên, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cho rằng công trình cần "vừa hùng, vừa bi"...

Ông Biên cho rằng quy hoạch công viên nên gồm nhiều bộ phận: đài tượng niệm trung tâm, khu trưng bày thông tin về cuộc chiến chống dịch và không gian tri ân lực lượng tuyến đầu – những tấm gương sáng của lòng nhân ái.

Cho rằng tượng đài nên tập trung vào một thông điệp chính, tránh dàn trải, theo TS Nguyễn Thị Hậu - Tổng Thư ký Hội Khoa học Lịch sử TP. Hồ Chí Minh- những ý nghĩa khác có thể chuyển tải trong nhà trưng bày, giúp người dân khi đến đây cảm thấy mình trong câu chuyện của thành phố; tạo ký ức về nghĩa tình, sự đoàn kết, đồng thuận; một công trình giản dị nhưng ý nghĩa.

Giữ lại cụm biệt thự nhà Chú Hỏa để tạo không gian văn hóa mở

Đối với cụm biệt thự nhà Chú Hỏa, TS Võ Kim Cương - nguyên Phó Kiến trúc sư trưởng TP. Hồ Chí Minh - nhấn mạnh công trình cần giữ lại biệt thự nhà Chú Hỏa và hệ thống cây xanh hiện hữu, tận dụng những gì đã có để tạo nên một không gian văn hóa - giáo dục mở, vừa mang tính biểu tượng, vừa tiết kiệm chi phí đầu tư.

“Cả nước chỉ nên có một công trình tưởng niệm nạn nhân Covid -19 dù không lớn nhưng giá trị phải thật lớn. Quan trọng là khi đứng trước tượng đài, người ta có thể xúc động đến rơi nước mắt, rồi từ đó được tiếp thêm sức mạnh, hướng đến tương lai. Cảm xúc là yếu tố cốt lõi của công trình tưởng niệm, ông Cương nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Đỗ Dũng - đại diện Công ty Encity - cho rằng giữ lại cụm biệt thự nhà Chú Hỏa, vì đó một công trình có giá trị lịch sử và giáo dục – để hòa quyện giữa ký ức đô thị và không gian tưởng niệm hiện đại.

Đề xuất cần đánh giá kỹ hiện trạng cụm biệt thự và cây xanh trước khi quyết định bảo tồn hay chỉnh sửa, KTS Khương Văn Mười - nguyên Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam - nêu ý kiến mở rộng đường vào khu đất, tạo điều kiện tiếp cận thuận lợi.

KTS Khương Văn Mười - nguyên Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam - nêu ý kiến mở rộng đường vào khu đất, tạo điều kiện tiếp cận thuận lợi.

KTS Ngô Anh Vũ - Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng TP. Hồ Chí Minh - nhận định vị trí khu đất là phù hợp, nhưng cần mở thông tuyến Trần Bình Trọng ra Lý Thái Tổ, đồng thời điều chỉnh quy hoạch phân khu để mở rộng không gian.

“Thành phố nên tổ chức thi tuyển thiết kế công trình với đầu bài rõ ràng, có định hướng về biểu tượng, không gian và chức năng. Cần khai thác 07 căn biệt thự nhà Chú Hỏa theo hướng lồng ghép điện ảnh, mỹ thuật, giáo dục... tạo thành chuỗi không gian văn hóa - ký ức đô thị”, ông gợi ý.