Một bản án dân sự đã có hiệu lực pháp luật, một quyết định thi hành án đã được ban hành, nhưng sau nhiều năm quyền lợi hợp pháp của người được thi hành án vẫn chưa được bảo đảm. Thực trạng này không chỉ gây thiệt hại trực tiếp cho doanh nghiệp, người dân mà còn đặt ra yêu cầu về trách nhiệm của cơ quan thi hành án trong việc bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật.
Theo phản ánh của chủ hộ kinh doanh cá thể - bà Nguyễn Thị Kim Hương (đại diện những người thừa kế của cố bà Nguyễn Thị Mai) gia đình nhiều lần kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền sớm tổ chức thi hành bản án liên quan đến tranh chấp quyền sử dụng đất tại thôn Bình Lâm, xã Tuy Phước Đông, tỉnh Gia Lai (trước đây thuộc xã Phước Hòa, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định).
Vụ việc bắt nguồn từ tranh chấp ranh giới sử dụng đất giữa gia đình bà Mai và hộ ông Nguyễn Hạn kéo dài từ năm 2022. Theo hồ sơ vụ việc, gia đình ông Hạn bị cho là đã tự ý đổ đất, xây dựng móng và tường rào của khu vườn ươm lấn sang thửa đất số 987, tờ bản đồ số 18 thuộc quyền sử dụng hợp pháp của gia đình bà Mai.
 |
| Ông Nguyễn Tồn Hiếu - con trai của cố bà Nguyễn Thị Mai, cùng đại diện gia đình chỉ dẫn vị trí phần đất diện tích 44m2 bị hàng xóm lấn chiếm để xây dựng công trình vườn ươm trái phép |
Sau nhiều lần hòa giải tại địa phương không đạt kết quả, vụ việc được đưa ra Tòa án nhân dân huyện Tuy Phước (cũ) giải quyết theo quy định của pháp luật.
Ngày 30/5/2024, Tòa án nhân dân huyện Tuy Phước ban hành Bản án số 66/2024/DS-ST. Theo nội dung bản án, Tòa ghi nhận sự thỏa thuận của các bên và buộc ông Nguyễn Hạn phải tháo dỡ toàn bộ phần công trình xây dựng khu vườn ươm trên diện tích đất lấn chiếm, trả lại hiện trạng đối với khoảng 44m² đất cho những người thừa kế hợp pháp của bà Nguyễn Thị Mai.
Sau khi bản án có hiệu lực, ngày 19/7/2024, cơ quan thi hành án đã ban hành Quyết định thi hành án số 760/QĐ-CCTHADS, yêu cầu người phải thi hành án tự nguyện thực hiện nghĩa vụ trong thời hạn theo quy định.
Tuy nhiên, theo phản ánh của gia đình bà Hương, đến nay công trình bị xác định phải tháo dỡ vẫn còn nguyên hiện trạng, phần đất tranh chấp vẫn chưa được bàn giao lại cho người được thi hành án.
Ông Nguyễn Tồn Hiếu, con trai của cố bà Nguyễn Thị Mai, cho biết gia đình đã nhiều lần làm việc với cơ quan thi hành án để đề nghị tổ chức cưỡng chế theo quy định khi người phải thi hành án không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ.
"Gia đình chúng tôi đã đi lại rất nhiều lần. Bản án đã có hiệu lực, quyết định thi hành án cũng đã ban hành nhưng sự việc vẫn chưa được giải quyết dứt điểm. Chúng tôi chỉ mong quyền lợi hợp pháp được bảo vệ theo đúng phán quyết của Tòa án", ông Hiếu chia sẻ.
Theo đơn phản ánh của gia đình, trong thời gian bản án chưa được tổ chức thi hành, người phải thi hành án không tự nguyện tháo dỡ công trình. Gia đình cũng cho rằng đã xảy ra những mâu thuẫn, lời qua tiếng lại làm ảnh hưởng đến đời sống, sinh hoạt của các bên và an ninh trật tự tại địa phương.
Đáng chú ý, gia đình cho biết trong quá trình liên hệ với cơ quan thi hành án, có thời điểm được giải thích việc tổ chức cưỡng chế gặp khó khăn do quá trình sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy và thay đổi địa giới hành chính.
Thực tế, từ ngày 1/7/2025, việc thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính đã dẫn đến nhiều thay đổi về tổ chức bộ máy. Địa bàn trước đây thuộc huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định được tổ chức lại theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp và hiện thuộc xã Tuy Phước Đông, tỉnh Gia Lai.
Việc sắp xếp tổ chức là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tinh gọn bộ máy, phục vụ người dân tốt hơn. Tuy nhiên, việc kiện toàn tổ chức không làm thay đổi hiệu lực của các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật, đồng thời cũng không làm mất đi quyền và lợi ích hợp pháp của công dân đã được pháp luật bảo vệ.
Trong hoạt động thi hành án dân sự, việc chậm tổ chức thi hành kéo dài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người được thi hành án, đồng thời làm phát sinh những mâu thuẫn mới, gây khó khăn cho công tác quản lý ở địa phương.
 |
| Công trình tường rào kiên cố do ông Nguyễn Hạn xây dựng lấn chiếm lên phần đất canh tác hợp pháp của gia đình bà Mai, đến nay vẫn chưa được tháo dỡ. |
Một bản án chỉ thực sự phát huy giá trị khi được tổ chức thi hành đầy đủ, đúng quy định. Nếu bản án đã có hiệu lực nhưng kéo dài nhiều năm chưa được thực hiện, người dân sẽ khó tránh khỏi tâm lý băn khoăn về hiệu quả thực thi pháp luật cũng như trách nhiệm của các cơ quan có liên quan.
Dưới góc độ quản lý nhà nước, việc thi hành dứt điểm các bản án không chỉ nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân mà còn góp phần giữ gìn kỷ cương, củng cố niềm tin của xã hội đối với hoạt động tư pháp.
Từ những phản ánh nêu trên, dư luận mong muốn các cơ quan có thẩm quyền của tỉnh Gia Lai sớm rà soát toàn bộ hồ sơ vụ việc, xác định rõ nguyên nhân của việc chậm tổ chức thi hành án, đồng thời có biện pháp xử lý theo đúng quy định pháp luật nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các bên.
Bên cạnh đó, nếu đã đủ điều kiện tổ chức thi hành án theo quy định của pháp luật, cơ quan thi hành án cần xây dựng kế hoạch thực hiện, thông báo công khai tiến độ giải quyết để người dân được biết và giám sát. Đây cũng là cách thể hiện tinh thần thượng tôn pháp luật, nâng cao trách nhiệm công vụ và củng cố niềm tin của nhân dân đối với các cơ quan bảo vệ pháp luật.
