Căng thẳng tại eo biển Hormuz khiến giá dầu tăng mạnh
Theo dữ liệu từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), thị trường năng lượng toàn cầu tiếp tục duy trì trạng thái căng thẳng trong tuần thứ hai liên tiếp khi xung đột địa chính trị tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
 |
| Chỉ số MXV-Index (Ảnh: https://nhandan.vn). |
Kết thúc phiên giao dịch ngày 13/3, giá dầu Brent tăng 11,3% so với tuần trước, lên 103,14 USD/thùng; trong khi dầu WTI tăng 8,6%, đạt 98,7 USD/thùng.
Diễn biến này chịu tác động mạnh sau khi Iran công bố lãnh tụ tối cao mới là ông Mojtaba Khamenei, người được cho là có lập trường cứng rắn về an ninh khu vực, đặc biệt liên quan tuyến vận tải chiến lược qua eo biển Hormuz. Trong phát biểu đầu tiên sau khi nhậm chức, ông Khamenei tuyên bố sẽ tiếp tục phong tỏa tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng của vùng Vịnh, đồng thời cảnh báo khả năng mở rộng các cuộc tấn công vào các cơ sở quân sự của Mỹ tại khu vực.
Những tuyên bố này làm gia tăng lo ngại về nguy cơ gián đoạn dòng chảy dầu thô qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải trung chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu, đồng thời tác động trực tiếp tới hoạt động khai thác và tinh chế năng lượng tại Trung Đông.
Trong nỗ lực ổn định thị trường, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đề xuất kế hoạch xả kho dự trữ dầu chiến lược quy mô lớn, với tổng khối lượng khoảng 400 triệu thùng, dưới sự phối hợp của Mỹ và các nước G7. Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư cho rằng biện pháp này khó bù đắp hoàn toàn rủi ro nguồn cung từ Trung Đông, khiến yếu tố rủi ro địa chính trị tiếp tục được phản ánh vào giá dầu.
 |
| Giá dầu Brent chính thức vượt mốc 100 USD/thùng lần đầu tiên kể từ tháng 8/2022, ghi nhận mức tăng vọt hơn 9,2%. |
Tại Việt Nam, trước biến động của thị trường quốc tế, Liên Bộ Công Thương – Tài chính đã liên tục điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu nhằm bám sát diễn biến thế giới và giảm thiểu tác động tới nền kinh tế.
Trong kỳ điều hành có hiệu lực từ 0h ngày 11/3, giá bán lẻ trong nước tăng đối với 4/5 mặt hàng. Dầu mazut tăng mạnh nhất, gần 3.400 đồng/kg (tương đương 15,8%); hai loại xăng E5 RON 92 và RON 95 tăng từ 1.300 – 2.000 đồng/lít.
Đáng chú ý, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu (BOG) được sử dụng trở lại lần đầu kể từ tháng 10/2023, với mức chi từ 4.000 – 5.000 đồng/lít tùy mặt hàng. Nhờ đó, giá bán lẻ nhanh chóng được điều chỉnh giảm trong kỳ điều hành tiếp theo cùng ngày: dầu hỏa giảm gần 8.000 đồng/lít, xăng E5 RON 92 và RON 95 giảm 3.600 – 3.900 đồng/lít, còn dầu diesel giảm xuống dưới 30.000 đồng/lít.
Ở các kỳ điều hành tiếp theo, Quỹ BOG tiếp tục được sử dụng để ổn định mặt bằng giá. Đến cuối tuần, giá xăng dầu trong nước cơ bản đi ngang, kết thúc chuỗi biến động mạnh trước đó. Tính từ kỳ điều hành ngày 7/3, dầu hỏa giảm lũy kế hơn 8.100 đồng/lít (23,25%); xăng E5 RON 92 và dầu diesel giảm khoảng 3.000 đồng/lít, còn xăng RON 95 giảm khoảng 1.500 đồng/lít.
Giá đậu tương lên mức cao nhất hai năm
Trên thị trường nông sản, nhiều mặt hàng chủ chốt ghi nhận xu hướng tăng trong tuần qua. Nổi bật là đậu tương, khi giá tăng hơn 2% và chạm mức cao nhất trong hai năm.
Một trong những nguyên nhân chính là sự gián đoạn trong chuỗi xuất khẩu tại Brazil – quốc gia xuất khẩu đậu tương lớn nhất thế giới. Tập đoàn Cargill cho biết đã tạm dừng xuất khẩu đậu tương từ Brazil sang Trung Quốc sau khi nước này siết chặt quy trình kiểm dịch thực vật.
Việc thay đổi tiêu chuẩn đánh giá sâu bệnh và cỏ dại khiến quá trình kiểm tra tại các cảng xuất khẩu kéo dài, gây ùn tắc logistics đúng vào cao điểm mùa vụ. Điều này làm dấy lên khả năng Trung Quốc phải chuyển một phần nhu cầu nhập khẩu sang Mỹ, dù giá chào bán của Mỹ hiện cao hơn so với Brazil.
Bên cạnh đó, biến động mạnh của thị trường năng lượng cũng hỗ trợ nhóm dầu thực vật. Việc giá dầu Brent vượt 100 USD/thùng lần đầu kể từ tháng 8/2022 làm gia tăng kỳ vọng về nhu cầu nhiên liệu sinh học, qua đó thúc đẩy giá dầu đậu tương tiếp tục đi lên.
Yếu tố chính sách cũng tác động tới tâm lý thị trường. Một số nguồn tin cho biết Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) đang xem xét nâng Chỉ tiêu Khối lượng Nhiên liệu Tái tạo (RVO) năm 2026 lên 5,4 tỷ gallon. Nếu được thông qua, chính sách này có thể thúc đẩy mạnh nhu cầu dầu đậu tương phục vụ sản xuất biodiesel.
Thị trường đồng thời theo dõi các cuộc đàm phán thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc tại Paris. Cuộc gặp giữa Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, Đại diện Thương mại Jamieson Greer và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong được kỳ vọng mở đường cho các đơn hàng nông sản quy mô lớn trong thời gian tới.
Ở một diễn biến khác, nông dân Mỹ hiện có xu hướng hạn chế bán ra do chi phí sản xuất tăng mạnh. Đáng lo ngại là việc là giá phân bón leo thang khi chuỗi cung ứng năng lượng tại Trung Đông bị gián đoạn. Dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho thấy doanh số bán ròng đậu tương trong tuần đạt 466.200 tấn, cao hơn mức 384.000 tấn của tuần trước, tiếp tục củng cố lực mua trên thị trường.
