Khi chuyển dịch năng lượng xanh diễn ra mạnh mẽ, Liên minh châu Âu (EU) đang coi lưu trữ năng lượng là một trong những trụ cột để bảo đảm an ninh năng lượng và nâng cao hiệu quả khai thác các nguồn điện tái tạo.
Theo thông tin từ Euronews, các bộ trưởng năng lượng EU đã ký thỏa thuận ba bên đầu tiên về thúc đẩy phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng trên toàn khối. Theo đó, EU đặt mục tiêu nâng tổng công suất lưu trữ lên khoảng 200 GW vào năm 2030, gần gấp ba lần so với mức khoảng 55 GW hiện nay. Trước mắt, 22 quốc gia thành viên cam kết bổ sung thêm khoảng 30-35 GW công suất lưu trữ trước năm 2028.
 |
| EU tăng tốc mở rộng lưu trữ năng lượng, hướng tới 200 GW vào năm 2030 |
Động thái này được đưa ra trong bối cảnh tỷ trọng năng lượng tái tạo tại châu Âu liên tục gia tăng. Theo số liệu của EU, năng lượng tái tạo chiếm 25,2% tổng tiêu thụ năng lượng năm 2024, tăng từ mức 23% của năm 2020; riêng trong lĩnh vực điện, các nguồn năng lượng sạch hiện đóng góp khoảng 44% sản lượng điện của toàn khối.
Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của điện gió và điện mặt trời cũng đặt ra thách thức lớn đối với hệ thống điện khi sản lượng phụ thuộc vào điều kiện thời tiết. Nhiều thời điểm, lượng điện sản xuất vượt khả năng hấp thụ của lưới điện khiến các nhà vận hành phải cắt giảm công suất, trong khi vẫn phải huy động các nhà máy điện khí để bảo đảm nguồn cung khi sản lượng điện tái tạo sụt giảm.
Theo EU, mở rộng hệ thống lưu trữ sẽ cho phép tích trữ lượng điện dư thừa vào thời điểm sản xuất cao để sử dụng khi nhu cầu tăng, góp phần nâng cao tính linh hoạt của lưới điện, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu và bình ổn giá điện.
Đây cũng là lần đầu tiên EU xác lập định hướng chính trị rõ ràng, đưa lưu trữ năng lượng từ vai trò công nghệ hỗ trợ trở thành hạ tầng trọng yếu trong chiến lược chuyển đổi năng lượng.
Bà Walburga Hemetsberger, Tổng Giám đốc SolarPower Europe, cho rằng nhu cầu mở rộng năng lực lưu trữ sẽ ngày càng cấp thiết khi điện năng tiêu thụ tiếp tục tăng mạnh, đặc biệt từ các trung tâm dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Theo dự báo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu và AI sẽ tăng gấp đôi vào năm 2030. Hiện các trung tâm dữ liệu đã tiêu thụ khoảng 3% lượng điện của EU, với tổng công suất dự kiến vượt 28 GW trong vài năm tới.
Bên cạnh đó, EU cũng đang thúc đẩy điện khí hóa lĩnh vực giao thông và sưởi ấm, đặt mục tiêu đưa hơn 30 triệu xe điện và khoảng 50 triệu máy bơm nhiệt vào sử dụng trước năm 2030. Điều này sẽ tiếp tục làm gia tăng nhu cầu điện, đòi hỏi hệ thống lưu trữ quy mô lớn để duy trì sự ổn định của lưới điện.
Ông Jacopo Tosoni, Phó Tổng Thư ký Energy Storage Europe, nhận định việc không coi lưu trữ năng lượng là hạ tầng thiết yếu sẽ khiến châu Âu tiếp tục lãng phí nguồn điện tái tạo giá rẻ, đồng thời duy trì chi phí năng lượng ở mức cao đối với doanh nghiệp.
Thực tế, trong quý I/2026, nhiều thị trường điện châu Âu ghi nhận 1.223 giờ giá điện âm, mức cao kỷ lục, chủ yếu tại Đức và Tây Ban Nha. Đây là hệ quả của việc sản lượng điện tái tạo vượt khả năng hấp thụ của hệ thống, buộc các nhà máy điện gió và điện mặt trời phải cắt giảm công suất.
Theo các chuyên gia, việc mở rộng hệ thống pin lưu trữ sẽ giúp hấp thụ lượng điện dư thừa khi giá thấp và phát trở lại vào thời điểm nhu cầu tăng cao, qua đó nâng cao hiệu quả vận hành của hệ thống điện và giảm đáng kể tình trạng lãng phí nguồn năng lượng sạch.
Theo lộ trình mới, EU dự kiến bổ sung tối thiểu 45 GW công suất lưu trữ trong giai đoạn 2026-2028, nâng khả năng đáp ứng của hệ thống lưu trữ lên khoảng 10% nhu cầu phụ tải đỉnh, gấp đôi so với hiện nay. Đây được xem là nền tảng quan trọng để khối hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 42,5% tổng năng lượng tiêu thụ đến từ các nguồn tái tạo, đồng thời tăng cường an ninh năng lượng và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.
