Tìm dòng chảy cho Thác Bà - Đánh thức "cô gái đẹp" đang ngủ quên giữa lòng Tây Bắc

Hồ Thác Bà là một trong ba hồ nước nhân tạo lớn nhất Việt Nam với hơn 1.300 hòn đảo lớn, nhỏ và hệ thống hang động đá vôi kỳ vĩ. Khu vực hồ Thác Bà có tiềm năng vượt trội để phát triển đa dạng các loại hình du lịch như: du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng (cảnh quan hồ hùng vĩ, không khí trong lành, hệ sinh thái đa dạng); du lịch văn hóa, lịch sử (Nhà máy Thủy điện Thác Bà); du lịch thể thao, trải nghiệm (các hoạt động trên mặt nước như chèo thuyền, câu cá, bơi lội)…

Hồ Thác Bà được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển Khu du lịch Quốc gia hồ Thác Bà đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030 và Quy hoạch chung xây dựng Khu du lịch Quốc gia hồ Thác Bà đến năm 2040. Theo đó, xác định hồ Thác Bà là Khu du lịch Quốc gia trọng tâm của vùng trung du và miền núi Bắc Bộ, với sản phẩm du lịch đặc trưng gắn với giá trị văn hóa dân tộc và hệ sinh thái hồ; đến năm 2040 trở thành trung tâm du lịch, nghỉ dưỡng, văn hóa tầm cỡ quốc tế.

Hồ Thác Bà được ví như "vịnh Hạ Long" trên núi cao của vùng Tây Bắc với hơn 1.300 đảo lớn nhỏ. (Ảnh sưu tầm)

Hồ Thác Bà từ lâu đã được ví như “cô gái đẹp đang ngủ quên” giữa đại ngàn Tây Bắc. Tuy nhiên, suốt nhiều năm qua, tiềm năng du lịch nơi đây vẫn chưa thực sự được khai mở, phần vì thiếu hạ tầng kết nối, phần vì thiếu chiến lược phát triển bài bản và khác biệt.

Đánh thức Thác Bà không chỉ là khai thác du lịch, mà là đánh thức một không gian sống xanh – nơi thiên nhiên và văn hóa bản địa cùng thăng hoa. Điều đó đòi hỏi một tầm nhìn tổng thể, gắn với phát triển bền vững, gìn giữ tài nguyên môi trường và đặc biệt là bảo tồn những giá trị nguyên bản của cộng đồng địa phương.

Thực tế cho thấy, trong khi nhiều địa phương phía Bắc đã ghi tên mình lên bản đồ du lịch nhờ những điểm nhấn như Sa Pa, Mộc Châu, Tuyên Quang… thì Thác Bà vẫn còn “lặng sóng” dù sở hữu đầy đủ yếu tố để trở thành trung tâm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và văn hóa. Vấn đề là Thác Bà cần tìm cho mình một dòng chảy riêng – một hướng đi không sao chép, không đại trà, không làm du lịch theo kiểu “phong trào”.

Việc phát triển sản phẩm du lịch ở Thác Bà phải đặt trên nền tảng xanh – sạch – bản địa. Không gian hồ rộng lớn là điều kiện lý tưởng để tổ chức các tour du lịch chậm, du lịch khám phá, du lịch trị liệu hay du lịch cộng đồng. Những chuyến chèo thuyền xuyên đảo, các đêm lửa trại bên hồ giao lưu cùng người dân địa phương, hành trình khám phá rừng ven hồ, trải nghiệm lễ hội cổ truyền hay thưởng thức ẩm thực dân tộc nguyên bản – tất cả đều có thể trở thành những sản phẩm đặc sắc nếu được đầu tư đúng cách.

Hệ thống hang động đẹp ẩn sâu trong lòng những dãy núi đá vôi, điểm du lịch hấp dẫn du khách gần xa. (Ảnh sưu tầm)

Bên cạnh đó, việc phát triển Thác Bà cần gắn với các mô hình du lịch xanh, du lịch giáo dục và du lịch trải nghiệm thân thiện với môi trường. Có thể hình dung một “Làng Nông nghiệp xanh Thác Bà” – nơi tích hợp các hoạt động như nông nghiệp sạch, nuôi cá lồng bền vững, chế biến nông sản, tiểu thu công nghiệp và đón khách tham quan, trải nghiệm theo mùa vụ. Các homestay sinh thái được thiết kế từ vật liệu địa phương, hòa mình vào cảnh quan thiên nhiên, vừa lưu giữ bản sắc vừa tạo không gian nghỉ dưỡng lý tưởng.

Đặc biệt, có thể phát triển các phân khúc du lịch chủ lực tại Thác Bà lấy cảm hứng từ mô hình “Làng Nông thôn xanh” gồm: xã Yên Bình với mô hình du lịch nghỉ dưỡng sinh thái bên hồ, du lịch chèo thuyền và khám phá đảo; du lịch trekking rừng ven hồ; Xã Yên Thành, Trung tâm bảo tồn văn hóa vùng hồ Thác Bà gắn với du lịch cộng đồng bản Tày, Dao, Mường gắn với các hoạt động trải nghiệm văn hóa làm chủ lực; Thác Bà là trung tâm kết nối vùng, lấy du lịch trải nghiệm sản xuất nông nghiệp làm chủ lực và không gian bưởi Khả Lĩnh là trọng tâm. Với dải núi ven quốc lộ 70 có tầm view Panorama, khu vực Tân Hương lấy cội nguồn Ruby là động lực chính, thúc đẩy du lịch trải nghiệm cùng dù lượn động cơ và treckking nhẹ; Mường Lai đầu tư mô hình sân golf và du lịch nghỉ dưỡng gắn với trải nghiệm văn hoá Tày; Tân Lĩnh đầu tư mô hình du lịch tâm linh kết nối các đền, chùa cổ, điển hình là đền Mẫu Thác Bà.

Ngoài ra các mô hình du lịch giáo dục xanh cho học sinh – sinh viên; du lịch thể thao dưới nước; du lịch chụp ảnh và quay phim cảnh quan; du lịch sức khỏe và thiền định; du lịch văn hóa ẩm thực bản địa; du lịch học nghề thủ công truyền thống và du lịch sáng tạo (nghệ thuật, viết lách, thiền…) đều có thể triển khai để phát triển tại khu vực Hồ Thác Bà.

Một trong những đột phá quan trọng để khơi thông tiềm năng Thác Bà là đầu tư vào hạ tầng kết nối và dịch vụ du lịch chất lượng cao. Việc mở rộng trục giao thông từ trung tâm tỉnh Lào Cai – Thác Bà, cải tạo bến thuyền, xây dựng các tuyến du lịch đường thủy ven hồ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho dòng khách du lịch đổ về. Đồng thời, cần có chính sách thu hút nhà đầu tư chiến lược, những doanh nghiệp đủ tầm để phát triển chuỗi sản phẩm xanh gắn với bảo tồn hệ sinh thái.

Vùng bảo tồn, phát huy giá trị sinh thái tự nhiên, đa dạng sinh học và văn hóa đặc thù của quốc gia. (Ảnh sưu tầm)

Mặt khác, cộng đồng địa phương cần được đặt vào trung tâm của chiến lược phát triển. Việc đào tạo, nâng cao năng lực làm du lịch cho người dân; xây dựng các tổ nhóm du lịch cộng đồng; hỗ trợ tiêu chuẩn hóa sản phẩm du lịch – ẩm thực – lưu trú sẽ giúp người dân trở thành chủ thể tham gia thay vì đứng ngoài cuộc chơi.