Xuất khẩu cà phê tăng lượng, doanh nghiệp đẩy mạnh chế biến sâu

Xuất khẩu tăng lượng, giảm giá trị

Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tháng 8/2026, Việt Nam ước xuất khẩu 123,8 nghìn tấn cà phê với kim ngạch 545,6 triệu USD. Lũy kế 8 tháng năm 2026 đạt khoảng 1,3 triệu tấn và 6 tỷ USD. So với cùng kỳ năm 2025, lượng xuất khẩu tăng 13,1% nhưng giá trị giảm 9,1%.

Giá xuất khẩu bình quân 8 tháng năm 2026 ước đạt 4.538 USD/tấn, giảm 19,7% so với cùng kỳ. Đức, Italia và Nhật Bản tiếp tục là ba thị trường lớn nhất với thị phần lần lượt 13,2%, 8,2% và 7,1%.

Xuất khẩu cà phê tăng lượng, doanh nghiệp đẩy mạnh chế biến sâu

Theo Hiệp hội Cà phê và Ca cao Việt Nam (VICOFA), kim ngạch giảm chủ yếu do giá cà phê thế giới đi xuống. Sau giai đoạn giá tăng cao, nông dân tại nhiều quốc gia mở rộng diện tích và sản lượng khiến nguồn cung toàn cầu gia tăng.

Báo cáo của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ dự báo nguồn cung cà phê toàn cầu niên vụ 2026/2027 đạt khoảng 189 triệu bao loại 60 kg, cao hơn mức tiêu thụ dự kiến 179 triệu bao. Giá cà phê trên các sàn London đối với Robusta và New York đối với Arabica còn chịu tác động của nhiều yếu tố. Một số diễn biến thời tiết có thể hỗ trợ giá nhưng triển vọng giá tăng mạnh trở lại chưa được đánh giá cao.

Trong bối cảnh đó, việc phụ thuộc vào xuất khẩu cà phê nhân khiến kim ngạch dễ chịu tác động khi giá thế giới giảm. Doanh nghiệp vì vậy đang tăng đầu tư vào chế biến sâu nhằm nâng giá trị sản phẩm.

Chế biến sâu mở hướng tăng giá trị

Theo VICOFA, cà phê chế biến chỉ chiếm khoảng 8,2-8,3% tổng lượng xuất khẩu nhưng đóng góp tới 17,5% tổng kim ngạch. Con số này cho thấy dư địa gia tăng giá trị từ chế biến còn rất lớn.

Những năm gần đây, doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh đầu tư vào cà phê hòa tan, rang xay và phối trộn. Nhu cầu đối với các sản phẩm này tăng tại nhiều thị trường. Riêng tại Trung Quốc, nhiều doanh nghiệp đã có đơn hàng đến tháng 12/2026. Một số doanh nghiệp thậm chí chưa đáp ứng đủ nguồn hàng cho các đơn đặt hàng từ thương nhân nước này.

Trước nhu cầu thị trường, doanh nghiệp tiếp tục đầu tư nhà máy và mở rộng dây chuyền chế biến sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Theo VICOFA, ngành cà phê cần chuyển trọng tâm từ tăng sản lượng và năng suất sang nâng cao chất lượng, trách nhiệm và xây dựng thương hiệu.

Cùng với chế biến sâu, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng đối với xuất khẩu. Trong đó, Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) là một trong những tiêu chuẩn doanh nghiệp cần chủ động thích ứng.

VICOFA cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các đối tác đang xây dựng kế hoạch hành động nhằm hoàn thiện hệ thống quản lý vùng nguyên liệu và truy xuất nguồn gốc.

Theo VICOFA, từ nay đến cuối năm 2026, Việt Nam cần tập trung xuất khẩu cà phê nhân đáp ứng tiêu chí EUDR. Quy định này dự kiến áp dụng từ ngày 30/12/2026, ngoại trừ doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ theo quy định. Bên cạnh đó, phát triển cà phê đặc sản và cà phê hữu cơ có thể giúp doanh nghiệp tiếp cận phân khúc cao cấp tại châu Âu. Trong ngắn hạn, diễn biến thu hoạch tại Brazil, sản lượng tại Indonesia và nhu cầu Robusta tăng có thể tạo thêm dư địa cho cà phê Việt Nam khi bước vào niên vụ 2026/2027 từ tháng 10.

Kết quả 8 tháng năm 2026 cho thấy bài toán của ngành cà phê không còn chỉ là tăng sản lượng. Khi giá xuất khẩu giảm, nâng chất lượng, đẩy mạnh chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế sẽ là hướng quan trọng để gia tăng giá trị cho cà phê Việt Nam.