Zalo và quyền riêng tư đến làn sóng dời bỏ âm thầm: Người dùng không còn lựa chọn?

Điều khiến dư luận đặc biệt quan tâm không chỉ là nội dung điều khoản, mà là cách Zalo triển khai: người dùng gần như không có lựa chọn trung gian, dù là chút quyền lợi ngay cả khi đã trung thành gắn bó tới hơn mười hai năm sử dụng.

Theo ghi nhận của phóng viên, một bộ phận lớn người dùng cho biết họ không chấp nhận các điều khoản mới do lo ngại phạm vi thu thập và chia sẻ dữ liệu cá nhân. Tuy nhiên, ngay sau thao tác từ chối, hệ thống lập tức thông báo không thể tiếp tục sử dụng dịch vụ, đồng thời tài khoản có nguy cơ bị khóa vĩnh viễn sau 45 ngày. Trạng thái “đồng ý tất cả hoặc rời bỏ” này khiến nhiều người cảm thấy mình bị "áp đặt", bị đẩy vào thế đã rồi.

Đáng chú ý, thỏa thuận sử dụng mới chỉ có lựa chọn “Đồng ý tất cả”, không cho phép người dùng đồng ý từng phần hay loại trừ các nội dung không mong muốn. Chính điểm này đã trở thành “điểm chạm” tâm lý, khi quyền lựa chọn – yếu tố cốt lõi của sự đồng ý, không còn tồn tại một cách thực chất.

Thỏa thuận chỉ có “Đồng ý tất cả” - Điều khoản gây tranh cãi của Zalo hay người dùng không còn quyền được lựa chọn?

Khác với những tranh cãi thường thấy trên mạng xã hội, phản ứng lần này của người dùng mang tính lặng lẽ. Trong các nhóm doanh nghiệp, nhóm cộng đồng, từ nhóm nhỏ đến nhóm lớn làm việc hay giao dịch, nhiều thông báo ngắn bất ngờ xuất hiện: “Toàn công ty chuyển sang WhatsApp từ ngày hôm nay”, hay “Trao đổi nội bộ và xác nhận đơn hàng dự án qua Telegram từ tuần tới, 29/12”. Không phải vì các nền tảng này tiện hơn, mà vì điều này cho cảm giác được kiểm soát chủ động và an toàn dữ liệu hơn trong bối cảnh hiện tại.

Một chủ doanh nghiệp dịch vụ chia sẻ: “Zalo rất thuận tiện, nhưng khi bị buộc phải đồng ý toàn bộ điều khoản mà không có quyền được tôn trọng, được lựa chọn, chúng tôi buộc phải chuyển kênh. Bất tiện một chút còn hơn rủi ro dài hạn, tự nhiên ngày nào đó mất sạch mối quan hệ với hệ thống khách hàng thân thiết.”

Một doanh nhân khác cho biết việc chuyển sang Telegram được xem như giải pháp tạm thời: “Không ai muốn rời Zalo khi mà công ty chúng tôi dùng cũng đến hơn 10 năm rồi, nhưng khi quyền lựa chọn bị thu hẹp, phản xạ tự nhiên là tìm phương án khác để bảo toàn dữ liệu.”

Ở góc độ doanh nghiệp nền tảng, việc Zalo – thuộc hệ sinh thái VNG cập nhật điều khoản có thể xuất phát từ nhu cầu chuẩn hóa quản trị dữ liệu và giảm rủi ro pháp lý trong bối cảnh khung pháp luật về dữ liệu cá nhân ngày càng chặt chẽ. Tuy nhiên, điều khiến nhiều người băn khoăn là rủi ro dường như đang được chuyển sang phía người dùng, khi quyền tiếp tục sử dụng dịch vụ gắn chặt với việc chấp thuận toàn bộ điều khoản.

Theo Khoản 7, Điều 11 Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân, pháp luật quy định rõ: “Chủ thể dữ liệu có thể đồng ý một phần hoặc với điều kiện kèm theo.” Trong bối cảnh đó, việc chỉ cho phép “đồng ý tất cả” bị cho là chưa phản ánh đúng tinh thần tự nguyện và linh hoạt của sự đồng ý mà pháp luật hướng tới.

Zalo đối mặt với làn sóng người dùng kêu gọi chuyển sang các kênh khác

Không chỉ thay đổi điều khoản dữ liệu, Zalo thời gian qua còn khiến người dùng bức xúc khi giới hạn hàng loạt tính năng cơ bản và chuyển sang mô hình thu phí. Với tài khoản cá nhân, nếu vượt quá 1.000 bạn bè hay bị đánh giá “sử dụng vượt ngưỡng”, người dùng buộc phải nâng cấp lên gói Zalo Business để tiếp tục liên lạc. Doanh nghiệp còn phải trả thêm phí nếu muốn lưu trữ nội dung hoặc phản hồi tin nhắn tự động qua hệ thống Zalo Cloud. Nhiều người cho rằng việc vừa ép buộc đồng ý điều khoản, vừa thu tiền theo kiểu “tiện đâu thu đó” là thiếu minh bạch và gây phản cảm. Có nhiều người dùng "khổ sở" phải đi hủy bớt kết bạn hoặc dời nhóm chỉ vì không muốn phát sinh thêm cước phí nào nữa.

Điểm mà Zalo chưa từng nghĩ tới, đó là quyết định mà chưa tính đến tác động xã hội dài hạn của cách triển khai này. Làn sóng rời bỏ Zalo hiện nay không làm sụt giảm người dùng ngay lập tức, nhưng đang hình thành một dòng chảy ngầm: nhóm người dùng hiểu biết, doanh nghiệp và các tổ chức dần tách kênh liên lạc khỏi Zalo. Khi những người này rời đi trong im lặng, nền tảng có thể không đối mặt với khủng hoảng truyền thông, nhưng lại đứng trước nguy cơ xói mòn niềm tin một cách chậm rãi.

Trong bối cảnh Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân dự kiến có hiệu lực từ năm 2026, câu chuyện điều khoản mới của Zalo không chỉ là vấn đề riêng của một ứng dụng. Điều này còn phản ánh sự thay đổi trong nhận thức của người dùng Việt Nam: từ chỗ ưu tiên tiện ích sang bắt đầu cân nhắc nghiêm túc giá trị của dữ liệu cá nhân. Và chính sự dịch chuyển âm thầm ấy đang lý giải vì sao WhatsApp, Telegram bất ngờ được nhắc đến nhiều hơn trong các cuộc trao đổi nội bộ những ngày qua.