 |
| Nippon Steel hoàn tất thâu tóm US Steel trị giá 14,9 tỷ USD |
Sau 18 tháng đàm phán đầy trắc trở và tranh cãi, Nippon Steel – tập đoàn sản xuất thép lớn thứ tư thế giới – đã chính thức hoàn tất thương vụ trị giá 14,9 tỷ USD để mua lại US Steel, một trong những biểu tượng công nghiệp lâu đời của nước Mỹ.
Thỏa thuận được công bố hôm thứ Tư (18/6) cũng đánh dấu mức độ can thiệp sâu chưa từng thấy của chính phủ Mỹ, đặc biệt là vai trò của Tổng thống Donald Trump vào một thương vụ tư nhân có yếu tố nước ngoài.
Theo điều khoản công bố, Nippon Steel chi 55 USD cho mỗi cổ phiếu US Steel, đúng bằng đề xuất được đưa ra từ tháng 12/2023. Công ty Nhật Bản cam kết giữ lại tên gọi US Steel và duy trì trụ sở tại Pittsburgh, một trong những yêu cầu quan trọng của phía Mỹ.
Tuy nhiên, điều khiến thương vụ trở nên đặc biệt là việc hai bên ký kết một thỏa thuận đáp ứng điều kiện của Nhà Trắng, trong đó trao cho chính phủ Mỹ một “cổ phiếu vàng”. "Cổ phiếu vàng" sẽ trao cho chính phủ quyền phủ quyết đối với các quyết định quan trọng liên quan đến biểu tượng thép của Hoa Kỳ.
Theo đó, chính phủ Mỹ có quyền bổ nhiệm một thành viên độc lập vào hội đồng quản trị của US Steel và có quyền “đồng thuận” hoặc phủ quyết với các hành động như đóng cửa nhà máy, cắt giảm sản lượng, chuyển việc ra nước ngoài, đổi tên công ty, hoặc chuyển trụ sở khỏi Pittsburgh.
Giới phân tích nhận định việc trao "cổ phiếu vàng" phản ánh xu hướng chính trị hóa các quyết định đầu tư nước ngoào, làm dấy lên câu hỏi về mức độ kiểm soát của Hoa Kỳ. Luật sư Josh Gruenspecht từ hãng Wilson Sonsini nhận định: “Khó có thể tách rời hoàn toàn giữa phân tích an ninh thuần túy và các yếu tố chính trị trong thương vụ này.”
Ban đầu, cả ông Trump và cựu Tổng thống Joe Biden từng đều phản đối thương vụ này. Cựu Tổng thống Biden thậm chí đã ra lệnh chặn thương vụ trước khi rời khỏi Nhà Trắng vào tháng 1, viện dẫn lý do an ninh quốc gia sau khi Ủy ban Đầu tư nước ngoài tại Mỹ (CFIUS) tiến hành rà soát.
Tuy nhiên, sau khi trở lại đường đua tranh cử, ông Trump bất ngờ "đổi giọng", khẳng định hoan nghênh “khoản đầu tư từ một đối tác tuyệt vời như Nippon Steel". Ông cũng chỉ đạo tiến hành lại cuộc rà soát an ninh mới, kéo dài 45 ngày, đồng thời gợi ý về việc trao cho chính phủ Mỹ một loại “cổ phiếu đặc biệt” để đảm bảo lợi ích quốc gia.
Chính sắc lệnh hành pháp của ông Trump hôm 30/5, yêu cầu bổ sung cổ phiếu vàng như điều kiện phê duyệt đã trở thành bước ngoặt giúp thương vụ được thông qua. Đáp lại, Chủ tịch Nippon Steel, ông Eiji Hashimoto, bày tỏ sự cảm ơn tới ông Trump và khẳng định: “Chúng tôi háo hức mở ra một chương mới trong lịch sử đầy tự hào của US Steel".
Để đạt được thỏa thuận, Nippon Steel đã mở rộng cam kết đầu tư. Cụ thể, hãng hứa sẽ rót 11 tỷ USD vào US Steel đến năm 2028, bao gồm 1 tỷ USD xây dựng nhà máy mới tại Mỹ. Thậm chí, Nippon có thể bổ sung thêm 3 tỷ USD trong những năm tiếp theo.
Với thương vụ này, Nippon Steel không chỉ tránh được khoản phí phá vỡ hợp đồng 565 triệu USD mà còn củng cố vị thế tại thị trường thép được bảo hộ mạnh mẽ nhất thế giới. Tổng công suất thép thô hằng năm của hãng dự kiến đạt 86 triệu tấn, tiến gần tới mục tiêu 100 triệu tấn toàn cầu, tham vọng mở rộng ra khỏi thị trường châu Á vốn đang bão hòa.
“Cùng nhau, Nippon Steel và US Steel sẽ trở thành nhà sản xuất thép hàng đầu thế giới với năng lực công nghệ và quy mô toàn cầu,” tuyên bố chung của hai công ty nêu rõ.
Tuy nhiên, không phải ai cũng hài lòng với thương vụ này. Liên đoàn Công nhân Thép Hoa Kỳ (USW) - lực lượng phản đối gay gắt thương vụ tuyên bố sẽ tiếp tục giám sát và đảm bảo Nippon thực hiện đầy đủ cam kết. USW đồng thời cảnh báo rằng cổ phiếu vàng vô tình trao cho ông Trump “quyền lực cá nhân đáng kinh ngạc đối với một doanh nghiệp tư nhân".
