Theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm đạt 4,67 tỷ USD, tăng 11% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy ngành thủy sản tiếp tục duy trì đà phục hồi tích cực dù diễn biến thị trường quốc tế còn nhiều biến động.
Đáng chú ý, Trung Quốc đại lục và Hong Kong (Trung Quốc) tiếp tục là điểm sáng lớn nhất khi giá trị nhập khẩu thủy sản từ Việt Nam đạt 1,2 tỷ USD, tăng tới 40,5% so với cùng kỳ. Mức tăng trưởng này vượt xa các thị trường chủ lực khác và giúp bù đắp phần nào sự suy giảm tại Mỹ và Liên minh châu Âu (EU).
Nhu cầu tiêu thụ gia tăng đối với các mặt hàng như tôm, cá tra, tôm hùm, cua ghẹ, nhuyễn thể và nhiều sản phẩm thủy sản giá trị cao đã thúc đẩy xuất khẩu sang thị trường tỷ dân tăng mạnh trong những tháng đầu năm.
Trong khi đó, xuất khẩu sang Mỹ chỉ đạt 689 triệu USD, giảm 10% so với cùng kỳ năm ngoái. Thị trường EU cũng giảm 2,2%, còn 435,6 triệu USD. Ngược lại, nhiều thị trường khu vực tiếp tục ghi nhận tín hiệu tích cực, trong đó ASEAN tăng 16,8%, Hàn Quốc tăng 4% và Nhật Bản tăng nhẹ 0,4%.
 |
| Trung Quốc tăng tốc nhập khẩu, thủy sản Việt Nam thu về gần 4,7 tỷ USD sau 5 tháng |
Xét theo nhóm hàng, tôm và cá tra vẫn là hai trụ cột chính của xuất khẩu thủy sản Việt Nam.
Trong 5 tháng đầu năm, xuất khẩu tôm đạt 1,9 tỷ USD, tăng 11,5% so với cùng kỳ và chiếm khoảng 40% tổng kim ngạch toàn ngành. Động lực tăng trưởng đến từ sự phục hồi nhu cầu tại nhiều thị trường châu Á, các đơn hàng sản phẩm chế biến sâu và đặc biệt là xuất khẩu tôm hùm sang Trung Quốc.
Tuy nhiên, ngành tôm vẫn đang chịu áp lực cạnh tranh ngày càng lớn từ các quốc gia xuất khẩu hàng đầu như Ecuador, Ấn Độ và Indonesia. Bên cạnh đó, các biện pháp phòng vệ thương mại tại Mỹ tiếp tục tạo thêm thách thức cho doanh nghiệp Việt Nam.
Cá tra cũng ghi nhận kết quả khả quan với kim ngạch đạt 905 triệu USD, tăng 12,6% so với cùng kỳ năm trước. Lợi thế về giá thành cạnh tranh cùng nguồn cung ổn định giúp cá tra Việt Nam gia tăng sức hấp dẫn trong bối cảnh nguồn cung cá thịt trắng toàn cầu suy giảm.
Theo VASEP, việc sản lượng cá minh thái trên thế giới sụt giảm và giá nguyên liệu tăng cao đang mở ra thêm cơ hội để cá tra Việt Nam mở rộng thị phần tại Trung Quốc, ASEAN, Trung Đông và nhiều thị trường mới nổi.
Ở chiều ngược lại, xuất khẩu cá ngừ tiếp tục đối mặt khó khăn khi giảm 6%, xuống còn 372 triệu USD do thiếu hụt nguyên liệu và yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc.
Một số nhóm sản phẩm khác vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng tích cực như mực và bạch tuộc đạt 304 triệu USD, tăng 18%; cua ghẹ và các loại giáp xác khác đạt 160 triệu USD, tăng 19%; nhuyễn thể có vỏ đạt 122 triệu USD, tăng 22,8%.
Dù đang là thị trường tăng trưởng nhanh nhất, VASEP cho rằng dư địa mở rộng xuất khẩu sang Trung Quốc trong thời gian tới sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn nhập khẩu ngày càng nghiêm ngặt.
Từ ngày 1/6, Trung Quốc chính thức áp dụng Lệnh 280 với nhiều quy định mới liên quan đến kiểm soát chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc đối với hàng thủy sản nhập khẩu. Điều này buộc doanh nghiệp Việt Nam phải đầu tư mạnh hơn vào hệ thống quản lý chất lượng và minh bạch chuỗi cung ứng nếu muốn duy trì đà tăng trưởng tại thị trường này.
VASEP dự báo kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2026 có thể tăng từ 8-10%, vượt mốc 12 tỷ USD nếu nhu cầu nhập khẩu từ Trung Quốc tiếp tục duy trì tích cực, cá tra giữ được lợi thế cạnh tranh về giá và ngành tôm cải thiện được sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, triển vọng tăng trưởng trong nửa cuối năm vẫn đối mặt không ít thách thức từ tình trạng thiếu nguyên liệu, chi phí logistics ở mức cao, các yêu cầu tuân thủ ngày càng khắt khe cũng như các biện pháp phòng vệ thương mại tại một số thị trường lớn.
Những yếu tố này được đánh giá sẽ quyết định khả năng hoàn thành mục tiêu xuất khẩu trên 12 tỷ USD của ngành thủy sản Việt Nam trong năm 2026.
