Năm 2026, theo Bloomberg Billionaires Index, tài sản của ông đã vượt ngưỡng 19,7 tỷ USD sau khi tăng gần 9,5 tỷ USD chỉ trong sáu tháng đầu năm, mức tăng trưởng tài sản nhanh nhất trong số tất cả tỷ phú châu Phi trong năm nay, đưa ông lên vị trí người giàu thứ hai châu Phi sau Aliko Dangote và xếp vào hàng 138 người giàu nhất hành tinh.
 |
| Abdulsamad Rabiu, Chủ tịch kiêm nhà sáng lập BUA Group, hiện là người giàu thứ hai châu Phi theo Bloomberg Billionaires Index 2026. |
Bước ngoặt đầu tiên đến năm 1990 khi chính phủ Nigeria ký hợp đồng với BUA để cung cấp nguyên liệu thô cho Delta Steel Company, đổi lại nhận về sản phẩm thành phẩm. Đây là loại quan hệ cộng sinh giữa doanh nghiệp tư nhân và nhà nước mà Rabiu khai thác triệt để để tích lũy vốn và mở rộng quy mô. Từ thép, BUA tiến vào dầu ăn bằng cách mua lại Nigerian Oil Mills, công ty chế biến dầu ăn lớn nhất Nigeria. Năm 2005, BUA mở hai nhà máy xay bột tại Lagos và Kano.
Năm 2008, BUA phá vỡ thế độc quyền kéo dài tám năm trong ngành đường Nigeria bằng cách khánh thành nhà máy tinh luyện đường lớn thứ hai châu cận Sahara. Và năm 2009, BUA tiến vào xi măng khi mua cổ phần kiểm soát tại Cement Company of Northern Nigeria, đặt nền móng cho thứ sẽ trở thành công ty xi măng lớn thứ hai Nigeria.
 |
| BUA Cement là doanh nghiệp xi măng lớn thứ hai Nigeria, liên tục mở rộng công suất nhằm đáp ứng nhu cầu xây dựng hạ tầng và đô thị hóa đang tăng nhanh tại châu Phi. |
USP cốt lõi của Rabiu và BUA Group không phải là công nghệ hay sáng tạo mà là chiến lược phá vỡ thế độc quyền và lấp đầy khoảng trống mà thị trường Nigeria đang bị bỏ ngỏ. Ông từng mô tả bản thân là người phá vỡ trật tự cũ và điều đó thể hiện rất rõ qua từng bước mở rộng của BUA. Trong mỗi ngành ông bước vào, đều có một hoặc hai công ty đang kiểm soát thị trường với giá cao và cung ứng không đủ. BUA xuất hiện với quy mô đủ lớn để cạnh tranh về giá, hạ tầng đủ mạnh để cung ứng đúng hẹn và chiến lược niêm yết cổ phiếu để huy động vốn trong khi vẫn giữ quyền kiểm soát áp đảo. Đây chính là điểm khác biệt khiến Rabiu trở thành đối thủ thực sự của Dangote, người từng một mình thống trị ngành xi măng Nigeria trong nhiều thập kỷ.
Điều thực sự đặc biệt trong cấu trúc tài sản của Rabiu là mức độ kiểm soát sở hữu ở mức gần như tuyệt đối. Ông nắm khoảng 98,2% cổ phần BUA Cement Plc và khoảng 95% BUA Foods Plc, cả hai đều niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Nigeria. Cấu trúc sở hữu tập trung này có nghĩa là mỗi đồng tăng giá trị cổ phiếu trên thị trường đều được chuyển hóa gần như hoàn toàn vào tài sản cá nhân của ông, không bị pha loãng qua nhiều cổ đông. Khi BUA Cement báo cáo lợi nhuận quý 1 năm 2026 tăng 117,4% so với cùng kỳ năm trước lên 176,4 tỷ naira, và BUA Foods ghi nhận lợi nhuận sau thuế tăng 14% trong cùng kỳ, con số ấy phản ánh trực tiếp lên giá trị tài sản của Rabiu với tốc độ mà ít cấu trúc sở hữu nào khác tạo ra được. Doanh thu của BUA Cement đạt 1,18 nghìn tỷ naira trong năm 2025, tăng từ 876 tỷ naira năm 2024, còn BUA Foods ghi nhận doanh thu cả năm 2025 đạt 1,77 nghìn tỷ naira, tăng 16% với mức cổ tức tăng 115% lên 28 naira mỗi cổ phiếu.
 |
| BUA Foods sở hữu hệ thống sản xuất đường, bột mì, mì sợi và nhiều sản phẩm tiêu dùng thiết yếu, phục vụ hàng triệu hộ gia đình Nigeria và là một trong những trụ cột tăng trưởng của BUA Group. |
Năm 2026, BUA Group tiếp tục đặt cược mạnh vào mở rộng hạ tầng. Tháng 1 năm 2026, Rabiu gặp gỡ CBMI Construction của Trung Quốc để thảo luận về việc xây dựng thêm một dây chuyền xi măng mới tại miền bắc Nigeria, có thể đưa tổng công suất BUA Cement lên gần 20 triệu tấn mỗi năm. Tháng 12 năm 2025, BUA Foods ký kết hợp tác với Bühler để xây dựng nhà máy chế biến gạo với công suất lớn, mở rộng thêm danh mục sản phẩm thực phẩm. Đây là minh chứng rõ ràng cho tư duy đầu tư của Rabiu, không bao giờ để những năm tốt nhất của doanh nghiệp trôi qua mà không tái đầu tư vào công suất tương lai.
Năm 2021, ông thành lập ASR Africa, tổ chức cam kết chi 100 triệu USD mỗi năm cho các dự án đầu tư xã hội chiến lược trong lĩnh vực y tế, giáo dục và hạ tầng tại Nigeria và toàn châu Phi. Trong số các dự án đã hoàn thành có khu nhi khoa 7.000 m2 tại Bệnh viện Giảng dạy Aminu Kano và Trung tâm Nghiên cứu Hồi giáo tại Đại học Bayero Kano. Đây là cách Rabiu nhìn nhận trách nhiệm của người giàu không phải như một gánh nặng mà như một phần không thể tách rời trong chiến lược xây dựng môi trường kinh doanh bền vững hơn cho chính doanh nghiệp của mình.
 |
| Thông qua ASR Africa, Abdulsamad Rabiu cam kết dành 100 triệu USD mỗi năm cho các dự án y tế, giáo dục và hạ tầng xã hội tại Nigeria và nhiều quốc gia châu Phi, coi phát triển cộng đồng là một phần của chiến lược phát triển bền vững. |
Câu chuyện của Abdulsamad Rabiu mang đến bài học rất rõ ràng cho các doanh nhân Việt Nam đang nhìn ra thị trường châu Á và toàn cầu, đó là trong các nền kinh tế đang phát triển nhanh, khoảng cách giàu nhất không được tạo ra bởi ai sáng tạo ra sản phẩm hào nhoáng nhất, mà bởi ai nắm bắt được nhu cầu cơ bản nhất, xây dựng được hạ tầng sản xuất đủ lớn để phục vụ nhu cầu đó và kiên trì mở rộng trước khi thị trường kịp nhận ra cơ hội mà mình đang nắm giữ.
