Tòa án nhân dân tối cao vừa ban hành Nghị quyết số 01/2026/NQ-HĐTP hướng dẫn thực hiện thủ tục tố tụng và thủ tục hành chính tư pháp trên môi trường số tại hệ thống tòa án. Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2026.
 |
| Nghị quyết số 01/2026 quy định 8 thủ tục tố tụng, thủ tục hành chính tư pháp được thực hiện trên môi trường số, trong đó có việc nộp đơn khởi kiện, đơn yêu cầu, đơn kháng cáo, đơn đề nghị, kiến nghị, đơn khiếu nại, tố cáo (Ảnh minh hoạ). |
Theo nghị quyết, có 8 nhóm thủ tục tố tụng và hành chính tư pháp được thực hiện trên môi trường số. Trong đó, đáng chú ý là việc nộp đơn khởi kiện, đơn yêu cầu, đơn kháng cáo, đơn đề nghị, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của cá nhân, tổ chức.
8 thủ tục tố tụng được thực hiện trên môi trường số
Ngoài việc nộp đơn khởi kiện và các loại đơn yêu cầu, nghị quyết còn cho phép thực hiện trực tuyến nhiều thủ tục quan trọng khác như: Cung cấp, giao nộp tài liệu và chứng cứ; Cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng; Nộp tạm ứng án phí, lệ phí và chi phí tố tụng; Tổ chức phiên họp, phiên tòa giải quyết vụ án, vụ việc; Cấp trích lục, bản sao bản án, quyết định của tòa án; Giao nhận hồ sơ, tài liệu, chứng cứ, văn bản tố tụng giữa các tòa án; Số hóa và lưu trữ hồ sơ, tài liệu, chứng cứ;
Các thủ tục tố tụng và hành chính tư pháp khác theo quy định của pháp luật và hướng dẫn của tòa án.
Theo quy định, các thủ tục tố tụng và hành chính tư pháp thực hiện trên môi trường số có giá trị pháp lý như các phương thức khác theo quy định của pháp luật.
Việc triển khai quy trình số hóa này nhằm bảo đảm tính hợp pháp, hợp lý, khoa học, đồng thời tiết kiệm thời gian, chi phí và công sức cho tổ chức, cá nhân khi tham gia các thủ tục tại tòa án.
Nộp đơn và chứng cứ qua hệ thống dịch vụ công của tòa án
Theo Điều 22 của nghị quyết, người dân, cơ quan và tổ chức có thể gửi đơn khởi kiện, đơn yêu cầu cùng các tài liệu, chứng cứ kèm theo thông qua Hệ thống dịch vụ công của tòa án.
Tuy nhiên, một số loại tài liệu không thể gửi dưới dạng điện tử như vật chứng, tài liệu nghe – nhìn hoặc tài liệu không thể định dạng dưới dạng thông điệp dữ liệu thì phải nộp theo phương thức khác theo quy định của pháp luật tố tụng.
Sau khi tiếp nhận đơn và tài liệu, tòa án sẽ gửi thông điệp dữ liệu xác nhận đã nhận hồ sơ đến tài khoản giao dịch điện tử của cá nhân, tổ chức. Kết quả xử lý đơn cũng được thông báo thông qua tài khoản giao dịch điện tử này.
Trong trường hợp cần thiết, tòa án có thể yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp bản gốc hoặc bản chính khi có căn cứ cho rằng tài liệu điện tử có dấu hiệu bị chỉnh sửa, sai lệch hoặc nội dung chưa rõ ràng.
Đối với các tài liệu, chứng cứ đã được số hóa và kết nối dữ liệu với Hệ thống dịch vụ công của tòa án hoặc Cổng Dịch vụ công Quốc gia, tòa án sẽ không yêu cầu cung cấp lại.
Cho phép thanh toán án phí và tham gia phiên tòa trực tuyến
Theo nghị quyết, cá nhân và tổ chức có nghĩa vụ nộp án phí, lệ phí tòa án, tạm ứng án phí, chi phí tố tụng có thể thực hiện thanh toán trực tuyến thông qua hệ thống dịch vụ công của tòa án, Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc các phương thức thanh toán điện tử hợp pháp khác.
Người dân và doanh nghiệp cũng có thể yêu cầu cấp trích lục, bản sao bản án hoặc quyết định của tòa án trên các hệ thống dịch vụ công này.
Một điểm đáng chú ý khác là tòa án có thể tổ chức phiên họp, phiên tòa trực tuyến để giải quyết, xét xử vụ án, vụ việc. Các đương sự căn cứ thông báo của tòa án để đăng nhập hệ thống thông tin hoặc hệ thống xét xử trực tuyến và tham gia phiên họp theo quy định.
