Vì đâu doanh nghiệp xây dựng gồng mình vẫn thua lỗ?

Thông tin từ Bộ Xây dựng, so với cuối năm 2021, nhiều loại vật liệu xây thô tăng mạnh trong 6 tháng đầu năm 2022. Giá thép xây dựng trên cả nước đã tăng mạnh (từ 600 - 1.200 đồng/kg) trong quý I/2022. Đến đầu quý II, giá thép lần lượt tăng so với giá tại thời điểm quý I/2022 là 7,5%.

Nhiều loại vật liệu xây dựng phần thô khác như gạch, cát, đá, xi măng… cũng đồng loạt tăng giá theo. Giá cát xây tăng khoảng 30.000 đồng/m3 (từ 220.000 đồng lên 250.000 đồng/m3); xi măng tăng 30.000 đồng/tấn (từ 1,14 triệu đồng đồng lên 1,17 triệu đồng/tấn); đá tăng từ 180.000 đồng lên 200.000 đồng/m3.

Nhiều doanh nghiệp chia sẻ, cơn “bão giá” vật liệu xây dựng đã và đang ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh của nhà thầu.

Theo báo cáo của Hiệp hội các Nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC), trong hai quý đầu năm 2022, các doanh nghiệp xây dựng đã tăng doanh số và sản lượng lên 300% so với cùng kỳ năm 2021 nhưng vẫn lỡ chỉ tiêu đặt ra. Nhiều đơn vị chỉ đạt 20 - 40% kế hoạch cả năm. Không chỉ các doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhiều nhà thầu xây dựng đầu ngành cũng có báo cáo kết quả kém khả quan.

Báo cáo tài chính hợp nhất quý II của Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (HBC) - một trong những đơn vị xây dựng lớn ghi nhận dư nợ vay tài chính đã tăng 1.436 tỷ đồng, lên mức 6.533 tỷ đồng, tức tăng 28% so với đầu năm, đa số là nợ vay ngắn hạn từ các ngân hàng. Trên báo cáo lưu chuyển tiền tệ, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh của HBC cũng ghi nhận âm đến 1.365 tỷ đồng kể từ đầu năm.

Chia sẻ với báo chí, ông Lê Viết Hải, Chủ tịch HBC cho biết, với các dự án mới, chủ đầu tư thường chốt một mức giá cố định, khi giá vật liệu leo thang, không ít nhà thầu rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan. Nếu tiếp tục thi công thì càng làm càng lỗ, còn không làm sẽ mất uy tín, bị phạt hợp đồng, phạt chậm tiến độ.

Công ty Cổ phần Coteccons cũng vừa trải qua quý II với tình hình kinh doanh kém hiệu quả, thậm chí doanh nghiệp này còn báo lỗ 24 tỷ đồng (cùng kỳ năm 2021 vẫn lãi dương 59 tỷ đồng).

Thực tế, khó khăn của doanh nghiệp xây dựng đã kéo dài nhiều tháng qua. Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch VACC, chia sẻ, trong 6 tháng đầu năm, hầu hết doanh nghiệp xây dựng lớn đều không đạt kế hoạch đặt ra ban đầu.

Nói về nguyên nhân, đại diện VACC cho rằng, bên cạnh khó khăn về chi phí vật liệu tăng phi mã, tình trạng ách tắc, vướng mắc pháp lý cũng đang khiến số dự án được triển khai trong năm 2022 còn chậm. Cùng với đó, việc cạn room tín dụng khiến chủ đầu tư, nhà thầu gặp khó khăn khi huy động vốn.

Nhân lực cũng đang là điểm nghẽn lớn của các nhà thầu xây dựng. Ngành xây dựng có đặc thù sử dụng nhiều lao động thời vụ, chiếm 70%. Tuy nhiên sau dịch, lực lượng này không quay lại làm việc, do vậy, dù đơn giá nhân công tăng 25-30%, các doanh nghiệp vẫn khó tuyển nhân lực.

Điểm sáng hiếm hoi của ngành xây dựng trong thời gian qua là nguồn vốn FDI tiếp tục đổ vào Việt Nam giúp triển vọng trong năm nay khả quan hơn tuy nhiên không phải doanh nghiệp nào cũng tiếp cận được nguồn vốn này. Để tháo gỡ khó khăn, VACC kiến nghị cần có giải pháp tháo gỡ những vướng mắc về pháp lý, giảm thiểu “phí không tên”. Đặc biệt, các nhà thầu đang mong muốn giải ngân vốn đầu tư công rút ngắn thời gian và thủ tục hơn.

P.V