Thách thức hiện tại và tầm nhìn chiến lược
Theo số liệu của tỉnh Bình Thuận, với diện tích canh tác ổn định khoảng trên 25.000 ha và đóng góp gần một nửa tổng sản lượng thanh long cả nước, tỉnh đang nỗ lực chuyển mình từ một nhà cung cấp nguyên liệu thô sang một trung tâm sản xuất và chế biến thanh long có giá trị cao.
 |
| Thị trường xuất khẩu và những thách thức với Thanh Long Bình Thuận. Đồ Họa: Duy |
Mặc dù thanh long Bình Thuận đã được Liên minh châu Âu (EU) bảo hộ chỉ dẫn địa lý và hình ảnh thương hiệu được bảo hộ tại 13 quốc gia và vùng lãnh thổ, nhưng ngành này vẫn đối mặt với thách thức lớn. Khoảng 85% sản lượng xuất khẩu của Bình Thuận vẫn phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc, chủ yếu qua đường tiểu ngạch.
Nhận thức rõ điều này, "Đề án Phát triển bền vững cây thanh long đến năm 2030" của tỉnh đã được phê duyệt, đặt ra các mục tiêu cụ thể và lộ trình cho năm 2025. Đề án hướng tới ổn định diện tích, nâng năng suất bình quân, mục tiêu tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu chính ngạch bình quân 5% mỗi năm là trọng tâm, đồng thời khuyến khích hình thành các nhà máy chế biến thanh long mới.
Đa dạng hóa thị trường và chế biến sâu: Hướng đi trọng tâm năm 2025
Năm 2025, Sở Công Thương Bình Thuận sẽ chủ động phối hợp với các sở, ngành liên quan và Hiệp hội Thanh long Bình Thuận để nghiên cứu, đề xuất giải pháp xúc tiến thương mại hiệu quả. Bên cạnh việc củng cố các thị trường truyền thống, tỉnh sẽ tăng cường xúc tiến thương mại, tổ chức các đoàn khảo sát, giao thương để tìm hiểu và mở rộng thị trường mới, tiềm năng. Các thị trường như Ấn Độ, Pakistan, các quốc gia Trung Đông và những nước đã ký Hiệp định thương mại tự do (FTA) với Việt Nam (như EVFTA với EU) sẽ được đặc biệt chú trọng nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào Trung Quốc.
 |
| Đề án phát triển bền vững cây thanh long của Bình Thuận đặt ra các mục tiêu tham vọng nhằm nâng cao chất lượng, năng suất và giá trị xuất khẩu. Đồ họa: Duy |
Thị trường thanh long toàn cầu được định giá 15,30 tỷ USD vào năm 2024 và dự kiến tăng trưởng lên 20,78 tỷ USD vào năm 2032 (CAGR 3,90% từ năm 2025). Nhu cầu này không chỉ dừng lại ở trái tươi mà còn mở rộng sang các sản phẩm chế biến như mứt, nước sốt, đồ uống, bánh ngọt và kẹo. Đây là cơ hội lớn để Bình Thuận đầu tư vào công nghiệp chế biến sâu, không chỉ đa dạng hóa sản phẩm mà còn tận dụng các loại quả kém chất lượng, nâng cao giá trị tổng thể và kéo dài thời gian bảo quản. Tỉnh tích cực kêu gọi các nhà đầu tư có kinh nghiệm và năng lực vào các nhà máy chế biến thanh long quy mô lớn.
Việc áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất tiên tiến như VietGAP (mục tiêu 70-75% diện tích vào năm 2030), GlobalGAP (mục tiêu 10% diện tích vào năm 2030) và sản xuất hữu cơ (mục tiêu 5% diện tích vào năm 2030) là ưu tiên hàng đầu. Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tiếp tục hỗ trợ Bình Thuận trong dự án chuyển đổi chuỗi cung ứng thanh long sang mô hình nông nghiệp xanh. Đến nay, dự án đã giúp 5.000 nông dân địa phương giảm 68% khí thải carbon, tiết kiệm 50% năng lượng và 42% nước. Một hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử cũng đã được áp dụng cho 269 ha trang trại đạt chứng nhận Global G.A.P, cung cấp thông tin tức thì về nguồn gốc, chứng nhận chất lượng và lượng khí thải carbon, tăng cường tính minh bạch và đáp ứng yêu cầu thị trường quốc tế.
Điểm nhấn trong năm 2025 là Festival Thanh long Bình Thuận lần thứ Nhất, dự kiến diễn ra từ ngày 22 đến 26 tháng 10 tại Phan Thiết. Sự kiện này là một phần của chuỗi hoạt động kỷ niệm 30 năm Ngày Du lịch Bình Thuận, nhằm quảng bá mạnh mẽ thương hiệu "Thanh long Bình Thuận" và tích hợp sản phẩm này vào du lịch địa phương. Festival sẽ có các cuộc thi ẩm thực, gian hàng giới thiệu sản phẩm OCOP, và các hoạt động văn hóa, tạo cơ hội cho khách du lịch trong và ngoài nước tiếp cận và trải nghiệm giá trị của thanh long.
 |
| Điểm nhấn trong năm 2025 là Festival Thanh long Bình Thuận lần thứ Nhất, dự kiến diễn ra từ ngày 22 đến 26 tháng 10 tại Phan Thiết. Duy |
Với dự toán thu ngân sách nhà nước là 10.259,6 tỷ đồng cho năm 2025, Bình Thuận thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc đạt và vượt các mục tiêu tài chính. Đề án phát triển thanh long đến năm 2030 dự kiến tổng nhu cầu vốn từ ngân sách nhà nước là 549 tỷ đồng, trong đó 435 tỷ đồng dành cho đầu tư phát triển. Tỉnh cũng nhấn mạnh việc huy động đa dạng nguồn vốn, đặc biệt từ doanh nghiệp tư nhân và người sản xuất thanh long, tạo ra cơ hội hấp dẫn cho các mô hình đối tác công tư trong các lĩnh vực công nghệ sau thu hoạch, chế biến, logistics và du lịch nông nghiệp.
Năm 2025 là một năm bản lề để Bình Thuận hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược, đưa thanh long trở thành sản phẩm có giá trị cao, bền vững và có chỗ đứng vững chắc trên thị trường quốc tế.
