Đắk Lắk mở cơ hội xuất khẩu sầu riêng chính ngạch

15:56 18/09/2022

Hôm qua, 17/9/2022, lô hàng sầu riêng chính ngạch đầu tiên xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc đã được chính quyền huyện Krông Pắc (Đắk Lắk) cùng các doanh nghiệp thương mại khởi động xuất hàng, với kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội lớn cho các mặt hàng nông sản Tây Nguyên, với tinh thần hội nhập ngày càng mạnh mẽ ra khu vực và thế giới.

Quang cảnh lô hàng sầu riêng đầu tiên được xuất khẩu chính ngạch tại Đắk Lắk
Quang cảnh lô hàng sầu riêng đầu tiên được xuất khẩu chính ngạch tại Đắk Lắk.

Lãnh đạo tỉnh Đắk Lắk nhìn nhận, lô hàng xuất khẩu chính ngạch đầu tiên là nỗ lực hợp tác rất lớn giữa chính quyền địa phương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, cùng Tổng cục Hải quan Trung Quốc trong suốt 4 năm qua, nhằm xây dựng, quy hoạch được một vùng trồng sầu riêng diện tích lớn và ổn định, bảo đảm các tiêu chuẩn xuất khẩu. Sau kết quả này, những người nông dân Tây Nguyên, những doanh nghiệp thương mại xuất khẩu, chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và vừa, sẽ có cơ hội đưa thương hiệu nông sản ra bên ngoài.

Một cánh cửa lớn?

Phát biểu tại sự kiện xuất khẩu chính ngạch sầu riêng lần đầu tiên, ông Lê Minh Hoan, Bộ trưởng bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn nhìn nhận, đây là niềm tự hào không chỉ của người trồng sầu riêng ở Đắk Lắk mà còn là niềm vui chung của người dân vùng Tây Nam Bộ, Đông Nam Bộ và Tây Nguyên. Bởi việc xuất khẩu chính ngạch vào thị trường tiêu thụ sầu riêng lớn nhất thế giới hiện nay, là cơ hội để người nông dân, các doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường lớn, thu được lợi nhuận cao hơn từ loại quả đặc sản này.

Lãnh đạo tỉnh Đắk Lắk cho biết, để đón đầu cơ hội này, 3 năm qua, địa phương đã tập trung tuyên truyền, hướng dẫn các quy định về cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói xuất khẩu cho các doanh nghiệp và người dân; thiết lập xây dựng vùng trồng tại các địa bàn canh tác trọng yếu; xây dựng 2 đề án phát triển ngành hàng sầu riêng, bơ giai đoạn 2025, tầm nhìn 2030; thiết lập mã số vùng trồng cho các giống cây trồng chủ lực.

Nhờ đó, đến nay, Đắk Lắk đã được Tổng cục Hải Quan Trung Quốc phê duyệt 4 mã cơ sở đóng gói sầu riêng và 23 mã vùng trồng (chiếm 45% mã số vùng trồng cả nước được phê duyệt), với diện tích 1.500 ha (chiếm 18,3% diện tích sầu riêng cho thu hoạch của tỉnh). Địa phương cũng thành lập mới 17 HTX sản xuất sầu riêng, nâng số HTX địa bàn lên 415 đơn vị, tạo nguồn lực canh tác và xuất khẩu trực tiếp từ ngay mùa vụ 2022 này.

Như vậy, bắt đầu từ mùa vụ 2022, Đắk Lắk sẽ là một trong những địa phương trực tiếp xuất khẩu nông sản sầu riêng sang thị trường Trung Quốc, trực tiếp phân phối sầu riêng đến các địa phương có nhu cầu tiêu thụ cao của nước bạn. Lịch trình tiếp theo, Đắk Lắk tiếp tục vận động để nhân rộng vùng canh tác kỹ thuật, đảm bảo những tiêu chí xuất khẩu và cải thiện không ngừng chất lượng quả sầu riêng bản địa, với mục tiêu phát triển hiệu quả diện tích 15 nghìn hecta sầu riêng với sản lượng phấn đấu đạt 300 ngàn tấn đến năm 2025. 

Chất lượng sầu riêng trôi nổi trên thị trường vẫn là vấn đề đáng lo ngại.
Chất lượng sầu riêng trôi nổi trên thị trường vẫn là vấn đề đáng lo ngại.

Ba thách thức nan giải?

Bên cạnh thái độ lạc quan về hướng xuất khẩu chính ngạch sầu riêng qua Trung Quốc và vận động lan tỏa các thị trường khác, lãnh đạo ngành nông nghiệp tỉnh Đắk Lắk cũng bày tỏ một số vấn đề cần đối diện, xử lý để công tác xuất khẩu giống nông sản này thực sự hiệu quả.

Thứ nhất, quan trọng nhất, là dù diện tích sầu riêng địa phương lớn, đứng thứ 2 cả nước chỉ sau tỉnh Tiền Giang, nhưng chất lượng canh tác sầu riêng Đắk Lắk không được đồng đều, thiếu ổn định. Nguyên nhân là hàm lượng khoa học về nghiên cứu, ứng dụng giống cây trồng ở địa phương còn nhiều hạn chế, bởi tập quán canh tác lâu nay rời rạc, chưa kết nối được các tổ chức nghiên cứu cùng đồng hành với địa phương, với nông dân. Do đó, Đắk Lắk sẽ cần chú ý kết nối tốt hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng thực tế tại địa bàn, thông qua đề án quy hoạch vùng trồng bền vững và chất lượng.

Thứ hai, quan hệ hợp tác, đồng hành giữa chính quyền, với các doanh nghiệp xuất khẩu, với chính người nông dân bản địa lâu nay thiếu chặt chẽ và không có sự cân đối. Điều này, chính Bộ trưởng Lê Minh Hoan cũng phải lên tiếng cổ vũ, kêu gọi “bốn bên” phải “đi cùng nhau”, với nhà khoa học nghiên cứu, nhà quản lý tạo điều kiện, nhà doanh nghiệp bám sâu thị trường và nhà nông tích cực tạo sản phẩm. Sự hợp tác này sẽ tạo cơ hội cho các thương hiệu sầu riêng bản địa, nhất là các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Đắk Lắk và Tây Nguyên thực sự định vị, nắm bắt tốt các yêu cầu chất lượng để phát triển mạnh mẽ.

Cuối cùng, về mặt thị trường nội địa, một trong những nền tảng quan trọng để đánh giá chất lượng sản phẩm trước xuất khẩu, địa phương cần kiên quyết tạo dựng, giữ gìn hình ảnh một nền canh tác nông nghiệp công nghệ cao, có chất lượng ổn định, an toàn và minh bạch. Tâm lý người tiêu dùng lâu nay chưa hoàn toàn tin cậy vào chất lượng, độ an toàn của sầu riêng trôi nổi lưu hành trên thị trường, sẽ là một lực cản rất lớn giúp tăng giá trị hàng hóa của sầu riêng. Việc này muốn thay đổi, cần sự vào cuộc thực thụ và kiên quyết của cả hệ thống chính trị, cộng đồng các doanh nghiệp và người tiêu dùng ngay tại địa phương.

Theo lãnh đạo tỉnh Đắk Lắk, sự mở màn xuất khẩu chính ngạch chỉ mới là phát pháo đề cờ đầu tiên, thực sự mở ra một trường cạnh tranh mới, khốc liệt hơn và đòi hỏi chỉn chu hơn ở phương diện canh tác nông nghiệp chất lượng cao cho địa phương và cả Tây Nguyên. Phải đối mặt tháo gỡ ngay ba điểm nghẽn thách thức trong canh tác, đầu tư như vậy, sầu riêng và nông sản Tây Nguyên mới thực sự có được cơ hội, để vượt lên định vị mình trên đấu trường tiêu dùng hàng nông sản khu vực và thế giới.

Nguyên Đức