Hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp tiếp tục là lĩnh vực được cơ quan chức năng giám sát chặt chẽ. Kết quả của động thái này là đạt được khi nhiều vụ việc có dấu hiệu vi phạm đã được chuyển sang Cơ quan Điều tra. Kết quả xử lý cho thấy quy mô thiệt hại lên tới hơn 13.000 tỷ đồng và ảnh hưởng tới hàng chục nghìn người.
 |
| Doanh nghiệp bán hàng đa cấp là doanh nghiệp đã được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp để tổ chức hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp theo quy định của Nghị định 40/2018/NĐ-CP (Ảnh minh họa). |
Theo Báo cáo thường niên năm 2025 của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương), trong năm qua, đơn vị này đã phối hợp với lực lượng công an trên cả nước trong công tác phòng, chống tội phạm liên quan đến hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp.
Qua rà soát, thu thập thông tin và đánh giá mô hình hoạt động, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã chuyển 9 trường hợp có dấu hiệu tội phạm đến các Cơ quan Công an có thẩm quyền để xem xét, xử lý. Các đơn vị tiếp nhận gồm Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Cục An ninh kinh tế (A04) thuộc Bộ Công an cùng Công an TP. Hà Nội và Công an TP. Hồ Chí Minh.
Bên cạnh đó, cơ quan này còn phối hợp với lực lượng công an tại nhiều địa phương để cung cấp thông tin, xác minh mô hình hoạt động của 41 trường hợp trên cả nước. Các địa phương tham gia gồm Lạng Sơn, Phú Thọ, Lào Cai, Sơn La, Thái Nguyên, Khánh Hòa, Ninh Bình, Quảng Trị, Bắc Ninh, Hải Phòng, Thanh Hóa, Đắk Lắk, Hà Nội và Tuyên Quang.
Theo phản hồi từ một số Cơ quan Điều tra, 11 vụ án đã được khởi tố liên quan đến các hành vi vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp theo Điều 217a Bộ luật Hình sự; sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để chiếm đoạt tài sản theo Điều 290; và tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự.
Đến nay, cơ quan chức năng đã khởi tố 95 đối tượng, xác định 88.050 người bị hại, với tổng thiệt hại ước tính hơn 13.000 tỷ đồng.
Ngoài phối hợp điều tra, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia tiếp tục làm đầu mối phối hợp với Sở Công Thương các tỉnh, thành phố trong công tác quản lý hoạt động bán hàng đa cấp; giải đáp vướng mắc của địa phương thông qua công văn, hội nghị, hội thảo và các kênh trao đổi trực tuyến.
Trong năm 2025, cơ quan này cũng thành lập 6 đoàn kiểm tra việc chấp hành pháp luật đối với 6 doanh nghiệp bán hàng đa cấp.
Trên cơ sở kết quả kiểm tra, 6 doanh nghiệp đã bị xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền 1,31 tỷ đồng.
Báo cáo cũng cho biết trong năm qua, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia tiếp nhận 25 kiến nghị, phản ánh liên quan đến hoạt động bán hàng đa cấp của doanh nghiệp và người tham gia. Phần lớn phản ánh là tranh chấp nội bộ giữa các thành viên trong doanh nghiệp, song có 4 trường hợp liên quan hoạt động bán hàng đa cấp không có giấy phép.
Đối với các trường hợp này, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã chuyển hồ sơ đến Cơ quan ảnh sát điều tra để tiếp tục theo dõi và xử lý theo quy định của pháp luật.
| Đối với người tham gia bán hàng đa cấp, Nghị định 40/2018/NĐ-CP cấm thực hiện những hành vi sau đây: Cung cấp thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn về lợi ích của việc tham gia bán hàng đa cấp, tính năng, công dụng của hàng hóa, hoạt động của doanh nghiệp bán hàng đa cấp; Tổ chức hội thảo, hội nghị, đào tạo về kinh doanh theo phương thức đa cấp khi chưa được doanh nghiệp bán hàng đa cấp ủy quyền bằng văn bản; Lôi kéo, dụ dỗ, mua chuộc người tham gia bán hàng đa cấp của doanh nghiệp khác tham gia vào mạng lưới của doanh nghiệp mà mình đang tham gia; Nghị định 40/2018/NĐ-CP cũng nghiêm cấm người tham gia bán hàng đa cấp lợi dụng chức vụ, quyền hạn, địa vị xã hội, nghề nghiệp để khuyến khích, yêu cầu, lôi kéo, dụ dỗ người khác tham gia vào mạng lưới bán hàng đa cấp hoặc mua hàng hóa kinh doanh theo phương thức đa cấp; Thực hiện hoạt động bán hàng đa cấp tại địa phương nơi doanh nghiệp chưa được cấp xác nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp tại địa phương. |
