Thông tin được Công an TP.Hồ Chí Minh cung cấp trong buổi họp báo định kỳ của Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy; Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM trước tình trạng lừa đảo trên không gian mạng ngày càng tinh vi và ngày càng có nhiều vụ bị ảnh hưởng bởi lừa đảo.
 |
| Thông tin được đưa ra trong buổi họp báo định kỳ của Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy; Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM. |
Là trung tâm kinh tế, tài chính và giao thương lớn của cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh từ lâu đã trở thành địa bàn trọng điểm mà các loại tội phạm hướng tới, không chỉ ngoài thực tế mà còn trên không gian số. Thời gian qua, các hoạt động vi phạm pháp luật trên mạng tiếp tục diễn biến phức tạp với mức độ chuyên nghiệp và quy mô ngày càng lớn.
Theo đánh giá, nghiên cứu của Công an TP.Hồ Chí Minh, lừa đảo trực tuyến hiện là một trong những loại tội phạm mạng phổ biến nhất. Các đối tượng liên tục thay đổi kịch bản, bám theo xu hướng xã hội và nhu cầu của người dân để tiếp cận và thao túng nạn nhân.
 |
Dù hình thức có nhiều biến tướng, phần lớn các vụ việc hiện nay tập trung vào bốn nhóm thủ đoạn chính gồm: mạo danh – lừa đảo tình cảm – lừa đảo đầu tư tài chính – phát tán mã độc để chiếm quyền kiểm soát thiết bị và tài khoản.
Các đường dây lừa đảo không còn hoạt động nhỏ lẻ mà đang được tổ chức theo mô hình chuyên nghiệp, phân chia từng công đoạn từ xây dựng kịch bản, thu thập dữ liệu cá nhân, tiếp cận nạn nhân, dẫn dụ chuyển tiền đến rửa tiền và tẩu tán tài sản. Đáng chú ý, nhiều nhóm có sự liên kết giữa đối tượng trong nước và nước ngoài, đặt địa bàn hoạt động tại các quốc gia trung gian rồi thực hiện hành vi lừa đảo xuyên biên giới.
Bên cạnh đó, các đối tượng triệt để khai thác đặc tính “không biên giới” của môi trường mạng, kết hợp các nền tảng viễn thông, thanh toán điện tử cùng nhiều công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ giả mạo hình ảnh – giọng nói (Deepfake), phần mềm độc hại và công cụ tự động hóa để tạo dựng niềm tin hoặc gây áp lực tâm lý đối với nạn nhân.
Một thực tế đáng lưu ý là nạn nhân của lừa đảo trực tuyến có thể là bất kỳ ai, không phân biệt độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp hay trình độ học vấn. Nhiều trường hợp bị hại là người có hiểu biết công nghệ, có kinh nghiệm xã hội nhưng vẫn bị thao túng tâm lý và mất cảnh giác.
Qua thực tiễn điều tra, cơ quan chức năng nhận thấy nạn nhân thường rơi vào ba nhóm phổ biến:
Thứ nhất, những người thiếu kiến thức về an toàn số, dễ tin tưởng các cuộc gọi, tin nhắn hoặc yêu cầu xác thực bất thường.
Thứ hai, những trường hợp bị đánh vào tâm lý mong muốn lợi nhuận cao, làm giàu nhanh hoặc nhận ưu đãi tài chính hấp dẫn. Đây là nhóm dễ bị cuốn vào các mô hình đầu tư giả mạo và giao dịch tài chính không rõ nguồn gốc.
Thứ ba, một số trường hợp chủ động tham gia các hoạt động tiềm ẩn rủi ro trên mạng như truy cập nội dung độc hại, đánh bạc trực tuyến, vay tín dụng bất hợp pháp hoặc tham gia các hội nhóm tiêu cực. Các đối tượng thường lợi dụng thông tin nhạy cảm để đe dọa, tống tiền hoặc cưỡng đoạt tài sản.
Để phòng tránh lừa đảo trực tuyến, người dân cần thường xuyên cập nhật thông tin cảnh báo từ cơ quan chức năng; bảo vệ dữ liệu cá nhân và hạn chế chia sẻ thông tin nhạy cảm trên môi trường mạng.
Đồng thời, công an TP.Hồ Chí Minh khuyến cáo: Chỉ nên cài đặt ứng dụng từ kho chính thức của hệ điều hành; không truy cập đường dẫn không rõ nguồn gốc; tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc thực hiện chuyển tiền theo yêu cầu của người lạ.
Dù thủ đoạn thay đổi liên tục, mục tiêu cuối cùng của phần lớn các vụ lừa đảo vẫn là chiếm đoạt tài sản trên tài khoản ngân hàng, ví điện tử và các nền tảng thanh toán số. Vì vậy, mỗi người cần hình thành thói quen kiểm chứng thông tin, xác thực nhiều lớp trước khi thao tác và giữ sự tỉnh táo trước mọi lời hứa hẹn về lợi ích quá dễ dàng trên không gian mạng, cơ quan chức năng cảnh báo người dân.
