Trong cấu trúc đó, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) nổi lên như một thiết chế trung gian có vai trò điều phối, kết nối và phản biện chính sách.
 |
| TS. Nguyễn Văn Thân – Chủ tịch Hiệp hội VINASME, Đại biểu Quốc hội khóa XIV, XV luôn đồng hành với doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam |
Dưới sự dẫn dắt của TS. Nguyễn Văn Thân – Chủ tịch Hiệp hội VINASME, Đại biểu Quốc hội khóa XIV, XV. Hiệp hội VINASME không chỉ đại diện cho cộng đồng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình tham mưu, triển khai và thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.
Nhà nước kiến tạo – VINASME phản biện và đề xuất
Trong mô hình “3 nhà”, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế. Tuy nhiên, để thể chế chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi có kênh phản biện và truyền dẫn chính sách hiệu quả. Và VINASME chính là cầu nối đó.
Thời gian qua, thông qua hàng loạt kiến nghị cụ thể VINASME không chỉ phản ánh khó khăn của doanh nghiệp mà còn đề xuất giải pháp có tính hệ thống. Từ cải cách thuế thu nhập doanh nghiệp, khai thông tín dụng bằng tài sản hình thành trong tương lai, kiến nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, phấn đấu giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính; ít nhất 30% chi phí kinh doanh, đặc biệt là hải quan, chi phí tuân thủ quy định, chi phí không chính thức, và bãi bỏ ít nhất 30% điều kiện kinh doanh không cần thiết mà hiện nay vẫn tồn tại khoảng 16,000 giấy phép con; đến tháo gỡ vướng mắc cho bất động sản và năng lượng...
Đáng chú ý, Hiệp hội kiến nghị giao chỉ tiêu (KPI) phát triển doanh nghiệp cho từng địa phương và giao Hiệp hội giám sát thực hiện thể hiện một bước tiến mới: Hiệp hội không chỉ vận động chính sách mà còn tham gia vào cơ chế kiểm chứng hiệu quả chính sách.
 |
| Hiệp hội VINASME dưới sự dẫn dắt của TS. Nguyễn Văn Thân đã có nhiều tiếng nói phản biện đến với Chính Phủ |
Hay vướng mắc của Chỉ thị số 07/CT-TTg ngày 02/3/2012 về việc chấn chỉnh công tác quản lý các khu công nghiệp, cụm công nghiệp đã làm cản trở và đình trệ hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Chỉ thị này khiến các doanh nghiệp rơi vào tình trạng không thể xây dựng nhà xưởng hợp pháp ngoài khu công nghiệp/cụm công nghiệp, kể cả trên đất ở, đất vườn, đất thương mại – dù quy mô nhỏ và thân thiện với môi trường.
 |
| Chủ tịch Hiệp hội VINASME Nguyễn Văn Thân đại diện cho những vướng mắc của doanh nghiệp phát biểu trước phiên họp của Chính phủ |
Theo Chủ tịch VINASME, điều này đẩy doanh nghiệp/hộ kinh doanh vào tình trạng vi phạm quy định nếu vẫn dựng nhà xưởng và đương nhiên không được cấp giấy phép xây dựng, chứng nhận PCCC, đánh giá môi trường, dẫn đến hoạt động sản xuất bị treo, rủi ro pháp lý, không thể vay vốn, mở rộng, hoặc chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp.
TS. Nguyễn Văn Thân cũng nêu rõ việc thiếu hành lang pháp lý dành riêng cho cơ sở sản xuất nhỏ và vừa hoạt động trong khu dân cư, khiến phần lớn hoạt động bị đẩy ra ngoài luồng, tiềm ẩn rủi ro cho cộng đồng và môi trường.
Với những bất cập trên, Chủ tịch VINASME đề xuất Chính phủ xem xét bãi bỏ Chỉ thị 07/CT-TTg ngày 02/3/2012, đồng thời nghiên cứu cho phép xây dựng nhà xưởng sản xuất nhỏ trên các loại đất hợp pháp ngoài khu công nghiệp/cụm công nghiệp (điều kiện đáp ứng: diện tích dưới 1.000 m²; có hồ sơ cam kết bảo vệ môi trường; đáp ứng tiêu chuẩn PCCC cơ bản).
Trên tinh thần đó, VINASME không chỉ phản ánh khó khăn của doanh nghiệp mà còn đề xuất giải pháp có tính hệ thống, lên tiếng khi chính sách gây tác động bất lợi đến cộng đồng doanh nghiệp, mà còn chủ động đề xuất cải cách thể chế, kiến tạo môi trường kinh doanh minh bạch và an toàn pháp lý.
Nhà doanh nghiệp – Trung tâm của đổi mới và tăng trưởng
Trong cấu trúc “3 nhà”, doanh nghiệp là chủ thể trực tiếp tạo ra giá trị gia tăng, việc làm và nguồn thu ngân sách.
TS. Nguyễn Văn Thân nhận định: Trong bối cảnh, Việt Nam đặt mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp tư nhân được thành lập vào năm 2030, đóng góp 55–58% GDP, năng suất lao động tăng bình quân 8,5–9,5%/năm cho thấy Chính phủ đang định hướng rất rõ: tăng trưởng phải dựa vào công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh
 |
| 98% doanh nghiệp nhỏ và vừa đang đóng góp cho nền kinh tế Việt Nam |
Đồng thời VINASME đặc biệt nhấn mạnh chiến lược chuyển đổi 5,2 triệu hộ kinh doanh cá thể thành doanh nghiệp của Chính Phủ – một bước đi mang tính nền tảng để mở rộng khu vực kinh tế chính thức. Tuy nhiên để các hộ kinh doanh này đi vững trên “2 chân” của mình khi chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp cần sự hỗ trợ của nhà nước.
Vì vậy, TS. Nguyễn Văn Thân đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam kiến nghị: Việc miễn thuế ba năm đầu, hỗ trợ chi phí thành lập, cung cấp phần mềm kế toán – nộp thuế điện tử và đơn giản hóa thủ tục không chỉ là ưu đãi, mà là giải pháp để đưa lực lượng kinh tế phi chính thức vào quỹ đạo minh bạch.
Khi hộ kinh doanh có tư cách pháp nhân rõ ràng, họ có thể tiếp cận tín dụng, tham gia chuỗi cung ứng, ký kết hợp đồng lớn và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây chính là quá trình “nâng cấp” nền kinh tế từ gốc.
Nếu đồng bộ từ trung ương tới địa phương, tôi tin số lượng doanh nghiệp có thể tăng 15–20%/năm; đầu tư tư nhân sẽ chuyển mạnh sang công nghệ cao, năng lượng xanh; thủ tục hành chính cơ bản được số hóa; làn sóng hộ kinh doanh chuyển đổi sẽ diễn ra mạnh mẽ. Khu vực tư nhân không chỉ đóng góp vào GDP, mà còn phải tham gia giải quyết các bài toán lớn như biến đổi khí hậu, an ninh dữ liệu, phát triển hạ tầng chiến lược, TS.Nguyễn Văn Thân chia sẻ.
Nhà trường – Nơi ươm mầm tri thức cho doanh nghiệp
Nếu Nhà nước kiến tạo thể chế và doanh nghiệp tạo ra giá trị, thì Nhà trường là nơi cung cấp tri thức và nguồn nhân lực. Do vậy, VINASME định vị mình là cầu nối giữa giảng đường và thị trường. Thông qua các chương trình hỗ trợ sinh viên khởi nghiệp, kết nối ý tưởng nghiên cứu với doanh nghiệp, Hiệp hội hướng tới xây dựng một vòng tuần hoàn giá trị: Ý tưởng trong phòng thí nghiệm → Thử nghiệm sản xuất → Thương mại hóa → Tái đầu tư cho nghiên cứu.
 |
| Nhiều nghiên cứu khoa học đang được các doanh nghiệp đặt hàng với các trường đại học |
Trong bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, vai trò này càng trở nên cấp thiết. Hàng nghìn sinh viên có ý tưởng tốt nhưng thiếu vốn, thiếu thị trường, thiếu cố vấn. Khi VINASME tham gia điều phối, khoảng cách giữa tri thức và sản phẩm được rút ngắn.
Do đó, trong thời gian tới Hiệp Hội VINASME sẽ hợp tác với các trường, viện nghiên cứu để tạo điều kiện cho sinh viên khởi nghiệp, TS Nguyễn Văn Thân cho biết.
Điểm đáng chú ý trong vai trò của VINASME là sự chuyển dịch từ một tổ chức đại diện quyền lợi thuần túy sang một thiết chế phát triển.
Việc này không chỉ nâng tầm khu vực kinh tế tư nhân thành động lực quan trọng của nền kinh tế, mà mô hình “3 nhà” không còn là khẩu hiệu. Đó là một cấu trúc vận hành cần có cơ chế phối hợp rõ ràng, trách nhiệm cụ thể và sự giám sát thực chất.
Kinh tế tư nhân không thể phát triển nếu thiếu thể chế minh bạch. Thể chế không thể hoàn thiện nếu thiếu phản biện từ thực tiễn. Tri thức không thể tạo giá trị nếu không đi vào sản xuất. Mô hình “Nhà nước – Nhà trường – Nhà doanh nghiệp” vì vậy chính là trục liên kết chiến lược cho giai đoạn phát triển mới.
