Ngân hàng Nhà nước vừa ban hành Thông tư 17 quy định về việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán tại tổ chức tín dụng cung ứng dịch vụ thanh toán và có hiệu lực từ 1/7/2024. Một số điều khoản của thông tư có hiệu lực muộn hơn, đáng chú ý là quy định tại điểm c khoản 5 Điều 17 của Thông tư 17 áp dụng với tài khoản thanh toán cá nhân, có hiệu lực từ 1/1/2025.
Theo đó, khách hàng sử dụng tài khoản thanh toán (tài khoản ngân hàng) chỉ được thực hiện rút tiền, giao dịch thanh toán bằng phương tiện điện tử (chuyển tiền online) trên tài khoản thanh toán khi đã hoàn thành việc đối chiếu khớp đúng giấy tờ tùy thân và thông tin sinh trắc học của chủ tài khoản hoặc người đại diện (đối với khách hàng cá nhân) hoặc người đại diện hợp pháp (đối với khách hàng tổ chức).
Cụ thể, dữ liệu sinh trắc học được lưu trong bộ phận lưu trữ thông tin được mã hóa của thẻ căn cước công dân (CCCD) hoặc thẻ căn cước (CC) của người đó đã được xác thực chính xác là do cơ quan Công an cấp, hoặc thông qua xác thực tài khoản định danh điện tử của người đó do Hệ thống định danh và xác thực điện tử tạo lập.
Hoặc dữ liệu sinh trắc học được thu thập thông qua gặp mặt trực tiếp người đó đối với trường hợp là người nước ngoài không sử dụng danh tính điện tử, người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch.
Dữ liệu sinh trắc học cũng có thể tính khi đã được thu thập và kiểm tra để đảm bảo sự khớp đúng với dữ liệu sinh trắc học được mã hóa của thẻ CCCD/thẻ CC đã được xác thực hoặc với dữ liệu sinh trắc học của người đó thông qua xác thực tài khoản định danh điện tử.
Như vậy, các chủ thẻ ngân hàng vẫn chưa xác thực sinh trắc học lần đầu với ngân hàng từ đầu 2025 sẽ không thẻ thanh toán thẻ trực tuyến. Giao dịch thẻ trực tiếp tại các điểm bán lẻ (POS) vẫn diễn ra bình thường, mà không yêu cầu phải sinh trắc học.
Trước đó, từ đầu tháng 7 năm nay, Ngân hàng Nhà nước cũng đã quy định việc xác thực sinh trắc học lần đầu là bắt buộc nếu khách hàng muốn chuyển tiền trực tuyến từ 10 triệu đồng một lần trở lên hoặc 20 triệu đồng trong ngày.
Các quy định về xác thực sinh trắc học lần đầu được Ngân hàng Nhà nước đưa ra, nhằm hạn chế nạn tài khoản ngân hàng "rác", qua đó giảm thiểu tình trạng lừa đảo trực tuyến. Lâu nay, các đường dây lừa đảo trực tuyến thường sử dụng loạt tài khoản, thẻ "rác" nhằm mục đích xóa dấu vết dòng tiền, qua đó hợp thức hóa sử dụng tiền lừa đảo. Do đó, việc làm sạch tài khoản ngân hàng được xem là một giải pháp hiệu quả để tăng rào cản với đường dây lừa đảo qua mạng.
Thông tư 17 cũng quy định áp dụng các biện pháp xác thực đối với từng loại giao dịch trong thanh toán online theo quy định của Ngân hàng Nhà nước về an toàn, bảo mật cho việc cung cấp dịch vụ ngân hàng bằng phương tiện điện tử. Các ngân hàng cũng có trách nhiệm theo dõi thời hạn hiệu lực giấy tờ tùy thân của khách hàng, thông báo cho khách hàng tối thiểu 30 ngày trước ngày hết hiệu lực của giấy tờ tùy thân; tạm ngừng giao dịch thanh toán, rút tiền trên tài khoản thanh toán đối với các trường hợp giấy tờ tùy thân của khách hàng hết thời hạn sử dụng…
Đồng thời, việc sử dụng tài khoản thanh toán bằng VND của người không cư trú, người cư trú là cá nhân nước ngoài và tài khoản thanh toán bằng ngoại tệ phải tuân thủ quy định tại thông tư và các quy định pháp luật về quản lý ngoại hối.
Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước công bố vào đầu tháng 7/2024, hơn 87% người trưởng thành tại Việt Nam đã có tài khoản thanh toán tại ngân hàng, nhiều ngân hàng đã có trên 95% số lượng giao dịch được xử lý trên kênh số. Thanh toán không dùng tiền mặt tăng mạnh; số lượng giao dịch thanh toán qua di động (Mobile) và QR code bình quân qua các năm từ 2017 - 2023 đạt trên 100%/năm.
Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng xử lý bình quân 830.000 tỷ đồng/ngày (tương đương 40 tỷ USD). Hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử xử lý bình quân 20 - 25 triệu giao dịch/ngày.
Mai Anh
