Tìm hướng ra cho thị trường rau quả Việt Nam

Sự kiện do Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO), Viện Cơ điện Nông nghiệp và Công nghệ Sau thu hoạch (VIAEP), cùng Công ty TNHH MTV Dịch vụ Quảng cáo và Triển lãm Minh Vi (VEAS) phối hợp tổ chức.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Tỷ trọng xuất khẩu Việt Nam xuất khẩu rau quả Việt Nam đi hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, các thị trường lớn như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Nhật Bản...

Nhiều loại trái cây Việt Nam được trưng bày tại triển lãm

Kim ngạch xuất khẩu cả năm 2023 đạt 5,6 tỷ USD so với gần 3,4 tỷ USD năm 2022 tăng 67%. Năm 2024 xuất khẩu rau quả với 7,12 tỷ USD (tăng khoảng 27,1% so với năm 2023). Đây là năm đầu tiên ngành rau quả vượt qua ngưỡng 7 tỷ USD. Năm 2025, Việt Nam đặt mục tiêu xuất khẩu rau quả đạt kim ngạch 8 tỷ USD.

Tuy nhiên, doanh nghiệp rau quả ở Việt Nam đa phần là các hộ sản xuất nhỏ lẻ, mạnh mún; chi phí sản xuất cao; sơ chế bảo quản chưa tốt, đặc biệt là khâu xử lý sau thu hoạch. Do đó, doanh nghiệp vẫn còn nhiều khó khăn trong sản xuất, thu hoạch, sơ chế, bảo quản, quản lý chất lượng… Bên cạnh đó, chi phí logistic, điều kiện hạ tầng giao thông chưa trú trọng đầu tư, chi phí vận tải xuất khẩu cao (đường hàng không, đường bộ và đường thủy đếu cao so với các nước trong khu vực

Trong khi đó, thị trường ASEAN có sự tương đồng về chủng loại Trái cây nhiệt đới tương tự của Việt Nam (xoài, sầu riêng, nhãn, thanh long, măng cụt, mít, dứa, dừa v.v..) và cũng có nhu cầu xuất khẩu sang các thị trường Việt Nam đang xuất khẩu.

Ông Lê Thanh Hòa Phó Cục trưởng, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường chia sẻ: Cần thúc đẩy các chương trình xúc tiến thương mại đặt biệt là xúc tiến thương mại trên nền tảng số, ứng dụng công nghệ thông tin để đẩy mạnh xuất khẩu, tiêu thụ nông sản. Song song đẩy mạnh rau quả đã qua chế biến, tăng tỷ trọng chế biến sâu để giảm chi phí và nâng cao giá trị nông sản..."

Do đó, tiếp cận thị trường bán lẻ hiện đại - kênh quan trọng giúp gia tăng giá trị và mở rộng đầu ra bền vững cho ngành rau quả Việt Nam.

Ngoài ra, tăng cường tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá hình ảnh rau quả của Việt Nam, hỗ trợ các doanh nghiệp tìm kiếm và mở rộng thị trường, xây dựng thương hiệu và nâng cao hơn nữa năng lực xuất khẩu rau, quả của Việt Nam.

Xây dựng chuỗi liên kết sản xuất bền vững và thực chất từ vùng trồng, cơ sở đóng gói, cơ sở xử lý kiểm dịch thực vật, xuất khẩu; đẩy mạnh khâu chế biến rau quả, tập trung vào chế biến sâu, vừa nâng cao giá trị gia tăng, vừa hạn chế rủi ro mùa vụ như xuất khẩu tươi.

Tích cực đổi mới sản xuất, nâng cao chất lượng để đáp ứng yêu cầu của từng thị trường, triển khai chủ động, hiệu quả các FTAs, nhất là CPTPP, EVFTA, các Hiệp định khu vực và song phương với các nước. Thực hiện nghiêm việc đáp ứng các quy định về tem nhãn, truy xuất nguồn gốc, chỉ dẫn vùng trồng, kiểm nghiệm, kiểm dịch, quy cách đóng gói, chất lượng, chủng loại nông sản; đăng ký mã cơ sở đóng gói, mã số doanh nghiệp.

Đồng thời, mở cửa các thị trường mới, còn nhiều tiềm năng như: thị trường thực phẩm Halal của các nước Hồi giáo, Trung Đông, châu Phi... với phương châm là đa dạng hóa sản phẩm, đa dạng hóa thị trường góp phần từng bước giảm xuất khẩu tiểu ngạch qua biên giới phía Bắc. Xây dựng các Đề án thúc đẩy xuất khẩu sang một số thị trường mới (Trung Đông, Châu Phi...)

Bên cạnh đó, tạo cơ chế, chính sách thúc đẩy người sản xuất và doanh nghiệp tăng cường hợp tác liên doanh, liên kết xây dựng chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị ổn định, bền vững, nâng cao vị thế của rau quả trên trường quốc tế.

Ông Peter Johnson - chuyên gia UNIDO về chuỗi giá trị chương trình GQSP Việt Nam cho biết các nhà sản xuất muốn tiếp cận các kênh bán lẻ cần tập trung vào trải nghiệm của khách hàng, xây dựng các chương trình đa kênh, thương mại điện tử và bán lẻ trực tuyến cũng như có một nghiên cứu về dữ liệu khách hàng...

Bà Lê Thị Thanh Thảo, Đại diện quốc gia tổ chức phát triển công nghiệp Liên hợp quốc tại Việt Nam chia sẻ thông tin tại triển lãm

Bà Lê Thị Thanh Thảo, Đại diện quốc gia tổ chức phát triển công nghiệp Liên hợp quốc tại Việt Nam cũng cho rằng Việt Nam có tiềm năng xuất khẩu rau quả lớn, nhưng để nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh, ngành cần cải thiện khả năng tuân thủ tiêu chuẩn chất lượng và mở rộng kênh phân phối, đặc biệt là thị trường bán lẻ hiện đại. Bà cũng khẳng định UNIDO sẽ tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và tư vấn giúp doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực sản xuất, chế biến và xuất khẩu, hướng đến mục tiêu 10 tỷ USD vào năm 2030.

Các chuyên gia, nhà doanh nghiệp chia sẻ kinh nghiệm tìm thị trường

Tại diễn đàn các chuyên gia chia sẻ những thách thức và bài học kinh nghiệm trong việc tiếp cận thị trường bán lẻ nhằm đưa nông sản Việt đi xa và tăng trưởng bền vững. Bà Ngô Tường Vy - CEO Công ty CP Tập đoàn Xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu cho rằng: Trung Quốc không cần giá rẻ mà cái họ cần là chất lượng sản phẩm và sự ổn định của chất lượng sản phẩm. Sản phẩm phải tốt cho sức khỏe dù giá cao họ vẫn mua.