Bí thư Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung đã khẳng định điều này tại Diễn đàn Đối thoại Cấp cao về Quan hệ Kinh tế ASEAN – Italia lần thứ 9 vừa diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh vào ngày 13/11/2025 vừa qua, trong bối cảnh thế giới đứng trước nhiều chuyển dịch lớn. Tại đây, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong mạng lưới hợp tác đa tầng giữa ASEAN và Liên minh châu Âu (EU) nói chung, Italia nói riêng nhằm hướng tới một không gian phát triển chung dựa trên nền tảng tin cậy, đổi mới và phát triển bền vững.
 |
| Bí thư Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung |
Nếu được xem như một nền kinh tế thống nhất, khu vực ASEAN sẽ đứng thứ 3 tại châu Á và thứ 5 trên toàn cầu, đồng thời nằm trong nhóm các khối thương mại hàng đầu thế giới, xếp hạng thứ 3 về cả xuất khẩu và nhập khẩu. Trong bối cảnh thế giới đang biến chuyển mạnh mẽ, ASEAN ngày càng khẳng định vai trò chiến lược của mình. Năm 2020, Italia chính thức trở thành Đối tác Chiến lược của ASEAN, mở ra cơ hội hợp tác lâu dài, bền vững và cùng phát triển – dựa trên năng lực công nghiệp, đổi mới và công nghệ tiên tiến của Italia.
Trong bối cảnh đó, Diễn đàn Đối thoại cấp cao về quan hệ kinh tế ASEAN – Italia thường niên do Ngôi nhà Châu Âu – Ambrosetti và Hiệp hội Italia – ASEAN khởi xướng từ năm 2017 dưới sự bảo trợ của Bộ Ngoại giao và Hợp tác quốc tế Italia nhằm mục đích thúc đẩy đối thoại chính sách, kết nối doanh nghiệp và mở rộng hợp tác kinh tế – thương mại giữa khu vực ASEAN và Italia nói riêng, châu Âu nói chung, qua đó góp phần củng cố quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN – Liên minh châu Âu.
Diễn đàn năm nay tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh thu hút lãnh đạo cơ quan ngoại giao, các nhà đầu tư, chuyên gia, viện nghiên cứu và Hiệp hội doanh nghiệp từ nhiều quốc gia ASEAN và Italia. Đây là một trong những hoạt động quan trọng trong tiến trình thúc đẩy quan hệ kinh tế giữa hai khu vực vốn có tiềm năng lớn nhưng chưa khai thác hết trong những năm qua.
 |
| Lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh tham dự tại Diễn đàn Đối thoại Cấp cao về Quan hệ Kinh tế ASEAN – Italia lần thứ 9. |
Cơ hội mở ra từ thách thức
Trong bối cảnh kinh tế chính trị toàn cầu đang có những thay đổi nhanh hơn, phức tạp hơn và khó đoán định hơn so với một thập niên trước, chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục dịch chuyển sau đại dịch; các căng thẳng địa chính trị kéo dài khiến cạnh tranh chiến lược quyết liệt hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến thương mại, đầu tư và an ninh năng lượng.
Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhận định: “Chúng ta đang sống trong một giai đoạn chuyển đổi lịch sử. Kinh tế thế giới vừa đối mặt với những rủi ro suy giảm, gián đoạn chuỗi cung ứng, biến động năng lượng, vừa chứng kiến các động lực tăng trưởng mới từ đổi mới sáng tạo, kinh tế xanh, kinh tế số và trí tuệ nhân tạo. Trong khi đó, chủ nghĩa bảo hộ, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn và các thách thức an ninh phi truyền thống như biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh tiếp tục tác động sâu sắc đến cấu trúc toàn cầu.”
Không chỉ vậy, các thách thức phi truyền thống như biến đổi khí hậu, thiên tai, xung đột tài nguyên và nguy cơ dịch bệnh tiếp tục đặt ra yêu cầu cấp bách về hợp tác liên khu vực. “Đây là thời điểm thế giới cần một mô hình hợp tác linh hoạt, đa tầng và thực chất hơn,” Bộ trưởng nhấn mạnh.
 |
| Các phiên thảo luận tại Diễn đàn. |
Trong bối cảnh đó, ASEAN và EU – hai khu vực đều coi trọng thương mại tự do, chủ nghĩa đa phương và phát triển bền vững đang giữ vai trò ngày càng quan trọng trong ổn định cấu trúc quốc tế. ASEAN với dân số hơn 680 triệu dân và tổng GDP vượt 4 nghìn tỷ USD, hiện là nền kinh tế lớn thứ 5 thế giới, đang nổi lên như một điểm sáng của hội nhập, tăng trưởng và ổn định khu vực.
Không chỉ là trung tâm của các chuỗi cung ứng toàn cầu và mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng khắp, ASEAN còn đóng vai trò then chốt trong việc định hình cấu trúc kinh tế – an ninh mới của khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, góp phần duy trì môi trường hòa bình, hợp tác và phát triển. EU, với sức mạnh về thể chế, khoa học – công nghệ và năng lực đổi mới sáng tạo, là đối tác chiến lược toàn diện và lâu dài của ASEAN. Trong khi đó, EU giữ vị thế dẫn đầu về đổi mới sáng tạo, công nghệ cao, kinh tế xanh và năng lượng sạch.
Italia – Nhân tố mới trong quan hệ ASEAN – châu Âu
Một điểm nhấn lớn đó là sự tham gia tích cực của Italia – quốc gia đã chính thức trở thành Đối tác Phát triển của ASEAN. Bộ trưởng Lê Hoài Trung đánh giá Ý không chỉ là nền công nghiệp hàng đầu châu Âu mà còn là quốc gia có thế mạnh vượt trội trong công nghệ sản xuất, cơ khí chính xác, năng lượng sạch, thiết kế và giáo dục nghề nghiệp.
Việc Italia chính thức trở thành Đối tác Phát triển của ASEAN là bước tiến mang tính chiến lược, thể hiện tầm nhìn và cam kết chung của cả hai bên trong việc củng cố quan hệ kinh tế – thương mại, tăng cường trao đổi tri thức và hợp tác phát triển bền vững, đồng thời mở ra một giai đoạn hợp tác sâu rộng hơn giữa châu Âu và Đông Nam Á trong bối cảnh toàn cầu đang định hình lại trật tự kinh tế mới.
Việt Nam – điểm tựa mới của hợp tác liên khu vực
Tại Diễn đàn, Bộ trưởng khẳng định Việt Nam luôn đồng hành cùng ASEAN trong tiến trình hội nhập sâu rộng và phát triển bền vững. Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Italia trong ASEAN và được xem là điểm đến chiến lược của nhiều doanh nghiệp châu Âu, nhờ môi trường hợp tác ổn định, tiềm năng rộng mở và cam kết hội nhập sâu rộng, đồng thời có mặt bằng pháp lý rất thuận lợi để hợp tác.
Theo Bộ trưởng, Việt Nam đang triển khai ba đột phá chiến lược đến 2030, gồm: Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường hiện đại, minh bạch, hội nhập; Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; và xây dựng hạ tầng đồng bộ, thông minh, tạo nền tảng cho nền kinh tế năng động và bền vững.
“Việc triển khai ba đột phá chiến lược này không chỉ củng cố nội lực phát triển của Việt Nam, mà còn mở rộng không gian hợp tác giữa ASEAN và Italia. Một Việt Nam phát triển toàn diện về thể chế, con người và hạ tầng sẽ trở thành mắt xích quan trọng kết nối các chuỗi giá trị giữa ASEAN và EU, trong đó có Italia, phát triển ngày càng thực chất, hiệu quả và bền vững”, Bộ trưởng nói.
 |
| Diễn đàn thu hút lãnh đạo cơ quan ngoại giao, các nhà đầu tư, chuyên gia, viện nghiên cứu và Hiệp hội doanh nghiệp từ nhiều quốc gia ASEAN và Italia. |
TP. Hồ Chí Minh – biểu tượng của định hướng phát triển mới
Một điểm đáng chú ý của sự kiện năm nay là việc lựa chọn phường Bình Dương, TP. Hồ Chí Minh làm nơi tổ chức. Điều này cho thấy thành phố đang mở rộng không gian phát triển, hướng tới mô hình đô thị đa trung tâm gắn kết kinh tế – công nghệ – dịch vụ.
TP. Hồ Chí Minh – siêu đô thị lớn nhất Việt Nam đang đặt mục tiêu trở thành trung tâm tài chính quốc tế, trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực. Với chiến lược thu hút nhân tài, chính sách cởi mở đối với doanh nghiệp công nghệ và đẩy mạnh đầu tư hạ tầng số, thành phố đang trở thành điểm nhấn trong kết nối Đông Nam Á với các đối tác châu Âu.
Theo Bộ trưởng, việc Diễn đàn được tổ chức tại đây thể hiện tư duy mở về phát triển không gian kinh tế, hướng đến tạo ra “thành phố tri thức”, nơi các sáng kiến hợp tác giữa doanh nghiệp, học giả và chính phủ được hình thành và lan tỏa - “ Đây chính là biểu tượng sinh động cho tinh thần hợp tác, hành động và đổi mới – những giá trị mà Việt Nam luôn gìn giữ, phát huy và lan tỏa trong quan hệ với bạn bè quốc tế.”
Bên cạnh đó, với tiềm năng và thế mạnh của mình, TP. Hồ Chí Minh sẵn sàng đồng hành cùng Italia và châu Âu trong các lĩnh vực then chốt như phát triển kinh tế xanh, năng lượng tái tạo hướng tới Net Zero 2050; xây dựng hạ tầng thông minh, logistics bền vững và đô thị đa trung tâm; hợp tác giáo dục, nghiên cứu và đào tạo nhân lực quốc tế; cũng như thúc đẩy giao lưu văn hóa và du lịch sáng tạo. Diễn đàn lần này đã vẽ nên một hệ giá trị phát triển mới dựa trên bốn trụ cột liên kết: Xanh hóa – Số hóa – Nhân văn – Hội nhập.
Tại Diễn đàn Đối thoại cấp cao ASEAN – Italia lần thứ 9, các bên cũng đã nhất trí xây dựng bốn định hướng chiến lược hợp tác trọng tâm nhằm thúc đẩy phát triển bền vững và sáng tạo: Con đường Net Zero - Xây dựng nền kinh tế xanh, tuần hoàn và bao trùm. Việt Nam cam kết đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, hướng tới phát triển bền vững và bảo vệ môi trường; Sản xuất thông minh 4.0 – 5.0, đặt con người làm trung tâm, ứng dụng công nghệ tiên tiến để phục vụ sáng tạo và nâng cao năng suất lao động.
Hạ tầng thế hệ mới - Phát triển kết nối đa phương thức, xây dựng đô thị xanh và hệ thống logistics bền vững, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và hiệu quả kinh tế.
Đổi mới và chuyển đổi số, Việt Nam đặt mục tiêu kinh tế số chiếm 30% GDP vào năm 2030, thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trên mọi lĩnh vực.
 |
| Quang cảnh Diễn đàn. |
Cùng với các nước ASEAN và trên nền tảng hơn 50 năm hợp tác Việt Nam – Italia, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh, Việt Nam cam kết duy trì môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và khuyến khích sáng tạo; thúc đẩy hợp tác công – tư, kết nối Nhà nước, viện – trường và doanh nghiệp; đồng thời khẳng định vai trò cầu nối chiến lược giữa Đông Nam Á và châu Âu, trong đó Italia – thành viên sáng lập và đối tác chủ chốt của Liên minh châu Âu – là đối tác tin cậy của khu vực. Ông tin tưởng, đây là khởi đầu cho những sáng kiến và dự án hợp tác mang giá trị thực tiễn, góp phần mở ra một giai đoạn hợp tác mới, sâu sắc hơn, toàn diện hơn và thực chất hơn.
