Cải cách thủ tục đăng ký doanh nghiệp: Hướng tới minh bạch và hiệu quả

Những bất cập còn tồn tại

Dù đã có nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, nhưng thực tế vẫn tồn tại những khó khăn, vướng mắc trong quá trình gia nhập thị trường. Một số quy định trong Luật Doanh nghiệp chưa thực sự rõ ràng hoặc chưa phù hợp với bối cảnh phát triển hiện nay.

Một trong những mục tiêu quan trọng của lần sửa đổi Luật Doanh nghiệp này là hoàn thiện khung pháp lý về thành lập và đăng ký doanh nghiệp.

Đơn cử, vấn đề cần xem xét là quy định về hồ sơ đăng ký doanh nghiệp. Theo Luật Doanh nghiệp, tài liệu quan trọng trong hồ sơ là thông tin xác thực danh tính của người thành lập doanh nghiệp. Tuy nhiên, hiện nay các quy định chủ yếu vẫn dựa trên giấy tờ pháp lý truyền thống như căn cước công dân, chứng minh thư nhân dân, hộ chiếu... mà chưa cập nhật các công cụ nhận diện số trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng sâu rộng.

Ngoài ra, quy định về thông báo thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp cũng còn nhiều điểm chưa rõ ràng. Cụ thể, Luật Doanh nghiệp yêu cầu doanh nghiệp phải thông báo khi thay đổi các nội dung như ngành, nghề kinh doanh, cổ đông sáng lập, cổ đông nước ngoài... Tuy nhiên, vẫn còn lúng túng trong việc xác định "nội dung khác trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp" cần thông báo. Chẳng hạn, điều lệ công ty có cần thông báo khi thay đổi hay không vẫn chưa có sự thống nhất trong cách hiểu và thực hiện.

Bên cạnh đó, quy định về thời hạn đăng ký thay đổi nội dung Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cũng chưa thực sự rõ ràng. Theo khoản 2, Điều 30 Luật Doanh nghiệp, doanh nghiệp phải đăng ký thay đổi trong vòng 10 ngày kể từ khi có thay đổi. Tuy nhiên, chưa có quy định cụ thể về thời điểm có hiệu lực của những thay đổi này, gây khó khăn trong việc xác định thời điểm có giá trị pháp lý của các quyết định liên quan.

Thực tế cho thấy, việc không kiểm soát chặt chẽ có thể dẫn đến tình trạng doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, không thực hiện nghĩa vụ thuế hoặc thậm chí lợi dụng tư cách pháp nhân để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, việc xử lý các doanh nghiệp này vẫn gặp nhiều khó khăn do chưa có quy định cụ thể và đồng bộ trong Luật Doanh nghiệp và các văn bản pháp luật liên quan.

Ngoài ra, quy định về thời hạn góp vốn cũng chưa được làm rõ đối với các loại tài sản như máy móc, công nghệ, quyền sở hữu trí tuệ, quyền sử dụng đất... dẫn đến quá trình góp vốn kéo dài, gây ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước và hoạt động của doanh nghiệp.

Tăng cường kiểm soát và minh bạch thông tin doanh nghiệp

Lần sửa đổi Luật Doanh nghiệp này nhằm đơn giản hóa thủ tục thành lập doanh nghiệp, gắn với quá trình chuyển đổi số, cải cách hành chính và hạn chế tình trạng giả mạo thông tin. Theo đó, dự thảo Luật đề xuất hợp nhất tài khoản định danh cá nhân (VNeID) với tài khoản đăng ký kinh doanh, giúp người dân có thể sử dụng định danh điện tử để ký số và nộp hồ sơ đăng ký kinh doanh. Đồng thời, người được ủy quyền thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp cũng phải thực hiện xác thực điện tử với cơ quan đăng ký kinh doanh.

Cùng đó, doanh nghiệp sẽ phải công khai trực tuyến tình trạng hoạt động trên Hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp vào cuối quý II và quý IV hằng năm. Điều này giúp tăng cường tính minh bạch, giảm thiểu rủi ro liên quan đến doanh nghiệp "ma".

Dự thảo Luật cũng quy định rõ hơn về việc kết nối và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan quản lý, bao gồm giấy phép kinh doanh, chứng chỉ hành nghề, thông tin thuế, hóa đơn, báo cáo tài chính, hải quan... nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp.

Ngoài ra, để tăng cường trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc kiểm tra, giám sát doanh nghiệp, dự thảo Luật bổ sung quy định về vai trò của UBND tỉnh trong tổ chức đăng ký kinh doanh, thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp và ban hành quy trình giám sát đăng ký kinh doanh.

Với những sửa đổi nêu trên, Luật Doanh nghiệp không chỉ tạo thuận lợi cho việc thành lập doanh nghiệp mà còn đảm bảo kiểm soát chặt chẽ hơn, ngăn chặn tình trạng lợi dụng pháp nhân để vi phạm pháp luật và trục lợi.