Dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) do Bộ Tài chính soạn thảo đã nhận được ý kiến đóng góp từ Hiệp hội Bia - Rượu, Nước giải khát Việt Nam (VBA). VBA cho biết, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã khuyến cáo tăng giá bán rượu và bia ít nhất 10%, đồng thời tăng thuế suất đối với các mặt hàng này lên 80% vào năm 2026 và 100% vào năm 2030. Tuy nhiên, những khuyến cáo này không cụ thể cho tình hình phát triển của Việt Nam và chỉ nên dùng để tham khảo.
VBA nhấn mạnh rằng, các đề xuất tăng thuế cần phải dựa trên đánh giá đúng thực trạng của Việt Nam và nghiên cứu tính khả thi khi thực hiện. Việc tăng thuế trong chính sách quan trọng này cần được hỗ trợ bởi các nghiên cứu thực tế và có lộ trình khả thi.
Ngành bia rượu đã gặp nhiều khó khăn trong những năm gần đây, với sự sụt giảm mạnh về sản lượng, doanh thu và lợi nhuận. VBA đưa ra một số ví dụ cụ thể như sau:
HEINEKEN Việt Nam, lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ, đã chứng kiến sự sụt giảm hai con số trong năm 2023. SABECO, với 26 nhà máy ở 20 tỉnh thành, từ năm 2021 đến nay, đã có tăng trưởng âm so với năm 2019 cả về sản lượng, doanh thu và lợi nhuận, giảm từ một tới hai con số. Giá đầu vào tăng 20 - 40% trong khi giá bán không thể tăng đã làm kiệt quệ các nhà máy sản xuất gia công trong hệ thống. HABECO cho biết, năm 2023, sản lượng tiêu thụ giảm khoảng 30% so với năm 2019, ngân sách giảm 10% và phải cắt giảm 25% lao động. HALICO liên tục thua lỗ từ nhiều năm nay và đến cuối năm 2023, đã ghi nhận lỗ quý thứ 27 liên tiếp, với lũy kế lên đến 457,7 tỷ đồng.
VBA phân tích rằng, khi thuế tăng, giá sản phẩm cũng sẽ tăng, khiến người tiêu dùng có xu hướng chuyển sang các mặt hàng rẻ tiền hơn, tiêu dùng các sản phẩm trôi nổi, chất lượng kém, hàng lậu và hàng giả. Điều này làm giảm tính cạnh tranh của các sản phẩm trong nước.
Do tầm quan trọng của chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt đối với ngành hàng bia, rượu và nước giải khát, Hiệp hội Bia - Rượu, Nước giải khát Việt Nam (VBA) đã đề nghị Bộ trưởng và Ban soạn thảo xem xét thời điểm hiệu lực của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) bắt đầu từ năm 2027. VBA cũng đề xuất giảm mức tăng thuế và giãn lộ trình tăng một cách hợp lý đối với các sản phẩm rượu và bia, nhằm tránh gây "sốc" cho thị trường, giúp ổn định thị trường và tạo điều kiện cho doanh nghiệp thích nghi với việc tăng thuế trong thời gian tới.
Cụ thể, VBA đề xuất lộ trình áp thuế tiêu thụ đặc biệt cho các sản phẩm như sau:
Đối với bia, từ ngày 1/1/2027 đến 31/12/2028 áp thuế ở mức 70%, từ ngày 1/1/2029 đến 31/12/2030 tăng lên 75%, và từ ngày 1/1/2031 áp thuế 80%.
Đối với rượu từ 20 độ trở lên, từ ngày 1/1/2027 đến 31/12/2028 áp thuế ở mức 70%, từ ngày 1/1/2029 đến 31/12/2030 tăng lên 75%, và từ ngày 1/1/2031 áp thuế 80%.
Đối với rượu dưới 20 độ, từ ngày 1/1/2027 đến 31/12/2028 áp thuế ở mức 40%, từ ngày 1/1/2029 đến 31/12/2030 tăng lên 45%, và từ ngày 1/1/2031 áp thuế 50%.
Ngoài các đề xuất chung này, HEINEKEN Việt Nam còn đề xuất áp dụng mức thuế khác nhau đối với bia dựa trên nồng độ cồn, theo tinh thần Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia. Cụ thể, họ đề nghị áp dụng các mức thuế khác nhau cho bia có nồng độ cồn dưới 5,5 độ, từ 5,5 độ đến 15 độ, và trên 15 độ.
Bên cạnh đó, VBA kiến nghị bỏ điểm l khoản 1 Điều 2 của dự thảo Luật, theo đó không bổ sung nước giải khát có hàm lượng đường trên 5g/100ml theo Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) vào đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt.
Linh Anh
