Thứ hai 23/11/2026 00:10
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Nghiên cứu - Dữ liệu

Công nghệ AI có thể mang lại gì cho nghệ thuật hội họa Việt Nam?

30/06/2021 17:19
Dù ứng dụng công nghệ, cách mạng 4.0 đang được nhiệt liệt ủng hộ tại Việt Nam, nhưng với tính đặc thù cao của hội họa, Việt Nam cần có sự chuẩn bị về mặt kĩ thuật, cũng như lối suy nghĩ liên ngành để có thể thực sự tham gia vào cuộc chơi AI trong ngh

Thuật toán AI vẽ tranh

Bức tranh Chân dung của Edmond Belamy được bán với giá 432,500 đô la trong một phiên đấu giá cuối tháng 10 tại nhà đấu giá danh tiếng Christie’s. Tại góc phải bên dưới của bức tranh, nơi các họa sĩ thường kí tên, lại là một dòng thuật toán máy tính. Chân dung của Edmond Belamy đánh dấu lần đầu tiên một bức tranh với tác giả là một thuật toán được đấu giá và bán thành công.

Công nghệ AI có thể mang lại gì cho nghệ thuật Việt Nam?

Bức Chân dung của Edmond Belamy (Nguồn: Wikipedia, Public Domain)

Thị trường tranh từ lâu đã nổi tiếng là một thị trường lớn và ổn định nhưng cũng nhiều điểm mờ vì nhiều động cơ trao đổi mua bán không chỉ đơn thuần là các lý do kinh tế. Một vài nghiên cứu đã chỉ ra sự thiếu rõ ràng trong cách hoạt động của thị trường nghệ thuật và kêu gọi sự thay đổi. Tuy vậy, hiện nay đấu giá vẫn là hình thức phổ biến nhất để trao đổi và đánh giá chất lượng tranh. Trong đó, hai nhà đấu giá Christie’s và Sotheby’s vẫn là những địa chỉ uy tín và danh giá.

Chuyện đấu giá và mua bán bức Chân dung của Edmond Belamy đã mang đến nhiều ý kiến trái chiều. Nhưng, nó là một sự công nhận của một nhà đấu giá uy tín với những phát kiến công nghệ của con người.

Nghệ thuật thời đại số

Sự phát triển của công nghệ máy tính và sức mạnh của nó trong lĩnh vực xử lí các hình ảnh thực tế không quá xa lạ: từ đơn giản như chọn filter trên Instagram cho đến phức tạp như Photoshop. Hiện nay, mã nguồn mở, lượng data lớn, và công nghệ xử lí đồ họa mạnh giúp các kĩ sư máy tính sử dụng AI để tạo ra các hình ảnh hay video theo mọi cách có thể mà không cần chụp, quay thực tế. Công cụ Generative adversarial network (GAN)—công cụ đã tạo nên bức tranh được đấu giá tại Christie’s—là một ví dụ điển hình với có hai nấc xử lí để đảm bảo chất lượng: generator để học và tạo ra hình ảnh, và discriminator sẽ kiểm tra, đối chiếu với hình ảnh thực tế. Sản phẩm cuối cùng của nó trải dài từ tranh nghệ thuật cho đến mọi phiên bản thời tiết có thể của một bức ảnh phong cảnh.

Bên cạnh GAN, một số “đồng nghiệp” khác trong giới máy tính làm nghệ thuật cũng dấn thân vào lĩnh vực điện ảnh. Năm 2016, công cụ AI Benjamin đã đóng vai trò biên kịch cho bộ phim Sunspring. Sau đó, anh tiếp tục hợp tác cùng với đạo diễn Oscar Sharp để mang tới hai tác phẩm là It’s No Game (2017) và Zone Out (2018). Trong Zone Out (2018), anh còn trực tiếp trở thành đạo diễn khi Benjamin trực tiếp sử dụng hàng loạt biểu cảm, hành động và giọng nói có sẵn để dựng phim.

Khi nói về máy móc, hình ảnh và nghệ thuật, trò chơi điện tử có lẽ nên được xếp vào hàng tiên phong trong việc dung hòa các yếu tố tốt nhất. Mặc dù vậy, về cơ bản sức mạnh xử lí đồ họa của máy tính biến những dòng code trở thành những hình ảnh sống động, một bộ phim tương tác mà người chơi được ‘sống’ trong nhân vật. Ở một mức độ khác, các bộ phim hoạt hình 3D như Toy Story (1995) hay công nghệ bắt chuyển động trong bộ ba Planet of the Apes (2011 - 2017) đều đã phô diễn sức mạnh của công nghệ trong việc khơi gợi cảm xúc của người xem. Hiện nay, công nghệ xử lý đồ họa trong trò trơi điện tử còn được ứng dụng trực tiếp trên phim trường để tái hiện lại khung cảnh theo thời gian thực. Tuy nhiên, tính tương tác đặc biệt của trò chơi điện tử biến trải nghiệm chơi điện tử trở nên khác biệt hoàn toàn so với khi chúng ta xem tranh hay phim ảnh.

Điều khác biệt giữa công nghệ đồ họa máy tính và công nghệ AI là sự phân định rõ rệt giữa công cụ và tác giả, giữa ‘máy móc là nghệ sĩ’ hay ‘máy móc là công cụ hỗ trợ’. Phần credit tôn vinh đội ngũ làm ra một bộ phim hay một trò chơi chưa bao giờ khẳng định đóng góp của thuật toán máy tính rõ rệt như cách mà bức tranh Chân dung Edmond Belamy đã làm. Máy móc về bản chất không có tính xã hội hay nhân văn như chúng ta vẫn hiểu để có thể thực sự ‘tạo ra’ một tác phẩm nghệ thuật.

Câu chuyện văn hóa đằng sau mỗi bức tranh chính là điều tạo nên giá trị của chúng. Trái lại, các bức tranh do AI tạo ra thường gây choáng ngợp bởi câu chuyện kĩ thuật mà thiếu một câu chuyện đậm tính nhân văn để níu giữ cảm xúc của người xem.

Có những sự hoài nghi nhất định về AI và nghệ thuật nhưng các chuyên gia đều coi công nghệ này sẽ là một công cụ quan trọng đối với các nghệ sĩ và công việc sáng tạo nghệ thuật trong tương lai. Sự thay đổi lớn sẽ nằm ở mối quan hệ giữa máy móc và con người: người nghệ sĩ không tự tay thực hiện công việc sáng tạo mà thông qua thuật toán để sáng tạo, hay khi máy móc có khả năng đem đến những đóng góp bất ngờ như một người đồng nghiệp. Đồng thời, trí thông minh nhân tạo cũng vượt xa khỏi ranh giới của một công cụ vì nó là một dạng trí thông minh, và sử dụng trí thông minh nhân tạo cũng tương tự việc dạy máy móc suy nghĩ một cách nhân văn.

Góc nhìn từ Việt Nam

Nền mỹ thuật Việt Nam đã chứng minh các tác phẩm nghệ thuật luôn gắn liền với các giá trị văn hóa, truyền thống của Tam Giáo của mình. Ví dụ những bức tranh khắc gỗ đầu tiên có mục đích tâm linh rõ rệt. Giai đoạn đương đại và hiện đại của mỹ thuật Việt Nam sau đó có sự tiếp thu các kĩ thuật, tư tưởng nghệ thuật của người Pháp. Tuy nhiên các họa sĩ Việt Nam đều cố gắng truyền tải những chủ đề Việt Nam nhất qua tác phẩm của mình như làng quê, thiên nhiên, phố cổ Hà Nội.

Tính truyền thống Á Đông cao kết hợp với kĩ thuật vẽ hiện đại cho đến nay vẫn là đặc điểm quan trọng của hội họa Việt Nam. Dù đã có một số họa sĩ hiện đại thử nghiệm với các thể loại mới nhưng thành công vẫn rất khiêm tốn. Đồng thời nền mỹ thuật Việt Nam vẫn còn nhiều vấn đề tồn đọng như tranh giả, cơ chế hay triết lý. Chính vì thế, dù tranh Việt Nam vẫn rất đẹp và giá tranh lên cao nhưng chưa có nhiều sự phá cách mới mẻ thực sự gây tiếng vang lớn.

Chính vì thế, áp dụng một công cụ mới như AI vào hội họa sẽ cần thêm nhiều thời gian. Để có thể tận dụng hết sức mạnh của AI cần kiến thức về thuật toán, máy tính và lập trình. Trong khi đó, khi nhắc đến vẽ tranh thì hầu hết các công cụ truyền thống vẫn quen thuộc hơn với các họa sĩ. Câu chuyện này cũng tương tự như sự khởi đầu của trí tuệ nhân tạo trong ý khoa khi những ý tưởng đầu tiên xuất phát từ phòng lab máy tính, và bản thân các bác sĩ cũng mất nhiều thời gian để thực sự chấp nhận nó.

Bên cạnh khía cạnh kĩ thuật, quá trình tiếp nhận và tinh lọc các giá trị cốt lõi của công nghệ, và sau đó kết hợp nó với các giá trị lõi của nghệ thuật Việt Nam cũng sẽ là chặng đường gian nan. Thông qua bàn tay của người nghệ sĩ, mỗi tác phẩm nghệ thuật là kết tinh các giá trị cốt lõi của không gian với thời gian văn hóa cộng đồng. Chính vì vậy, dù ứng dụng công nghệ, cách mạng 4.0 đang được nhiệt liệt ủng hộ tại Việt Nam nhưng với tính đặc thù cao của hội họa, Việt Nam cần có sự chuẩn bị về mặt kĩ thuật, cũng như lối nghĩ để có thể thực sự tham gia vào cuộc chơi AI trong nghệ thuật, hội họa.

Tuy vậy, trước mắt công nghệ AI có thể là một cứu cánh hỗ trợ các cơ quan chức năng giải quyết các vấn đề về quản lí hay tranh giả. Hiện nay, việc làm giả tranh tại Việt Nam khá là phức tạp và chưa có các hướng giải quyết hợp lí, đặc biệt là trong thời đại mạng xã hội tràn lan. Chính vì thế, có thể một cơ sở dữ liệu danh cho họa sĩ và các tác phẩm của họ sẽ giúp cho việc quản lí dễ dàng hơn. Các ứng dụng AI trong phát hiện tranh giả đã được một số quốc gia, bảo tàng nước ngoài áp dụng và hỗ trợ rất nhiều cho các chuyên gia.

Công nghệ hiện nay xuất hiện sâu trong đời sống của người dân Việt Nam thông qua điện thoại thông minh hay mạng xã hội. Tuy nhiên, chúng ta lại chưa có sự chuẩn bị chu đáo với các ảnh hưởng dài hạn và sâu sắc mà công nghệ AI có thể mang đến cho nghệ thuật, hội họa.

Hồ Mạnh Toàn / Theo KT&DB

Bài liên quan
Tin bài khác
Bình Tân tổ chức Ngày hội Văn hóa – Kết nối cộng đồng lần thứ nhất năm 2026

Bình Tân tổ chức Ngày hội Văn hóa – Kết nối cộng đồng lần thứ nhất năm 2026

Không chỉ là dịp giao lưu, giới thiệu những giá trị văn hóa đặc trưng của địa phương và các vùng miền, Ngày hội Văn hóa – Kết nối cộng đồng phường Bình Tân còn góp phần lan tỏa tinh thần đại đoàn kết, thúc đẩy các hoạt động an sinh xã hội và xây dựng cộng đồng văn minh, nghĩa tình.
Trường Tiểu học Ba Đình đón nhận nhãn hiệu LabelFrancÉducation

Trường Tiểu học Ba Đình đón nhận nhãn hiệu LabelFrancÉducation

Ngày 20/11/2026, Đại sứ Pháp tại Việt Nam Didier Le Bret đã chính thức trao nhãn hiệu LabelFrancÉducation cho Trường Tiểu học Ba Đình, Hà Nội.
Quốc hội bổ sung hai ngày nghỉ lễ, doanh nghiệp tính lại nhân sự

Quốc hội bổ sung hai ngày nghỉ lễ, doanh nghiệp tính lại nhân sự

Quốc hội bổ sung ngày nghỉ lễ với Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 và Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7 giúp người lao động có thêm thời gian nghỉ hưởng nguyên lương. Chính sách mới cũng đặt ra yêu cầu điều chỉnh kế hoạch nhân sự, sản xuất và chi phí cho doanh nghiệp.
Thời tiết hôm nay 22/11: Bắc Bộ hửng nắng, tăng nhiệt

Thời tiết hôm nay 22/11: Bắc Bộ hửng nắng, tăng nhiệt

Thời tiết hôm nay 22/11, Bắc Bộ trời rét về đêm và sáng sớm; Trung Bộ có mưa rải rác, ngày trời nắng; Nam Bộ ít mưa, trời nắng mạnh và nóng.
Điện Biên chuẩn bị 20.000ha cà phê, 10.000ha mắc ca cho vụ trồng năm 2027

Điện Biên chuẩn bị 20.000ha cà phê, 10.000ha mắc ca cho vụ trồng năm 2027

Sau vụ trồng năm 2026 vượt kế hoạch, Điện Biên đang chủ động rà soát quỹ đất, vận động người dân đăng ký diện tích và chuẩn bị nguồn giống, sẵn sàng triển khai kế hoạch phát triển cà phê, mắc ca năm 2027.
Thời tiết hôm nay 21/11: Bắc Bộ sáng sớm tiếp tục giảm nhiệt so với hôm qua

Thời tiết hôm nay 21/11: Bắc Bộ sáng sớm tiếp tục giảm nhiệt so với hôm qua

Thời tiết hôm nay 21/11, Bắc Bộ chiều nay hửng nắng, nhiệt độ tăng dần; Trung Bộ mưa lớn, tập trung từ thành phố Huế - phía Đông tỉnh Quảng Ngãi; Nam Bộ ngày nắng mạnh và nóng, chiều tối có mưa.
Hà Nội chi nhiều mức quà Tết Đinh Mùi 2027, cao nhất 10 triệu đồng/người

Hà Nội chi nhiều mức quà Tết Đinh Mùi 2027, cao nhất 10 triệu đồng/người

Từ Bà mẹ Việt Nam anh hùng, người có công đến hộ nghèo, người lao động khó khăn và các đối tượng bảo trợ xã hội, nhiều nhóm đối tượng sẽ được Hà Nội hỗ trợ dịp Tết Đinh Mùi 2027 với mức quà khác nhau, thể hiện chính sách chăm lo an sinh trong dịp đầu năm mới.
Đào tạo báo chí trong kỷ nguyên AI: Không thể đứng ngoài công nghệ

Đào tạo báo chí trong kỷ nguyên AI: Không thể đứng ngoài công nghệ

Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi sâu sắc hoạt động báo chí, đặt ra yêu cầu cấp thiết về đổi mới đào tạo, bồi dưỡng nhân lực. Theo ông Trần Trọng Dũng, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, AI có thể tạo ra hàng vạn con chữ nhưng không thể thay thế lòng trắc ẩn, sự cẩn trọng và trách nhiệm của người làm báo.
Festival Nhân ái 2026 thu hút hơn 10.000 người tham gia

Festival Nhân ái 2026 thu hút hơn 10.000 người tham gia

Hơn 10.000 người tham gia Festival Nhân ái 2026 tại TP.HCM với các hoạt động đi bộ từ thiện, hiến máu, hỗ trợ người khó khăn và đào tạo sơ cấp cứu. Herbalife Việt Nam đồng hành cùng chương trình, tài trợ 10.000 bộ áo thun và mũ cho người tham gia.
Cháy lớn tại nhà máy giấy Lee & Man, 20.000 m² kho bị thiệt hại

Cháy lớn tại nhà máy giấy Lee & Man, 20.000 m² kho bị thiệt hại

Vụ cháy xảy ra vào khoảng 23 giờ ngày 19/11, khiến lửa lan rộng ở hai gian kho rộng 50.000 m2 ở nhà máy Giấy Lee & Man Việt Nam, khiến khoảng 20.000 m2 kho bị thiệt hại.
Thời tiết hôm nay 20/11: Bắc Bộ có mưa do có không khí lạnh tăng cường

Thời tiết hôm nay 20/11: Bắc Bộ có mưa do có không khí lạnh tăng cường

Thời tiết hôm nay 20/11, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ trời rét; Nam trung Bộ tiếp tục mưa lớn; cao nguyên Trung Bộ trời nắng; Nam Bộ nắng mạnh, ít mưa.
Long Cốc (Phú Thọ): Từ lợi thế đồi chè đến động lực phát triển kinh tế du lịch

Long Cốc (Phú Thọ): Từ lợi thế đồi chè đến động lực phát triển kinh tế du lịch

Với lợi thế cảnh quan đồi chè đặc sắc cùng những giá trị văn hóa bản địa, xã Long Cốc (Phú Thọ) đang từng bước khẳng định vị thế điểm đến du lịch, hướng tới phát triển kinh tế xanh và bền vững.
Hà Nội tính áp dụng mức 8m² sàn/người khi đăng ký thường trú tại nhà thuê, mượn

Hà Nội tính áp dụng mức 8m² sàn/người khi đăng ký thường trú tại nhà thuê, mượn

Thay vì áp dụng hai mức diện tích khác nhau giữa khu vực nội thành và ngoại thành như hiện nay, Hà Nội đề xuất thống nhất điều kiện tối thiểu 8m² sàn/người đối với trường hợp đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ.
Thời tiết hôm nay 19/11: Hà Nội trời rét, có mưa nhỏ

Thời tiết hôm nay 19/11: Hà Nội trời rét, có mưa nhỏ

Thời tiết hôm nay 18/11, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có gió rét; Nam Trung Bộ có mưa lạnh; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ ít mưa, nắng nhiều.
Hà Nội tham vấn cộng đồng về 28 vị trí nhà ga thuộc 5 tuyến metro

Hà Nội tham vấn cộng đồng về 28 vị trí nhà ga thuộc 5 tuyến metro

Từ ngày 16/11 đến 7/12/2026, người dân tại các địa bàn Hà Nội liên quan được tham gia góp ý phương án hướng tuyến và vị trí nhà ga của 5 tuyến đường sắt đô thị. Đây là bước quan trọng nhằm hoàn thiện quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, tạo cơ sở triển khai các dự án metro của Thủ đô.