Năm 2011, siêu máy tính Watson của IBM đánh bại hai nhà vô địch Ken Jennings và Brad Rutter trong gameshow Jeopardy!. Hơn một thập kỷ sau, OpenAI giới thiệu chatbot ChatGPT, mở khóa những tiềm năng của AI đối với thế giới.
Dù IBM không còn tiên phong phát triển AI, công ty đang tìm cách áp dụng công nghệ trong hoạt động của mình. 10 năm kể từ khi Watson khiến đám đông bất ngờ, IBM đã phát triển một số công cụ AI để hỗ trợ công việc hiệu quả hơn, chính xác hơn, tối ưu năng suất lao động.
Theo Giám đốc nhân sự IBM Nickle LaMoreaux, bên trong IBM, AI giải phóng nhân viên khỏi các công việc hành chính văn phòng, giúp họ thực hiện nhiều công việc phức tạp hơn.
IBM nhận thấy có nhiều cơ hội để tận dụng AI và cũng đã đầu tư đáng kể vào nó. Một ví dụ là AskHR, một công cụ trợ lý ảo.
Thay vì hỏi người quản lý hoặc bộ phận nhân sự về chính sách nghỉ phép, nhân viên có thể truy vấn Watson và ứng dụng này sẽ phản hồi bằng cách sử dụng dữ liệu dựa trên nhiệm kỳ, vị trí và số ngày nghỉ phép mà họ đã dùng tước đó.
IBM cũng sử dụng AI trong quá trình đánh giá hiệu suất, tự động hóa việc xác định nhân viên nào đủ điều kiện để tăng lương hoặc thăng chức, giám đốc nhân sự IBM LaMoreaux nói thêm.
Cũng theo giám đốc nhân sự IBM, với khoảng thời gian tiết kiệm được nhờ AI, các nhà quản lý có thể đầu tư vào việc đào tạo nhân viên về cách họ có thể cải thiện và thăng tiến trong sự nghiệp.
“Chúng tôi có hơn 280 công cụ AI. Đó là điều khác biệt ở đây. Nó giúp bộ phận nhân sự trở nên linh hoạt hơn bởi vì chúng tôi đang dành thời gian cho những việc quan trọng”, bà LaMoreaux nói.
Trong bài bình luận trên Fortune, CEO IBM Arvand Krishna tranh luận AI giúp nhân viên “giải quyết các nhiệm vụ mà hầu hết mọi người cảm thấy lặp đi lặp lại, giải phóng nhân viên để họ đảm nhận công việc mang đến giá trị cao hơn”. Số lượng nhân sự hành chính làm công việc thủ công tại IBM đã giảm từ 700 xuống chưa tới 50 người.
Cũng trong bài phỏng vấn Hãng Bloomberg vào tháng 5, CEO Arvind Krishnacho cho biết IBM đang tính toán đến khả năng giảm gần 1/3 tổng lực lượng lao động văn phòng vì những công việc này đang trở nên dư thừa trước sự tiến bộ của trí thông minh nhân tạo (AI). Đồng thời, ông cho biết có khả năng giảm 7.800 việc làm trong vài năm nữa.
“Những công việc không tiếp xúc khách hàng hiện có khoảng 26.000 lao động. Tôi có thể dễ dàng hình dung 30% số này được thay thế bởi trí thông minh nhân tạo (AI) và tự động hóa trong vòng 5 năm”, CEO IBM cho biết.
Vì các công cụ AI đã nhận được sự quan tâm của công chúng về khả năng tự động hóa dịch vụ khách hàng, viết văn bản và tạo mã, nhiều nhà quan sát đã lo lắng về khả năng phá vỡ thị trường lao động. Kế hoạch của CEO Krishna đánh dấu một trong những chiến lược nhân sự lớn nhất được công bố để đáp ứng với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ.
Theo LaMoreaux, tổng cộng bộ phận nhân sự IBM đã tiết kiệm 12.000 giờ trong 18 tháng qua nhờ các hệ thống tự động. Trớ trêu là chính tác dụng của AI lại đẩy nhân sự hành chính ra khỏi cửa. Vào tháng 5, IBM thông báo tạm dừng tuyển dụng các vị trí back-office, phụ trách công việc như viết thư tuyển dụng, giám sát việc chuyển giao nhân sự giữa các bộ phận. Dù vậy, LaMoreaux cho rằng quyết định này là có chủ đích và có chiến lược. Khi đóng băng một số vị trí, họ có thể chuyển hướng sang các vị trí tạo ra doanh thu, phát triển sản phẩm.
“Chúng tôi không muốn tuyển dụng một nhóm người và sau đó phát hiện ra rằng phần lớn công việc của họ đang thực sự được chuyển đổi bởi AI. Chúng tôi đang thận trọng hơn và tạm dừng tuyển dụng một số vị trí nhất định”, bà LaMoreaux nói.
LaMoreaux thừa nhận bà đã nghĩ về những gì sẽ xảy ra nếu IBM cho nhân viên thôi việc vì AI. Theo bà, các công ty cần minh bạch về chiến lược AI và đào tạo nhân viên công cụ, kỹ năng cần thiết để duy trì vai trò của họ.
Giám đốc tài chính James Kavanaugh cho biết việc cắt giảm nhân sự không cần thiết sẽ giúp công ty tiết kiệm hai tỷ USD vào cuối 2024.
Làn sóng sa thải công nghệ đã bắt đầu từ tháng 11/2022 sau khi Elon Musk tiếp quản Twitter. Tỷ phú gốc Nam Phi xác nhận số nhân viên Twitter đã giảm 80% từ 7.800 xuống 1.500 người. Meta cũng đã sa thải 25%, tức 21.000 nhân viên, trong tổng số 87.000 lao động. Trong khi đó, Amazon đã cho thôi việc 27.000 người. 12.000 lao động tại Alphabet, công ty mẹ của Google, đã mất việc, trong khi con số này ở Microsoft là 10.000 người.
Sự phát triển của AI tạo sinh (thuật toán trí tuệ nhân tạo có thể sáng tác và tạo ra nội dung), như ứng dụng ChatGPT đã thể hiện, cho phép dễ dàng thực hiện những công việc ít phức tạp, như các công việc về nguồn nhân lực, quản lý dữ liệu và những thao tác lặp đi lặp lại khác.
Một cuộc khảo sát của Hãng Goldman Sachs vào tháng 3 dự báo AI có thể xóa sổ 300 triệu việc làm và 1/4 các công việc ở Mỹ và châu Âu có thể được tự động hóa.
Còn theo một báo cáo từ Challenger, Grey & Christmas, các công ty Mỹ đã cắt giảm hơn 80.000 việc làm vào tháng trước, tăng 20% so với tháng 4. Trong số này, có gần 4.000 nhân sự mất việc vì các lý do liên quan tới AI.
Trong nhiều năm, IBM tuyển dụng dựa trên kỹ năng, hơn 50% nhân sự tại Mỹ không yêu cầu bằng đại học. LaMoreaux nhận thấy nhiều cá nhân học kỹ năng AI, tự động hóa từ các kênh phi truyền thống như khóa học cộng đồng, khóa học trực tuyến, thậm chí quân đội.
Tại IBM, tiêu chí để lựa chọn ứng viên giờ đây đang thay đổi, dựa trên một loạt yếu tố mới, chẳng hạn như: Liệu họ có thể làm việc cùng AI? Nếu nhân sự thiết sót kỹ năng trong một số lĩnh vực, họ phải có khả năng tự học hỏi và nâng cao trình độ bản thân.
“Trước đây, bạn chỉ cần học xong, có bằng cấp, trở thành chuyên gia và sẽ có sự nghiệp ổn định cả đời. Tuy nhiên, thời gian học hỏi kỹ năng đang được rút ngắn đáng kể nhờ công nghệ mới.
“Mỗi doanh nghiệp hiện đều là một công ty công nghệ. Tất cả chúng ta đều bị AI tác động”, LaMoreaux chia sẻ.
Hà Anh (t/h)
