Thương vụ sáp nhập truyền thông ở Mỹ bị cảnh báo đe dọa việc làm và cạnh tranh

Trong bài phát biểu tại một cuộc mít tinh phản đối thương vụ Paramount Skydance thâu tóm Warner Bros. Discovery hôm thứ Bảy (6/6), nghệ sĩ hài độc thoại Adam Conover cảnh báo làn sóng hợp nhất truyền thông đang diễn ra là một mối đe dọa trực diện đối với chính ngành công nghiệp từng góp phần đưa nước Mỹ trở thành một trong những cường quốc văn hóa. “Nó đang bị đẩy tới bờ vực suy kiệt, và đó là lý do tôi thực sự phẫn nộ”, ông nói.

Conover là diễn giả chính của sự kiện được xem là điểm khởi đầu trong chuyến lưu diễn ba thành phố mang tên “Main Street vs. The Merger”. Chương trình quy tụ người lao động trong ngành giải trí, chủ doanh nghiệp nhỏ và giới chính trị phản đối kế hoạch Paramount Skydance thâu tóm Warner Bros. Discovery trong thương vụ trị giá 110 tỷ USD.

Khoảng 100 người tập trung tại Lumiere Music Hall ở Los Angeles trong sự kiện do các nhóm vận động, Hiệp hội Biên kịch Mỹ và những người làm việc trong ngành phối hợp tổ chức nhằm bày tỏ quan ngại về vụ sáp nhập. Trong khi đó, các cơ quan quản lý chống độc quyền của Mỹ được cho là đang tiến gần tới khả năng phê duyệt thương vụ, sau khi Paramount Skydance cam kết thỏa thuận sẽ không gây tổn hại cho các hãng phim khác hay giới sáng tạo. Giám đốc điều hành David Ellison cũng tuyên bố tập đoàn hợp nhất sẽ duy trì năng suất bằng cách phát hành ít nhất 30 phim mỗi năm.

Dù vậy, triển vọng này không có nghĩa thương vụ nhận được sự đồng thuận tuyệt đối. Theo các nguồn tin của Reuters ngày thứ Sáu (5/6), một nhóm tiểu bang của Mỹ, trong đó có California và New York, đang chuẩn bị khởi kiện để ngăn chặn thỏa thuận.

Với Conover, những cảnh báo ấy không chỉ mang tính lý thuyết. Sau khi AT&T mua lại Time Warner năm 2018, chương trình “Adam Ruins Everything” phát trên TruTV của ông bị hủy, kéo theo việc nhân viên, hàng loạt nhà thầu cùng hơn 100 lao động khác mất việc. Trải nghiệm đó, theo ông, cho thấy cái giá rất cụ thể mà các thương vụ sáp nhập thường áp lên người lao động sáng tạo.

Thực tế, làn sóng mất việc không phải là hiện tượng cá biệt, mà phản chiếu bức tranh suy giảm việc làm của toàn ngành giải trí Mỹ kể từ khi chạm đỉnh vào cuối năm 2022.

California là nơi chịu tác động nặng nề nhất, với 17.234 việc làm bị mất trong giai đoạn 2019-2023, theo Viện Milken. Báo cáo của tổ chức này cho rằng sự cộng hưởng của nhiều yếu tố – từ doanh thu quảng cáo truyền hình suy giảm đến đà tăng trưởng chững lại của các nền tảng phát trực tuyến – đã buộc các hãng phim dịch chuyển hoạt động sản xuất phim và loạt phim tới những địa điểm có chi phí thấp hơn.

Các chỉ số thị trường càng củng cố cho bức tranh ảm đạm đó. Tỷ lệ sử dụng trường quay tại Hollywood chỉ còn 62% trong nửa đầu năm 2025, giảm mạnh so với mức gần như kín công suất của năm 2016, theo Film LA – tổ chức phi lợi nhuận điều phối hoạt động quay phim tại khu vực Los Angeles. Liên minh Quốc tế các Nhân viên Sân khấu Điện ảnh, đại diện cho 170.000 lao động hậu trường, cũng cho biết số giờ làm việc của các thành viên đã giảm khoảng 36% so với năm 2022.

Matt Radecki, đồng sáng lập cơ sở hậu kỳ Different by Design tại Los Angeles, lo ngại việc Paramount Skydance và Warner Bros. Discovery sáp nhập sẽ làm thu hẹp thêm số lượng đơn vị có khả năng mua và đầu tư cho các dự án phim tài liệu, trong đó có những tác phẩm từng được vinh danh tại các giải thưởng lớn. “Đây là vấn đề lớn nhất mà chúng tôi phải đối mặt”, Radecki nói trước những người tham dự hôm thứ Bảy. “Những nơi từng hợp tác với chúng tôi đã đóng cửa… Chúng biến mất và sẽ không quay trở lại. Chúng tôi không muốn điều đó tiếp tục xảy ra với HBO, CNN hay CNN Films.”

Cựu Ủy viên Ủy ban Thương mại Liên bang Alvaro Bedoya bày tỏ lạc quan rằng Tổng chưởng lý California Rob Bonta vẫn có cơ sở để ngăn chặn thương vụ. Theo hướng lập luận này, thỏa thuận Paramount Skydance-Warner có thể bị xem là làm suy giảm cạnh tranh giữa các hãng phim, từ đó tạo tác động bất lợi dây chuyền đối với người lao động.

Không chỉ dừng ở góc độ cạnh tranh trên thị trường sản phẩm, luật chống độc quyền của Mỹ còn cho phép chặn một vụ sáp nhập nếu có thể chứng minh nó làm suy yếu cạnh tranh trong những thị trường lao động đặc thù. Tiền lệ này từng được áp dụng trong vụ nhà xuất bản Penguin Random House tìm cách mua lại đối thủ Simon & Schuster năm 2022.

Theo Ioana Marinescu, nhà kinh tế học của Đại học Pennsylvania và là người tham gia xây dựng hướng dẫn của Bộ Tư pháp thời Tổng thống Biden về các vấn đề thị trường lao động, California hoàn toàn có thể viện dẫn tiền lệ đó nếu theo đuổi một vụ kiện tập trung vào quyền lợi lao động. “Đối với một số người lao động, công việc tại hai công ty này mang tính đặc thù rất cao và đó chính là nơi họ muốn làm việc”, bà nói. “Không phải lúc nào cũng có một vị trí thay thế tương đương. Và chính những người đó sẽ chịu tác động tiêu cực.”