Theo USDA, năm 2026 Việt Nam tiếp tục giữ vị trí nước xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới với lượng gạo xuất khẩu khoảng 7,9 triệu tấn, cao hơn Thái Lan dự kiến đạt 7 triệu tấn.
Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, Việt Nam cũng nằm trong nhóm nước nhập khẩu gạo lớn nhất toàn cầu. USDA dự báo lượng gạo nhập khẩu của Việt Nam năm nay có thể đạt khoảng 3,9 triệu tấn, chỉ đứng sau Philippines với 5,5 triệu tấn.
Mức nhập khẩu này được dự báo cao hơn cả Trung Quốc với khoảng 3,3 triệu tấn, Nigeria 2,9 triệu tấn, Liên minh châu Âu (EU) khoảng 2,3 triệu tấn và Iraq khoảng 2 triệu tấn.
 |
| Mỹ dự báo Việt Nam nhập gần 4 triệu tấn gạo, đứng thứ 2 thế giới |
USDA cũng cho rằng xu hướng này có thể tiếp diễn trong năm 2027, khi lượng gạo nhập khẩu của Việt Nam được dự báo tăng lên khoảng 4 triệu tấn, còn Philippines lên khoảng 5,6 triệu tấn.
Theo USDA, nguyên nhân chủ yếu là nguồn cung trong nước thắt chặt, khiến nhu cầu nhập lúa từ Campuchia để phục vụ xay xát, chế biến rồi tái xuất tăng lên.
Số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho thấy trong 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 3,3 triệu tấn gạo, thu về 1,57 tỉ USD, giảm 2,3% về khối lượng và giảm hơn 11% về giá trị so với cùng kỳ năm trước.
Dù ngành gạo vẫn xuất siêu khoảng 957 triệu USD, Việt Nam đã phải chi khoảng 613 triệu USD để nhập khẩu gạo trong cùng giai đoạn.
Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), giá gạo xuất khẩu bình quân trong 4 tháng đầu năm 2026 chỉ đạt khoảng 468 USD/tấn, thấp nhất trong vòng 5 năm trở lại đây.
Một trong những nguyên nhân khiến giá gạo giảm là tình trạng thiếu thông tin thị trường. Khi xuất hiện thông tin Philippines giảm giá mua, nhiều doanh nghiệp trong nước đồng loạt bán ra để giải phóng tồn kho, khiến giá xuất khẩu đi xuống và tạo áp lực cạnh tranh lẫn nhau.
Điều này dẫn đến nghịch lý của ngành lúa gạo Việt Nam: dù là nước xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới nhưng nhiều người sống bằng nghề trồng lúa vẫn thuộc nhóm có thu nhập thấp trong lĩnh vực nông nghiệp.
Theo các chuyên gia, nông dân trồng lúa hiện vẫn chưa có khả năng điều tiết thị trường và chủ động thời điểm bán hàng như người trồng cà phê hay hồ tiêu.
