Việt Nam vượt mục tiêu giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025

Theo báo cáo của Văn phòng Điều phối nông thôn mới Trung ương (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), kết quả đạt được trong giai đoạn 2021-2025 là tổng hòa của nhiều yếu tố: sự quan tâm chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cùng nỗ lực của chính quyền các cấp và tinh thần hưởng ứng tích cực từ người dân. Từ những vùng nông thôn trù phú đồng bằng đến miền núi, hải đảo xa xôi, các phong trào xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo đã trở thành làn sóng mạnh mẽ lan tỏa khắp cả nước, góp phần đổi thay diện mạo nông thôn và nâng cao chất lượng đời sống của hàng triệu người dân.

Công tác giảm nghèo bền vững trong giai đoạn này đạt tốc độ ấn tượng. Đến cuối năm 2024, tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều của cả nước chỉ còn 1,93%, giảm bình quân 1,03% mỗi năm, vượt mục tiêu đề ra là giảm 1 đến 1,5%. Đặc biệt, tại các huyện nghèo, tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 44,97% đầu kỳ xuống còn 24,86%, tương đương mức giảm trung bình 6,7% mỗi năm, vượt xa chỉ tiêu 4 đến 5%. Trong nhóm hộ nghèo là đồng bào dân tộc thiểu số, tỷ lệ nghèo giảm từ 25,91% xuống còn 12,55%, phản ánh sự thay đổi sâu sắc về chất lượng cuộc sống. Đến năm 2025, cả nước đã có 19 xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo thoát khỏi tình trạng nghèo, đạt 35% và vượt mục tiêu Quốc hội, Chính phủ giao. Những con số ấy không chỉ là minh chứng cho nỗ lực chính trị, mà còn thể hiện sự bền bỉ của hàng triệu hộ dân trên hành trình tự vươn lên, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển bao trùm, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Phong trào “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới”

Cùng với kết quả giảm nghèo, diện mạo nông thôn Việt Nam đã thay đổi toàn diện. Phong trào “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới” tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ, mang lại những chuyển biến rõ rệt trong đời sống vật chất và tinh thần của người dân. Tính đến cuối tháng 6/2025, cả nước có 6.084 trong tổng số 7.669 xã, tương đương 79,3%, được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới; trong đó, 2.567 xã đạt chuẩn nâng cao và 743 xã đạt chuẩn kiểu mẫu, đều vượt mục tiêu đề ra. Ở cấp huyện, 329 trong 646 đơn vị, chiếm hơn một nửa, đã được công nhận hoàn thành nhiệm vụ hoặc đạt chuẩn nông thôn mới; trong đó có 48 huyện đạt chuẩn nâng cao. Thu nhập bình quân của người dân khu vực nông thôn đạt 54 triệu đồng mỗi năm, tăng 1,3 lần so với năm 2020. Tính đến giữa năm 2025, tổng nguồn lực huy động cho chương trình xây dựng nông thôn mới đạt khoảng 3,7 triệu tỷ đồng. Hàng triệu hộ dân đã tự nguyện hiến hơn 98 triệu mét vuông đất, đóng góp hàng chục nghìn tỷ đồng cùng hàng triệu ngày công lao động, thể hiện tinh thần đoàn kết, sẻ chia và ý thức trách nhiệm với cộng đồng.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả nổi bật, báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng chỉ rõ một số tồn tại, như tỷ lệ tái nghèo ở một số địa phương vẫn còn cao, tiến độ giải ngân vốn sự nghiệp chưa đạt yêu cầu, công tác lãnh đạo, chỉ đạo ở một số cấp ủy, chính quyền địa phương chưa thật sự sâu sát, đồng bộ. Trước yêu cầu phát triển mới, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo tích hợp hai chương trình thành Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững giai đoạn 2026-2035, nhằm hướng đến một mô hình phát triển toàn diện, hiện đại và bền vững hơn.

Theo đó, chương trình giai đoạn mới sẽ được triển khai theo hướng quản trị đa mục tiêu, tích hợp nguồn lực và phân quyền mạnh mẽ cho địa phương. Tầm nhìn của giai đoạn 2026-2035 nhấn mạnh quan điểm coi nông thôn là không gian sống chiến lược – không chỉ là nơi sản xuất, mà còn là vùng giữ vai trò trọng yếu về văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và môi trường sinh thái, đồng thời là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế quốc gia. Người dân được xác định là trung tâm và chủ thể của chương trình, với tinh thần Nhà nước hỗ trợ, địa phương và nhân dân cùng bàn bạc, lựa chọn và triển khai. Phát triển bao trùm, bền vững và gắn kết giữa mục tiêu xây dựng nông thôn mới với giảm nghèo được coi là trục xuyên suốt, phù hợp với các mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) và tiêu chí ESG. Cùng với đó, chương trình chú trọng đẩy mạnh hiện đại hóa, chuyển đổi số và phát triển nông thôn theo hướng kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và carbon thấp – coi đây là công cụ then chốt để nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành và cung cấp dịch vụ thiết yếu cho người dân.

Mục tiêu đến năm 2035, Việt Nam hướng tới xây dựng nông thôn hiện đại

Mục tiêu đến năm 2035, Việt Nam hướng tới xây dựng nông thôn hiện đại, toàn diện, thích ứng linh hoạt với biến đổi khí hậu, hình thành không gian sống xanh, sạch, đẹp, an toàn, văn minh và hạnh phúc. Đến năm 2030, thu nhập bình quân của người dân nông thôn phấn đấu tăng gấp 2,5 đến 3 lần so với năm 2020, và đến năm 2035 tiếp tục tăng ít nhất 1,6 lần so với năm 2030. Tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới dự kiến đạt tối thiểu 65% vào năm 2030 và 85% vào năm 2035, trong đó có khoảng 30% số xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại. Cả nước phấn đấu có từ 10 đến 12 tỉnh, thành phố được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới, trong đó 4 đến 5 địa phương đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại.

Chương trình mới sẽ được triển khai tại 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, bao gồm 2.621 xã và 687 phường. Đối tượng thụ hưởng được ưu tiên là các hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, các hợp tác xã, doanh nghiệp và người dân ở vùng khó khăn, miền núi, hải đảo. Để đạt được các mục tiêu trên, chương trình xác định 11 nhóm nội dung trọng tâm với 63 nhiệm vụ cụ thể, tập trung vào quy hoạch và phát triển hạ tầng đồng bộ, nâng cấp hệ thống giao thông, thủy lợi, điện, nước sạch, viễn thông và hạ tầng số; cơ cấu lại kinh tế nông thôn theo hướng sinh thái, hiện đại, phát triển kinh tế tập thể, sản phẩm OCOP chất lượng cao, du lịch nông thôn và thương mại điện tử; đồng thời chú trọng đào tạo nguồn nhân lực, tạo việc làm bền vững, giảm nghèo gắn với an sinh xã hội, cải thiện môi trường sống, quản lý chất thải theo hướng kinh tế tuần hoàn và phát triển các khu dân cư, thôn xóm kiểu mẫu.

Sự ra đời của Chương trình Mục tiêu quốc gia tích hợp giai đoạn 2026-2035 không chỉ là bước tiếp nối thành công của giai đoạn trước, mà còn mở ra một tầm nhìn mới cho sự phát triển nông thôn Việt Nam hiện đại, xanh, bền vững và hạnh phúc. Đây cũng là cách hiện thực hóa tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Nông dân ta giàu thì nước ta giàu, nông nghiệp ta thịnh thì nước ta thịnh” – một thông điệp xuyên thời đại, nay được cụ thể hóa bằng những chính sách, hành động và cam kết thiết thực trong hành trình xây dựng nông thôn Việt Nam giàu mạnh, văn minh.