Cơ hội “vàng” để TP. Hồ Chí Minh bứt phá
Tại hội thảo “Giải pháp thúc đẩy tăng trưởng hai con số từ các động lực truyền thống và động lực mới trong bối cảnh đảm bảo ổn định năng lượng tại TP. Hồ Chí Minh” diễn ra chiều nay, ngày 13/3/2026, TS. Trần Du Lịch - Chủ tịch Hội đồng tư vấn triển khai Nghị quyết 98 của Quốc hội, cho rằng bối cảnh hiện nay đặt ra nhiều thách thức cho nền kinh tế, nhưng cũng mở ra cơ hội lớn cho các đô thị động lực, đặc biệt là TP. Hồ Chí Minh.
 |
| TS. Trần Du Lịch. |
Ông nhận định, những biến động toàn cầu liên quan đến năng lượng, lạm phát và địa chính trị đang tạo áp lực lên nhiều nền kinh tế. Trong lịch sử, thế giới từng chứng kiến cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973 khiến kinh tế toàn cầu rơi vào tình trạng “lạm phát đình trệ” vừa lạm phát cao vừa tăng trưởng thấp.
Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay có nhiều điểm khác. Khủng hoảng năng lượng không chỉ liên quan đến dầu mỏ mà còn bao gồm khí đốt, năng lượng tái tạo và chuyển dịch sang mô hình phát triển xanh. “Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn khó khăn như khủng hoảng tài chính châu Á, khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 hay đại dịch COVID-19. Thực tế cho thấy khả năng ứng phó ngắn hạn của Việt Nam là rất tốt”, ông nói.
Theo ông, các công cụ ứng phó với biến động kinh tế vĩ mô như lạm phát hay giá năng lượng chủ yếu thuộc thẩm quyền điều hành của Chính phủ. Trong khi đó, vai trò của địa phương, đặc biệt là TP. Hồ Chí Minh cần tập trung nhiều hơn vào chiến lược phát triển dài hạn.
Mục tiêu kinh tế 830 tỷ USD vào năm 2045
Theo TS. Trần Du Lịch, nếu TP. Hồ Chí Minh duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 10% mỗi năm trong 20 năm tới, quy mô kinh tế thành phố có thể đạt khoảng 830 tỷ USD vào năm 2045. Khi đó, với quy mô dân số khoảng 17–18 triệu người, GDP bình quân đầu người của thành phố có thể đạt khoảng 50.000 USD.
Ông phân tích: “Chỉ cần duy trì tăng trưởng bình quân khoảng 10% trong thời gian dài, quy mô kinh tế của TP. Hồ Chí Minh sẽ tăng rất nhanh. Nếu năm 2025 đạt hơn 120 tỷ USD thì đến năm 2035 có thể đạt khoảng 310 tỷ USD, và đến năm 2045 có thể lên tới khoảng 830 tỷ USD”.
Con số này tương đương với quy mô của nhiều đô thị lớn trong khu vực và sẽ đưa TP. Hồ Chí Minh trở thành một trung tâm kinh tế có tầm ảnh hưởng. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất không phải là đạt mức tăng trưởng cao trong một năm, mà là duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định trong nhiều năm liên tiếp.
“Không có quốc gia nào phát triển mà tốc độ tăng trưởng lúc lên lúc xuống thất thường. Điều quan trọng là duy trì tăng trưởng cao và bền vững trong thời gian dài”, ông nhấn mạnh.
 |
| TP. Hồ Chí Minh cần tập trung nhiều hơn vào chiến lược phát triển dài hạn. |
“Cơ hội chỉ có trong 10 năm tới”
Một trong những lý do khiến yêu cầu tăng trưởng nhanh trở nên cấp bách là áp lực về già hóa dân số. Theo TS. Trần Du Lịch, Việt Nam nói chung và TP. Hồ Chí Minh nói riêng chỉ còn khoảng 10–15 năm “cửa sổ dân số vàng” để thúc đẩy tăng trưởng mạnh mẽ.
“Nếu trong 10 năm tới TP. Hồ Chí Minh không tận dụng được cơ hội này để bứt phá thì sau đó sẽ rất khó đạt được mục tiêu phát triển như kỳ vọng”, ông nói.
Tuy vậy, ông cũng cho rằng thành phố đang có hai lợi thế lớn chưa từng có. Thứ nhất là nguồn lực đầu tư cho hạ tầng giao thông đang được Trung ương ưu tiên. Nhiều dự án kết nối vùng, cao tốc và vành đai đang được triển khai, dự kiến sẽ tạo ra thay đổi lớn trong vài năm tới. Thứ hai là cơ chế phân cấp, phân quyền mạnh mẽ thông qua các chính sách và nghị quyết đặc thù dành cho TP. Hồ Chí Minh.
“Có thể nói chưa bao giờ thành phố có nhiều cơ chế thuận lợi như hiện nay. Vấn đề là chúng ta có tận dụng được cơ hội này hay không”, TS. Trần Du Lịch nhận định.
Chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa vào năng suất
Cũng theo TS. Trần Du Lịch, để đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số trong dài hạn, TP. Hồ Chí Minh cần chuyển đổi mạnh mẽ mô hình tăng trưởng.
Trong nhiều năm qua, tăng trưởng của thành phố chủ yếu dựa vào mở rộng vốn đầu tư và lao động. Tuy nhiên, trong giai đoạn tới cần chuyển sang tăng trưởng dựa vào năng suất, đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ.
Ông đề xuất, thành phố nghiên cứu mô hình tăng trưởng “hai tốc độ”. Theo đó, các ngành công nghiệp và dịch vụ truyền thống có thể duy trì mức tăng trưởng ổn định, trong khi các lĩnh vực mới như công nghệ cao, kinh tế số, tài chính quốc tế và đổi mới sáng tạo cần được thúc đẩy với tốc độ tăng trưởng cao hơn. Bên cạnh đó, thành phố cần tập trung vào ba trụ cột quan trọng.
Thứ nhất là cải thiện môi trường đầu tư và thể chế kinh tế, tận dụng các cơ chế đặc thù để xây dựng những chính sách cụ thể, phù hợp với từng lĩnh vực phát triển.
Thứ hai là đầu tư vào hạ tầng chiến lược, bao gồm hệ thống giao thông, cảng biển, cảng hàng không và hạ tầng logistics. Theo ông, chi phí logistics hiện vẫn chiếm tỷ trọng khá cao trong hoạt động của doanh nghiệp. Vì vậy, thành phố nên đặt mục tiêu giảm dần chi phí logistics mỗi năm nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh.
Thứ ba là đầu tư mạnh vào hạ tầng số và năng lượng sạch, hai yếu tố nền tảng để thúc đẩy chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong nền kinh tế.
Cần sớm xây dựng chiến lược chuyển đổi mô hình tăng trưởng
Ông cũng cho rằng, trong quá trình xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển của TP. Hồ Chí Minh, thành phố cần đồng thời xây dựng chương trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Chương trình này cần xác định rõ các định hướng phát triển, không gian đô thị, cơ cấu ngành và mục tiêu tăng trưởng dài hạn.
“Chúng ta có thể bàn nhiều về các giải pháp ngắn hạn để ứng phó với khó khăn trước mắt. Nhưng về lâu dài, vấn đề sống còn của TP. Hồ Chí Minh vẫn là duy trì tăng trưởng cao và bền vững trong nhiều năm”, ông nhấn mạnh.
Theo ông, điều đó chỉ có thể đạt được khi thành phố chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào vốn sang mô hình dựa vào năng suất, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
