Trong bối cảnh ngành du lịch thế giới đang chuyển dịch từ mô hình tham quan đơn thuần sang trải nghiệm chuyên sâu, tri thức đang trở thành một loại tài nguyên mới có giá trị kinh tế cao. Nếu trước đây, du khách tìm đến một địa phương để ngắm cảnh, thưởng thức ẩm thực hay nghỉ dưỡng, thì ngày nay họ còn mong muốn được học tập, khám phá, nghiên cứu và trải nghiệm những giá trị văn hóa bản địa theo cách sâu sắc hơn.
 |
| ThS. Vũ Tuấn Anh - Chia sẻ đề tài Du lịch cộng đồng với bà con làng nghề và trồng rau và hoa tại phường Dương Nỗ - thành phố Huế |
Đó cũng là định hướng được ThS. Vũ Tuấn Anh - Chuyên gia du lịch sáng tạo- di sản- văn hoá- xanh/bền vững -công nghệ- cộng đồng, Chuyên gia tư vấn quốc gia Mekong Institute, chia sẻ trong tham luận "Du lịch tri thức – Động lực tăng trưởng du lịch của Huế mới". Theo ông, trong kỷ nguyên kinh tế số, lợi thế cạnh tranh của một điểm đến không còn chỉ nằm ở tài nguyên thiên nhiên hay các công trình kiến trúc, mà còn ở khả năng chuyển hóa tri thức thành sản phẩm du lịch có giá trị gia tăng cao.
Thành phố Huế được đánh giá là một trong số ít địa phương của Việt Nam hội tụ đầy đủ những điều kiện để phát triển mô hình này. Không chỉ là vùng đất của di sản với hệ thống quần thể di tích, nghệ thuật cung đình và các giá trị văn hóa đặc sắc, Huế còn là trung tâm đào tạo, nghiên cứu lớn của khu vực miền Trung. Hệ thống trường đại học, bệnh viện, viện nghiên cứu cùng đội ngũ chuyên gia trong nhiều lĩnh vực chính là nguồn tài nguyên đặc biệt mà không phải địa phương nào cũng có.
Nếu được kết nối thành một hệ sinh thái thống nhất, những nguồn lực này sẽ mở ra những sản phẩm du lịch hoàn toàn mới. Một lớp học về văn hóa cung đình, một chương trình trải nghiệm nghề thủ công truyền thống, một hội thảo quốc tế về y học, một khóa học ngắn hạn về nghệ thuật hay một hành trình khám phá di sản cùng các nhà nghiên cứu... đều có thể trở thành những sản phẩm du lịch hấp dẫn, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách.
 |
 |
 |
 |
| Quần thể di tích Cố đô Huế - Di sản văn hóa thế giới qua từng khoảnh khắc (Ảnh: Sưu tầm) |
Điểm đáng chú ý là du lịch tri thức không tách rời chuyển đổi số mà ngược lại, công nghệ chính là chất xúc tác giúp mô hình này phát triển nhanh hơn. Trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) hay bảo tàng số sẽ giúp số hóa kho tàng di sản, tạo ra những trải nghiệm thông minh, cá nhân hóa hành trình khám phá và đưa tri thức của Huế đến với du khách trên toàn thế giới.
Đây cũng là hướng phát triển phù hợp với xu thế kinh tế số, khi giá trị được tạo ra không chỉ từ tài nguyên hữu hình mà còn từ chất xám, dữ liệu và sự sáng tạo. Một bài giảng, một triển lãm, một diễn đàn học thuật hay một sản phẩm văn hóa khi được số hóa có thể tiếp cận hàng triệu người, góp phần quảng bá hình ảnh Huế vượt ra ngoài giới hạn không gian địa lý.
Ở góc độ kinh tế, du lịch tri thức được kỳ vọng sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa đến nhiều lĩnh vực khác. Khi lượng chuyên gia, nhà khoa học, sinh viên quốc tế và khách du lịch có nhu cầu học tập, nghiên cứu đến Huế tăng lên, các ngành lưu trú, vận tải, thương mại, dịch vụ, ẩm thực và công nghiệp sáng tạo cũng sẽ có thêm cơ hội phát triển. Điều này không chỉ giúp gia tăng doanh thu cho ngành du lịch mà còn tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng bền vững.
Xa hơn, việc xây dựng thành phố Huế trở thành thành phố của tri thức và sáng tạo sẽ góp phần nâng cao thương hiệu địa phương trên bản đồ quốc tế. Khi mỗi di sản là một "lớp học mở", mỗi nghệ nhân là một "người truyền tri thức", mỗi nhà khoa học là một "đại sứ học thuật" và mỗi người dân là một "đại sứ văn hóa", ngành du lịch sẽ không còn chỉ bán cảnh quan mà sẽ cung cấp những trải nghiệm mang giá trị lâu dài cho du khách.
 |
| ThS. Vũ Tuấn Anh - Chuyên gia du lịch sáng tạo - di sản - văn hoá - xanh bền vững - công nghệ - cộng đồng, Chuyên gia tư vấn quốc gia Mekong Institute |
Trong bối cảnh các địa phương đang cạnh tranh ngày càng quyết liệt để thu hút dòng khách chất lượng cao, du lịch tri thức có thể trở thành lợi thế khác biệt của thành phố Huế. Không chỉ góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản, mô hình này còn mở ra một không gian tăng trưởng mới, nơi văn hóa, giáo dục, công nghệ và đổi mới sáng tạo cùng tạo nên sức mạnh để phát triển kinh tế bền vững. Những luận điểm được ông Vũ Tuấn Anh, đưa ra vì vậy không chỉ là một đề xuất dành riêng cho thành phố Huế mà còn gợi mở hướng đi đáng tham khảo đối với nhiều địa phương giàu di sản trên cả nước trong hành trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng.
