ĐBQH đề nghị kiểm soát thực phẩm “siêu ngon khó cưỡng” để bảo vệ trẻ em

Chiều 10/11, trong phiên thảo luận về dự án Luật Phòng bệnh, đại biểu Phạm Trọng Nhân – Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh – bày tỏ lo ngại về tình trạng quản lý lỏng lẻo đối với các loại thực phẩm “siêu ngon khó cưỡng” như snack, nước ngọt, thức ăn nhanh, thực phẩm siêu chế biến... Ông cảnh báo nếu không được kiểm soát, Việt Nam có thể đối mặt với nguy cơ hình thành một thế hệ trẻ béo phì, dễ mắc bệnh mạn tính và suy giảm thể lực.

Theo đại biểu Phạm Trọng Nhân, một quốc gia hiện đại không chỉ được bảo vệ bằng sức mạnh quân sự mà còn phải được phòng thủ bằng sức khỏe của người dân. “Nếu nhìn xa hơn, Luật Phòng bệnh không chỉ là đạo luật về y tế mà còn là đạo luật về năng lực quốc gia, bảo vệ sự sống và tương lai giống nòi”, ông nhấn mạnh.

ĐBQH đề nghị kiểm soát thực phẩm “siêu ngon khó cưỡng” để bảo vệ trẻ em

Ông cho rằng, Việt Nam đang chứng kiến một thế hệ trẻ béo phì sớm, mắc bệnh sớm và thể lực yếu hơn so với trước. Nguyên nhân phần lớn đến từ môi trường tiêu dùng hiện nay, khi trẻ em dễ dàng tiếp cận các sản phẩm chứa nhiều đường, muối, chất béo bão hòa, hương liệu công nghiệp và chất điều vị tạo mùi. Những loại thực phẩm này “lập trình lại thói quen vị giác lệch chuẩn”, tạo cảm giác gây nghiện, khiến người dùng thèm ăn liên tục, dẫn đến các bệnh như béo phì, tiểu đường, tăng huyết áp và rối loạn chuyển hóa.

Trong bối cảnh thời kỳ dân số vàng đang dần khép lại, ông Nhân cho rằng sự suy giảm thể lực của thế hệ trẻ là “khoảng trống thể chế” cần sớm được lấp đầy. Pháp luật không cấm niềm vui ẩm thực, nhưng cần định hướng tiêu dùng và bảo vệ môi trường sống lành mạnh, “nơi lợi nhuận thương mại không thể đặt cao hơn sức khỏe cộng đồng”.

Ông ví von: “Mỗi hạt đường, mỗi giọt hương liệu tưởng chừng nhỏ, nhưng hiệu ứng cộng hưởng của nó có thể trở thành cơn sóng vị giác cuốn đi sức khỏe của cả một thế hệ.” Từ đó, ông đề nghị Luật Phòng bệnh phải có quy định giới hạn rõ ràng với nhóm thực phẩm này.

Đại biểu cũng đề xuất Việt Nam học tập kinh nghiệm quốc tế, áp dụng nhãn cảnh báo dinh dưỡng ở mặt trước bao bì, đánh thuế sức khỏe đối với thực phẩm chứa nhiều đường, muối, chất béo; cấm quảng cáo sản phẩm có hại cho trẻ em; đồng thời buộc doanh nghiệp cải tiến công thức chế biến. Chính phủ cần định kỳ cập nhật danh mục sản phẩm không có lợi cho sức khỏe, kèm theo biện pháp quản lý như dán nhãn cảnh báo, hạn chế quảng cáo, kiểm soát phân phối trong trường học và áp dụng chính sách thuế phù hợp.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân cũng kiến nghị cấm mọi hình thức tiếp thị thực phẩm không lành mạnh nhắm đến trẻ dưới 16 tuổi; xác lập “vùng an toàn dinh dưỡng học đường” – nơi không được phép bày bán sản phẩm có cảnh báo dinh dưỡng. Đồng thời, ông đề xuất xây dựng chính sách thuế sức khỏe dựa trên hàm lượng đường và chất béo, khuyến khích doanh nghiệp giảm phụ gia, được giảm thuế nếu sản phẩm lành mạnh hơn.

Bà Trần Thị Nhị Hà – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội

Đồng quan điểm, bà Trần Thị Nhị Hà – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội – cho rằng, pháp luật hiện đã có quy định chặt với thuốc lá, rượu, bia, nhưng vẫn thiếu cơ chế kiểm soát toàn diện với nhóm thực phẩm gây bệnh không lây nhiễm như đồ ăn nhanh, siêu chế biến, nhiều đường và muối.

Theo bà Hà, phòng bệnh hiệu quả không chỉ dựa vào thuế mà cần giải pháp tổng thể, đồng bộ và bền vững, hướng đến thay đổi cấu trúc ngành công nghiệp thực phẩm và nhận thức tiêu dùng. “Không thể mãi chữa cháy bằng điều trị khi tác nhân gây bệnh có thể dự phòng nhưng chưa được kiểm soát. Luật Phòng bệnh phải đi trước một bước để bảo vệ sức khỏe nhân dân”, bà nói.

Bà cho rằng, nhóm tuổi 5-18 là “giai đoạn vàng” để hình thành thói quen sống lành mạnh. Tuy nhiên, dự thảo hiện chưa có quy định cụ thể về dinh dưỡng học đường – mắt xích then chốt trong bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ. Bà dẫn mô hình Hàn Quốc, nơi cấm tuyệt đối việc bán thực phẩm không lành mạnh trong phạm vi 200 m quanh trường học, và đề nghị Việt Nam sớm “luật hóa dinh dưỡng học đường” để trường học trở thành “pháo đài đầu tiên” trong công tác phòng bệnh.

Bà Hà kiến nghị Bộ Y tế phối hợp Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy chuẩn quốc gia về tiêu chuẩn dinh dưỡng bữa ăn học đường; yêu cầu trường học bảo đảm bữa ăn cân đối, khoa học, hạn chế thực phẩm có hại; đồng thời cấm quảng cáo, khuyến mại và bày bán đồ ăn không lành mạnh trong và xung quanh khuôn viên trường.

Dự kiến, Quốc hội sẽ xem xét, thông qua dự án Luật Phòng bệnh vào ngày 10/12 tới.