Tại các vùng chuyên canh trọng điểm như xã Tân Thuận Bình và các địa phương lân cận thuộc vùng ngọt hóa Gò Công, giá thanh long thương phẩm đang giảm mạnh so với thời điểm đầu vụ. Nhiều nhà vườn ghi nhận mức giá bán tại vườn đã sụt giảm đáng kể chỉ trong vòng 10 ngày gần đây. Sự sụt giảm này, kết hợp với chi phí đầu vào như phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nhân công thu hoạch không ngừng leo thang, khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp đáng kể, dẫn đến nguy cơ thua lỗ hiện hữu đối với nhiều hộ sản xuất.
 |
| Công nhân phân loại thanh long theo tiêu chuẩn trước khi đưa ra thị trường |
Theo phân tích từ các đơn vị chuyên môn, nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng giá giảm sâu nằm ở áp lực nguồn cung trong giai đoạn thu hoạch rộ. Đặc biệt, nhiều nhà vườn có tâm lý chủ quan, giảm đầu tư chăm sóc khi cây ra hoa đậu trái tự nhiên, khiến chất lượng trái thu hoạch không đồng đều, tỷ lệ trái đạt chuẩn xuất khẩu (loại 1) thấp.
Dữ liệu từ Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Đồng Tháp cho thấy, địa phương hiện sở hữu hơn 8.500 ha thanh long chuyên canh với sản lượng hàng năm đạt trên 296.000 tấn. Dù đã có hơn 2.300 ha đạt chuẩn GAP và hàng trăm mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Nhật Bản, Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Australia, nhưng tỷ lệ diện tích đạt chuẩn này vẫn còn hạn chế so với quy mô tổng thể, khiến phần lớn sản phẩm vẫn khó cạnh tranh và dễ bị tổn thương trước các biến động về cung cầu.
Để tránh "điệp khúc" được mùa mất giá, ngành nông nghiệp địa phương đã đưa ra những định hướng chiến lược: tuyệt đối không mở rộng diện tích trồng tự phát, đồng thời đẩy mạnh áp dụng quy chuẩn VietGAP, GlobalGAP. Các mô hình hợp tác xã thành công tại Tân Thuận Bình – nơi liên kết chặt chẽ để đạt chuẩn OCOP 4 sao và duy trì sản lượng xuất khẩu ổn định hàng trăm tấn mỗi tháng chính là minh chứng thực tiễn về giá trị của việc làm chủ mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Để phát triển bền vững, ngành thanh long cần một sự chuyển dịch mạnh mẽ từ sản xuất nông nghiệp thuần túy sang kinh tế nông nghiệp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, hợp tác xã và doanh nghiệp trong việc đẩy mạnh chế biến sâu, đa dạng hóa kênh tiêu thụ thông qua thương mại điện tử, thay vì chỉ phụ thuộc vào các kênh xuất khẩu truyền thống vốn luôn chịu nhiều rủi ro trước các rào cản kỹ thuật quốc tế.
Có thể thấy, thanh long vẫn là cây trồng chủ lực mang lại sinh kế quan trọng, nhưng con đường duy nhất để khẳng định vị thế bền vững là tập trung vào chất lượng, liên kết chuỗi và tối ưu hóa khâu chế biến. Chỉ khi đó, người nông dân mới có thể kỳ vọng vào một thị trường ổn định, thoát khỏi vòng lặp giá cả bấp bênh mỗi khi vào vụ thuận.
