Tăng chất và lượng cho doanh nghiệp xuất khẩu tôm Việt Nam tận dụng tối đa FTA

Tăng chất và lượng cho doanh nghiệp xuất khẩu tôm Việt Nam tận dụng tối đa FTA

Theo Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2024, xuất khẩu tôm của Việt Nam vào các thị trường đạt 3,9 tỷ USD, tăng 14% so với 2023, trong đó, tôm chế biến sâu đóng góp hơn 40% tổng giá trị.

Trong 2 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu tôm giữ vững vị thế là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của ngành thủy sản khi đóng góp 542 triệu USD trong tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản hơn 1,4 tỷ USD.

Hiện, Việt Nam là một trong những nước xuất khẩu tôm hàng đầu thế giới; sản phẩm Việt Nam xuất khẩu đến khoảng 100 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó, top 3 thị trường nhập khẩu tôm lớn nhất là Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản. Song, lượng tôm từ Việt Nam vào Trung Quốc hiện chỉ mới chiếm 1,5% nguồn hàng nước này nhập khẩu, cho thấy dư địa tăng kim ngạch xuất khẩu vào thị trường này còn nhiều.

Tận dụng cơ hội từ các Hiệp định thương mại tự do (FTA) Việt Nam đã tham gia như EVFTA, CPTPP), UKVFTA… các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đã nắm bắt thời cơ khai phá những thị trường mới. Đơn cử, số liệu thống kê cho thấy, tháng 1/2025, xuất khẩu tôm từ Việt Nam sang thị trường Vương quốc Anh thu về hơn 16 triệu USD, tăng 8% so với cùng kỳ năm 2024, duy trì đà tăng trưởng tốt.

Cùng với các FTA đã thực thi, Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện (CEPA) giữa Việt Nam và Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) được ký kết tháng 10/2024, đã mở ra thị trường đầy triển vọng đối với hoạt động xuất khẩu thủy sản nước ta.

Theo ông Hồ Quốc Lực, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP Thực phẩm Sao Ta, nhờ FTA và sự nỗ lực của các doanh nghiệp, sản phẩm tôm Việt Nam đã trở thành sản phẩm được ưa chuộng tại nhiều quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc và các nước thành viên EU. Mạng lưới các FTA không chỉ là cầu nối đưa ngành tôm Việt tiếp cận nhiều thị trường khó tính mà còn tạo điều kiện để các sản phẩm Việt Nam duy trì vị thế tại nhiều thị trường lớn.

Phó Cục trưởng Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) Trần Thanh Hải nhận định, mở rộng thị trường xuất khẩu từ các FTA là cơ hội song cũng đặt ra nhiều thách thức. Sản phẩm tôm phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt từ các nước sản xuất tôm hàng đầu thế giới như Ecuador, Ấn Độ và Thái Lan. Bên cạnh đó, những quy định nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc xuất xứ và tiêu chuẩn chất lượng tại các thị trường Mỹ và EU cũng là bài toán khó cần sớm tìm được lời giải. “Các doanh nghiệp cần tăng cường chất lượng và giá trị gia tăng sản phẩm xuất khẩu, đồng thời tìm hiểu và đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe của thị trường mới, từ đó tận dụng tối đa cơ hội các FTA mang lại” - ông Trần Thanh Hải cho biết.

Cùng với đó, Bộ Công Thương đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp hỗ trợ và mở rộng thị trường xuất khẩu, trong đó, trọng tâm là đàm phán với các đối tác thương mại để tháo gỡ rào cản kỹ thuật, giảm thuế quan và tạo điều kiện thuận lợi cho thủy sản Việt Nam tiếp cận thêm nhiều thị trường tiềm năng. Việc kiểm soát chất lượng sản phẩm, giám sát chặt chẽ dư lượng chất kháng sinh và tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm quốc tế tiếp tục được ưu tiên nhằm tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Bên cạnh sự hỗ trợ của Nhà nước, các doanh nghiệp cần đa dạng hóa sản phẩm để nâng cao năng lực cạnh tranh. Tận dụng hiệu quả các FTA là “chìa khóa” quan trọng để ngành tôm Việt Nam phát triển trong giai đoạn sắp tới. Theo VASEP, thủy sản Việt Nam có lợi thế về chế biến sâu. Các mặt hàng tôm chế biến sâu của Việt Nam có thế mạnh như: Tôm hấp, tôm tẩm bột, tôm tẩm bột chiên xù, tôm xiên que, tôm tempura, há cảo tôm..., được khách hàng tại nhiều nước ưa chuộng.

Theo VASEP, kim ngạch xuất khẩu sản phẩm tôm chế biến tăng trưởng tốt hơn các sản phẩm tôm tươi, đông lạnh. Theo đó, tôm chế biến sâu chiếm hơn 40% tổng giá trị kim ngạch 4 tỷ USD xuất khẩu tôm đạt được trong năm 2024. Việt Nam đang nỗ lực trở thành nhà cung cấp lớn thứ hai tại thị trường Mỹ về sản phẩm tôm hấp, tẩm gia vị và tẩm bột.

Để mở rộng thị phần xuất khẩu tôm tại châu Âu, doanh nghiệp cần đáp ứng nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về chất lượng và mẫu mã. Đồng thời duy trì lợi thế và bảo đảm tốc độ tăng trưởng, ngành tôm cần thực hiện giải pháp giảm giá thành sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Bên cạnh đó, khai thác lợi thế từ các FTA, thúc đẩy ngoại giao kinh tế, mở rộng thị trường ngách, sử dụng công nghệ cao trong chất lượng con giống và nuôi tôm bền vững bảo đảm bảo vệ môi trường. Đặc biệt, đẩy mạnh chế biến sâu là biện pháp từ gốc và “chìa khóa” mở ra cơ hội đưa ngành tôm Việt tiếp cận thị trường mới và cao cấp, tạo nên sự khác biệt và uy tín của thương hiệu tôm Việt Nam.