 |
| Ngừng tim đột ngột ở người trẻ làm việc văn phòng: Nguy cơ tăng cao ngày nắng nóng |
Ngừng tim đột ngột ở người trẻ làm việc văn phòng đang được quan tâm nhiều hơn trong các đợt nắng nóng cực đoan. Các nghiên cứu gần đây cho thấy nhiệt độ cao, mất nước, rối loạn điện giải, ít vận động và căng thẳng kéo dài có thể cộng hưởng, làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim ở những người có bệnh tim tiềm ẩn mà chưa được phát hiện.
Giữa trưa nắng gắt, một nhân viên văn phòng gục xuống bàn làm việc. Đồng nghiệp tưởng anh chỉ mệt vì thiếu ngủ. Vài phút sau, không ai gọi được anh tỉnh lại. Đó là ngừng tim đột ngột (sudden cardiac arrest) – khác với nhồi máu cơ tim ở chỗ tim ngừng bơm máu hoàn toàn, không phải tắc nghẽn mạch máu đơn thuần. Não chỉ chịu được khoảng 4 đến 6 phút thiếu máu trước khi tổn thương không hồi phục. Thời gian đó ngắn đến mức nhiều người còn chưa kịp gọi cấp cứu.
Phần lớn vẫn tin bệnh tim là chuyện của tuổi già. Ngồi trong phòng điều hòa cả ngày càng khiến người ta chủ quan, nghĩ rằng đã "trốn" được cái nóng ngoài đường. Nhưng dữ liệu tại các đô thị lớn như TP.HCM cho thấy điều ngược lại: những đợt nắng nóng cực đoan vẫn kéo theo số ca nhập viện vì bệnh tim mạch tăng lên rõ rệt, không chừa nhóm tuổi trẻ. Vấn đề không nằm ở tuổi tác. Nó nằm ở việc cơ thể đang phải xử lý cùng lúc quá nhiều áp lực mà không ai để ý.
Khi nhiệt độ tăng, mạch máu ngoại biên giãn ra để tản nhiệt, cơ thể đổ mồ hôi để hạ thân nhiệt, kéo theo mất nước và giảm thể tích tuần hoàn. Để bù lại, tim buộc phải bơm nhanh hơn và nhiều hơn. Giới khoa học gọi hiện tượng này là "cardiovascular drift" – nhịp tim tăng dần theo thời gian tiếp xúc với nóng, dù cơ thể chỉ đang ngồi yên hoặc vận động rất nhẹ.
Người làm văn phòng còn chịu thêm một áp lực khác: cơ thể liên tục bị ép chuyển đổi giữa hai thái cực nhiệt độ, ngoài trời như lò lửa, trong phòng như tủ lạnh. Cộng thêm caffeine, thiếu ngủ và deadline dồn dập, trái tim gần như đang phải tăng ca không nghỉ trong một xưởng máy quá tải. Với người khỏe mạnh, cơ chế bù trừ này thường ổn thỏa. Nhưng nếu bên trong đã có một lỗi ẩn – một bệnh tim cấu trúc chưa phát hiện, hoặc rối loạn kênh ion di truyền – thì chỉ cần thêm một cú hích từ nắng nóng, nhịp tim có thể rối loạn và dẫn đến ngừng tim. Nhiều nghiên cứu gần đây cũng ghi nhận mối liên hệ này, đặc biệt rõ trong 24 giờ đầu của một đợt nắng nóng gay gắt.
Với tình trạng mất nước và giãn mạch, việc uống đủ nước cần được chia đều trong ngày – trước, trong và sau giờ làm – thay vì dồn vào một lần khi đã thấy khát. Cà phê, nước tăng lực và rượu bia nên hạn chế vì đều có thể khiến cơ thể mất thêm nước.
Với sự chênh lệch nhiệt độ đột ngột giữa ngoài trời và phòng điều hòa, mức chênh lý tưởng chỉ nên vừa phải, tránh để cơ thể phải thích nghi quá nhanh mỗi lần ra vào.
Với lối sống ít vận động, đứng dậy và đi lại nhẹ nhàng sau mỗi 45 đến 60 phút ngồi liên tục giúp hệ tuần hoàn không bị trì trệ.
Với nguy cơ từ bệnh tim tiềm ẩn, người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, hoặc thường xuyên hồi hộp, đánh trống ngực nên chủ động tầm soát tim mạch trước mùa nóng. Khi xuất hiện đau ngực, khó thở, choáng váng hoặc ngất trong những ngày nắng gắt, việc đi khám sớm quan trọng hơn nhiều so với việc chờ tự hết.
Giữa những khoản đầu tư cho an toàn phòng cháy chữa cháy của tòa nhà văn phòng, "hệ thống cảnh báo" cho trái tim mỗi người lại thường bị bỏ quên trong những ngày nắng nóng.
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế cho tư vấn y tế chuyên môn.
